Rozmowa z dr hab. Grzegorzem Krawcem, profesorem Uniwersytetu Pedagogicznego - Kierownikiem Katedry Prawa Antydyskryminacyjnego na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie
Aleksandra Partyk: Adwokaci i radcowie prawni korzystają z wolności wypowiedzi przy wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych. Czemu służy to uprawnienie?
Grzegorz Krawiec: Wolność wypowiedzi przy wykonywaniu czynności zawodowych przez radców prawnych lub adwokatów jest uprawnieniem z natury rzeczy wiązanym z prawem do obrony oraz z prawem do rzetelnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd. Wolność ta przewidziana jest przez Konstytucję oraz Europejską Konwencję Praw Człowieka (art. 10). Ochrona wynikająca z tej Konwencji dotyczy wszystkich rodzajów wypowiedzi wyrażających opinie, idee, informacje. W przypadku np. radców prawnych wolność ich wypowiedzi statuuje art. 11 ustawy o radcach prawnych. Jednakże tej wolności słowa radcy prawnego nie można utożsamiać z konstytucyjną wolnością słowa (wolnością osobistą), albowiem radca prawny wykonuje swoje czynności zawodowe.
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Radcowie prawni
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Jak szeroko rozciąga się wolność słowa radcy prawnego przy wykonywaniu czynności zawodowych?
Radca prawny przy wykonywaniu czynności zawodowych korzysta z wolności słowa i pisma w granicach określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że wykonując czynności zawodowe, w szczególności sporządzając określone pisma w imieniu mandanta, radca prawny może w sposób swobodny dobierać treść i formę wypowiedzi, byleby nie przekraczać granic wyznaczonych w tym przepisie. Tym samym wypowiedzi radcy prawnego zawarte w pismach formułowanych w imieniu mandanta nie mogą stanowić podstawy odpowiedzialności dyscyplinarnej, jeżeli pozostają w granicach prawa i rzeczowej potrzeby ocenianej w kontekście całokształtu sprawy, w której czynność ta była podejmowana. Wolność wypowiedzi profesjonalnych pełnomocników nie jest jednak bezwzględna.
Cena promocyjna: 127.2 zł
|Cena regularna: 159 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 31.8 zł
Gdzie zatem przebiega granica - cienka czerwona linia, której radca prawny nie powinien przekroczyć?
Radca prawny korzysta z wolności słowa i pisma w granicach określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą. Jeżeli jednak radca prawny w piśmie procesowym kieruje wobec sędziego/urzędnika jakieś personalne uwagi, to wówczas wykracza poza rzeczową potrzebę. Co więcej, ograniczenia takie w odniesieniu do radcy prawnego, wynikają również z Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Przewidziano tam, że działania komunikacyjne radcy prawnego muszą pozostawać w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa i rzeczową potrzebę, ale także wymagają od profesjonalnego pełnomocnika zachowania taktu i umiaru w swoich wystąpieniach, jak również działania taktowego i pozbawionego uprzedzeń do strony przeciwnej, bez podejmowania działań zmierzających do zaostrzenia konfliktu.
Czym można tłumaczyć ograniczenia w swobodzie wypowiedzi pełnomocnika?
Jednym z powodów ograniczeń swobody wypowiedzi jest potrzeba ochrony dobrego imienia i praw innych osób. Często pojawiają się napięcia i sprzeczności między wolnością wypowiedzi z jednej strony, a innymi prawami, np. prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, wolnością sumienia itd. W takich sytuacjach państwa muszą postępować niezwykle ostrożnie i umiejętnie, ważąc w danej sprawie konkretne interesy. Może to być w indywidualnej sprawie bardzo trudne, wręcz niemożliwe, dlatego też państwa muszą mieć dużą swobodę w tym zakresie.
Jakiego rodzaju wypowiedzi są w pismach procesowych jednoznacznie niedopuszczalne?
Negatywnie oceniać należy np. sytuację, w której radca prawny posługuje się tak zwaną mową nienawiści i powtarza np. stereotypowe twierdzenia dotyczące osób LGBT. Takie uwagi wykraczają poza rzeczową potrzebę, gdyż bez wątpienia realizują inny cel niż należyta obrona interesów klienta. Wyrażanie osobistych i kontrowersyjnych przekonań przez profesjonalnego pełnomocnika np. w pismach procesowych, stanowi przekroczenie granic wolności słowa i pisma przysługującego radcom prawnym/adwokatom przy wykonywaniu czynności zawodowych. Tym samym taka wypowiedź nie zasługuje na ochronę prawną.
Pełnomocnicy, bez względu na wolność słowa, muszą więc ważyć słowa?
Radca prawny, adwokat a także inny profesjonalny pełnomocnik, w tym osoba zaufania publicznego jest w sposób szczególny odpowiedzialny za słowo, zobowiązany do zachowania taktu i umiaru w wystąpieniach.
