Problem powstał w związku z odmową notariusza ustanowienia odrębnej własności nieruchomości, która znajduje się w budynku o powierzchni 45 m kwadratowych. Budynkiem tym jest pawilon użytkowy położony na 250 metrowej działce na Osiedlu Młodych w Poznaniu.  Notariusz stwierdził, że czynność ta byłaby sprzeczna z art. 58 par. 1 kc.( tj, niezgodna z ustawą lub mająca na celu ominięcie prawa), co powodowałoby jej nieważność.

- W doktrynie panuje pogląd, że jeśli jest jeden lokal w budynku, to nie można dokonywać wydzielenia odrębnej własności - tłumaczył przedstawiciel spółdzielni Ireneusz Schiller, radca prawny. – Inaczej wypowiedział się jednak SN w wyroku  z 16 stycznia  2008 r. (o sygnaturze IV CSK 402/07), ale notariusz nie zgodził się z tym orzeczeniem. Dlatego sąd rozpatrujący zażalenie na czynności notariusza postawił do rozstrzygnięcia to zagadnienie Sądowi Najwyższemu.

Sąd pytający w uzasadnieniu problemu napisał, że w przypadku jednego lokalu znajdującego się w budynku, trudno ustalić jego wartość. W ostateczności można by przyjąć, że jest to iloraz powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni działki.

W praktyce problem można rozwiązać także poprzez sprzedaż lokalu. Spółdzielnia podjęła już uchwałę zezwalająca na zbycie pawilonu użytkowego osobom, które domagają się ustanowienia odrębnej własności. Ale w wtedy dotychczasowi użytkownicy musieliby zapłacić dużo wyższą cenę za nieruchomość.  Ustalenie odrębnej własności odbywa się bez dodatkowych opłat, natomiast sprzedaż wymaga ustalenia wartości gruntu. A ceny rynkowe kształtują się w Poznaniu – jak twierdzi radca prawny -  na poziomie 800 zł za metr kwadratowy. Cała transakcja kosztowałaby, więc nabywców przeszło 200 tys. złotych.

Sąd Najwyższy biorąc wszystkie te okoliczności pod uwagę podjął 19 listopada br.następującą uchwałę: W budynku, który obejmuje tylko jeden lokal nie można ustanowić odrębnej własności lokalu.

Sygnatura akt. CZP 85/10