Proponowana ustawa ma usprawnić postępowania prowadzone w oparciu o europejską konwencję luksemburską z 1980 r., Konwencję dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę sporządzoną w Hadze w dniu 25 października 1980 r. (Dz. U. 1995 r. Nr 108 poz. 528 i 529), konwencję haską z 1996 r. i rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. U. UE z 2003 r. L 338/1). Każdy z tych aktów normatywnych wymaga od państw stron wyznaczenia organu centralnego i określa zadania tego organu. W przeciwieństwie do wielu państw europejskich i pozaeuropejskich w Polsce obecnie nie ma ustawy, która regulowałaby zasady i tryb postępowania polskiego organu centralnego. W dokumentach notyfikacyjnych skierowanych do Rady Europy oraz Haskiej Konwencji Międzynarodowego Prawa Prywatnego wskazywano, że rolę polskiego organu centralnego wyznaczonego na potrzeby wymienionych konwencji pełni Ministerstwo Sprawiedliwości.
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Rodzinne prawo
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Minister Sprawiedliwości organem centralnym
Projekt ustawy przesądza, że polskim organem centralnym na potrzeby wymienionych konwencji i rozporządzenia będzie Minister Sprawiedliwości. Ponadto w proponowanej ustawie określony będzie tryb postępowania przed organem centralnym.
Nowa ustawa będzie stanowić, że w postępowaniu przed Ministrem Sprawiedliwości wnioskodawcę może reprezentować pełnomocnik. Będzie nim adwokat, radca prawny lub prawnik zagraniczny, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1874). Funkcję pełnomocnika będzie także pełnić małżonek wnioskodawcy, jego rodzeństwo, zstępni lub wstępni oraz osoby pozostające z nim w stosunku przysposobienia.
Właściwość sądów i przymus adwokacko-radcowski
Nowe przepisy powierzą rozpoznawanie spraw dotyczących bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych w oparciu o przepisy zawarte w konwencji haskiej z 1980 r. jednemu sądowi okręgowemu z obszaru danej apelacji jako sądowi I instancji, co ma spowodować przyspieszenie i wpłynąć na profesjonalizm ich rozpoznawania. Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie zostaną natomiast przyznane kompetencje do rozpoznawania apelacji od postanowień sądów okręgowych wydawanych w oparciu o przepisy konwencji haskiej z 1980 r., które umożliwiają pełną realizację prawa do sądu oraz wyczerpanie krajowej drogi odwoławczej. W sprawach tych będzie przysługiwać skarga kasacyjna, którą złożą Minister Sprawiedliwości, Rzecznik Praw Dziecka lub Rzecznik Praw Obywatelskich w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia. W postępowaniach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką toczących się na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. oraz o uznanie lub wykonanie orzeczenia sądu zagranicznego ma być wprowadzony przymus adwokacko-radcowski.
Tryb uzyskiwania danych o rodzinie zastępczej
Nowe przepisy mają ponadto wdrożyć normy dopuszczające uzyskiwanie zgody udzielanej przez polski sąd opiekuńczy na umieszczenie w pieczy zastępczej dziecka przez sąd innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a także wprowadzić regulacje mające na celu usprawnienie wykonywania orzeczeń o odebraniu dziecka. W ramach nowelizacji k.p.c. i ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. 2016 r. poz. 575) określony zostanie tryb uzyskiwania danych o potencjalnej rodzinie zastępczej, a także zasady pobytu w pieczy zastępczej.
Jeśli sąd lub inny organ państwa obcego wskaże kandydatów na rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, określoną placówkę czy interwencyjny ośrodek preadopcyjny, w których dziecko ma być umieszczone, w przedmiocie zgody orzekać będzie sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce przyszłego sprawowania pieczy zastępczej. W pozostałych przypadkach właściwy ma być sąd rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy.
Nowe kompetencje kuratora i Policji
Nowe regulacje mają też umocować kuratora i Policję do efektywnego odebrania dziecka w przypadku jego ukrycia oraz przeprowadzenia czynności mających na celu ujawnienie miejsca jego przebywania. Usprawniona ma być też praca kuratorów i czynności podejmowane przez nich na potrzeby wskazanych postępowań.
Ustawa ma wejść w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.










