W Polsce 3 mln osób nie może korzystać z sądów

W kancelarii Prezydenta RP powstała grupa robocza zajmująca się rozwiązaniami systemowymi, które mają uregulować przedsądową pomoc prawną z urzędu poinformował sędzia Jacek Czaja w środę, 15 lutego br. w czasie spotkania Rady Ekspertów w Instytucie Spraw Publicznych.

[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning /> <w:ValidateAgainstSchemas /> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables /> <w:SnapToGridInCell /> <w:WrapTextWithPunct /> <w:UseAsianBreakRules /> <w:DontGrowAutofit /> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> </w:WordDocument></xml><![endif][if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles></xml><![endif][if gte mso 10]><style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable{mso-style-name:Standardowy;mso-tstyle-rowband-size:0;mso-tstyle-colband-size:0;mso-style-noshow:yes;mso-style-parent:"";mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;mso-para-margin:0cm;mso-para-margin-bottom:.0001pt;mso-pagination:widow-orphan;font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:#0400;mso-fareast-language:#0400;mso-bidi-language:#0400;}</style><![endif]

W najbliższym czasie odbędzie się w Kancelarii Prezydenta RP cykl seminariów, które zakończą się rekomendacją kierowaną do rządu. To w istocie rząd musi ponieść ciężar przygotowania systemu nieodpłatnej pomocy prawnej dla najuboższych – zaznaczył sędzia Jacek Czaja.

Projekt ustawy nie służy, zdaniem sędziego Czai wydrenowaniu środków budżetowych, to pomoc, która w bilansie ostatecznym powinna być dodatnia. Wszystkie państwa, które taką pomoc wprowadziły w sposób ewidentny ograniczyły nakłady na pomoc prawna świadczona w postępowaniach sądowych. Przyczynił się do tego spadek spraw napływających do sądów – podkreślał sędzia Jacek Czaja. - Jest to system naczyń połączonych – wyjaśniał sędzia. – Na początku jest dostęp do informacji prawnej, a następnie pomoc. Warto więc rozważyć krok mniej ambitny, a bardziej realistyczny, to znaczy wprowadzenie bezpłatnego systemu informacji prawej.

Przedstawicielka ministerstwa sprawiedliwości dyrektor Iwona Kujawa zapewniła, że jej resort zajmie się tym tematem. Nawet poczyniło pewne kroki. Otóż w nowym statucie wyodrębniło specjalny departament d.s. Pomocy Prawnej.

- Wpisanie w nazwie departamentu zagadnień dostępu do pomocy prawnej, świadczy, że nowe kierownictwo resortu przykłada dużą wagę do tego problemu – zaznaczyła dyr. Kujawa.

W raporcie ministra Boniego Polska 2030 r. pomoc prawna znalazła się na jednym z głównych miejsc, jako priorytetowe wyzwanie rządu.

- Od tego czasu niewiele się zmieniło – mówił dr Adam Bodnar z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. – Każdy kolejny minister zmaga się z tym problemem, ale nie ma na razie żadnej ustawy. Poprzedni projekt był na etapie Rady Ministrów, ale został przez nią odrzucony z powodu braku środków finansowych. Brak ustawy powoduje, że ok. 3 mln osób nie może korzystać z sądów, gdyż bez pomocy prawnika z urzędu proces jest trudny i naraża je na przegrane procesy – dodał dr Bodnar.

Podobnego zdania był Maciej Bobrowicz Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych. Dzisiaj mamy taką sytuację, że państwo pomaga ubogim tylko w postępowaniu sądowym, natomiast pominięto całkowicie bezpłatna pomoc prawnika, zanim sprawa dotrze do sądu. Maciej Bobrowicz uważa, że taki stan jest całkowicie niezgodny z konwencjami, które Polska podpisała. Ponadto jest to olbrzymie zaniedbanie wobec wielu osób, które są w sytuacji życiowo tragicznej.

- W Polsce jest trzy miliony osób, które mają do dyspozycji 13 zł 40 gr dzienne i są to osoby, które nie mogą przeznaczyć nawet złotówki na poradę prawną – wyjaśnia prezes Bobrowicz. – Wobec tego obowiązkiem państwa jest stworzenie systemu pomocy.