Ryzyko to stały element działalności inwestycyjnej gmin

Realizacja większości samorządowych przedsięwzięć inwestycyjnych obarczona jest wysokim ryzykiem powodującym nie tylko wzrost kosztów przedsięwzięcia i opóźnienia realizacji, lecz także niezrealizowanie budżetu. Dla wielu radnych zbyt duża rozbieżność między wielkościami zawartymi w budżecie i wykonaniem bywa wielokrotnie podstawą do kwestionowania kwalifikacji zarządu do dalszego kierowania jednostką samorządu terytorialnego, a przebieg niejednej sesji absolutoryjnej bez trudu może o tym zaświadczyć -pisze na łamach miesięcznika "Finanse Komunalne" dr Jan Czempas, wykładowca w Katedrze Inwestycji i Nieruchomości Akademii Ekonomicznej w Katowicach.

Wiele zadań inwestycyjnych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego JST jest efektem nadmiernego optymizmu radnych, dotyczącego możliwości realizacyjnych i finansowych JST; wychodzą oni niejednokrotnie z założenia, że najważniejszą decyzją jest wprowadzenie zadania inwestycyjnego do budżetu, a środki na jego sfinansowanie „jakoś się z czasem znajdą”. Gdy się jednak „nie znajdują”, efektem jest rozbieżność między wielkościami ujętymi w planie a zrealizowanymi.
Częste są przypadki, gdy wprowadza się tytuł do wieloletniego planu inwestycyjnego bez głębszej analizy nie tylko uwarunkowań finansowych, lecz przede wszystkim także planistycznych, urbanizacyjnych i społecznych. Nie dziwi zatem sytuacja, że po głębszej analizie zachodzi konieczność zrewidowania zamierzeń i wycofania danego tytułu z budżetu, co znajduje odzwierciedlenie w badanych wielkościach odchyleń od planu. (...)
Znaczna część osiąganej przez badane JST niedokładności w planowaniu budżetu wynika ze złożoności procedur poprzedzających realizację projektu inwestycyjnego i obowiązujących w jej trakcie – chodzi tu zwłaszcza o procedury przetargowe, związane z ustawą regulującą zamówienia publiczne, wymuszające wielokrotne korygowanie budżetu, a zarazem przedłużające okres realizacji wielu inwestycji.(...)
Specyfika inwestycji infrastrukturalnych w dużych gminach przejawia się w tym, że realizowane projekty inwestycyjne są kosztowne, a sam proces inwestycyjny jest zazwyczaj długotrwały, co sprawia, że dokładność przewidywania ostatecznych kwot poniesionych wydatków jest często niewielka.(...)
Każda JST powinna zdawać sobie sprawę ze wszystkich zagrożeń, jakie władza wykonawcza i organy stanowiące mogą napotkać podczas prowadzenia działalności inwestycyjnej i jakie będą jej skutki dla wykonania budżetu. Złożoność zjawisk ekonomiczno-społecznych, dotyczących działalności JST, sprawia, że tymi kategoriami ryzyka, które szczególnie silnie oddziałują na realizację budżetu, są ryzyka: projektu, inwestora, organu stanowiącego, finansowe, bankructwa wykonawców, zarządzania, techniczne, wynikające z różnicy celów między władzą wykonawczą a stanowiącą, ryzyko braku środków na tzw. wkład własny, społeczne. To wśród nich należy szukać „winowajców” omawianych rozbieżności między zamierzeniami odzwierciedlonymi w budżetach a ostatecznymi efektami.

Cały artykuł >>> Finanse Komunalne nr 9/2010