Prezydent do 26 ma ma wskazać I prezesa Sądu Najwyższego
Prezydent Karol Nawrocki ma do 26 maja podjąć decyzję w sprawie I prezesa Sądu Najwyższego. Zostało mu przedstawionych, zgodnie z przepisami, pięciu kandydatów, a wśród nich są sędziowie: Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki. Wszystko wskazuje na to, że to nowy I prezes SN zdecyduje o wyznaczeniu pierwszego posiedzenia nowego składu Krajowej Rady Sądownictwa.
Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego zdecydowało o przedstawieniu prezydentowi tych kandydatów pod koniec lutego. Kadencja obecnej I prezes SN prof. Małgorzaty Manowskiej upływa właśnie 26 maja.
Czytaj: 13 nowych członków KRS apeluje o zwołanie I posiedzenia Rady>>
Kadencja nowych sędziów/członków KRS już trwa, pytanie kiedy pierwsze posiedzenie>>
Było do trzech razy sztuka
Zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym – art. 12. – pierwszy prezes Sądu Najwyższego jest powoływany przez prezydenta na sześcioletnią kadencję spośród 5 kandydatów wybranych przez zgromadzenie ogólne sędziów Sądu Najwyższego i może zostać ponownie powołany tylko raz. Osoba powołana na to stanowisko może je zajmować tylko do czasu przejścia w stan spoczynku, przeniesienia w stan spoczynku albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego Sądu Najwyższego.Co istotne, zgromadzenie wybiera kandydatów na to stanowisko spośród sędziów SN w stanie czynnym, nie później niż na 6 tygodni przed upływem kadencji obecnego I prezesa albo w terminie 14 dni od dnia przejścia w stan spoczynku. Każdy sędzia SN ma prawo zgłosić jednego kandydata na to stanowisko. Zgłoszenia kandydata dokonuje się przewodniczącemu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego dokonującemu wyboru, niezwłocznie po jego rozpoczęciu. Zgromadzeniu Ogólnemu przewodniczy I prezes SN, a w przypadku gdy nie jest to możliwe lub gdy zgłoszono jego kandydaturę – sędzia Sądu Najwyższego, którego kandydatura nie została zgłoszona, wyznaczony przez prezydenta.
Do dokonania przez Zgromadzenie Ogólne wyboru kandydatów na stanowisko pierwszego prezesa Sądu Najwyższego wymagana jest obecność co najmniej 84 jego członków. Tego nie udało się uzyskać na pierwszym posiedzeniu Zgromadzenia. Do dokonania wyboru na kolejnym posiedzeniu wymagana jest obecność co najmniej 75 członków – i ponownie takiego kworum nie udało się zebrać. Na kolejnym posiedzeniu, które odbyło się 26 lutego, wystarczyła już obecność co najmniej 32 członków Zgromadzenia (sędziów było 53).
Jak wyglądało głosowanie? Zgodnie z ustawą o SN każdy sędzia uczestniczący w Zgromadzeniu może oddać tylko jeden głos. Głosowanie jest tajne. Na stół prezydenta trafia następnie lista z nazwiskami pięciu kandydatów, którzy uzyskali największą liczbę głosów. Jeżeli dwóch lub więcej kandydatów na stanowisko I prezesa uzyskało równą liczbę głosów, w wyniku czego nie jest możliwe wybranie pięciu kandydatów, przeprowadzone zostanie ponowne głosowanie z udziałem tylko tych kandydatów.
Następnie, niezwłocznie po wybraniu kandydatów na stanowisko pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, przewodniczący Zgromadzenia Ogólnego albo inna osoba wskazana przez Zgromadzenie przekazuje prezydentowi listę kandydatów na to stanowisko wraz – co ważne – z protokołem głosowania. Nie ma wskazanego terminu na decyzję, ale z przepisów wynika, że jeżeli kandydaci na stanowisko I prezesa nie zostali wybrani zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, prezydent niezwłocznie powierza wykonywanie obowiązków I prezesa Sądu Najwyższego wskazanemu przez siebie sędziemu Sądu Najwyższego.I procedura rusza na nowo.
W obecnej procedurze nie brali udziału sędziowie SN powołani przed 2018 r., czyli przy udziale KRS, w skład której wchodzili sędziowie wybrani przez sędziów, a nie przez Sejm.
Pięciu kandydatów powołanych do SN od 2018 r.
Sędzia Paweł Czubik to notariusz i nauczyciel akademicki, profesor nauk prawnych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. W 2018 r. został powołany przez prezydenta Andrzeja Dudę do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Sędzia Tomasz Demendecki jest doktorem habilitowanym nauk prawnych, nauczycielem akademickim Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W 2018 r. został powołany do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. W 2020 r. był jednym z pięciorga kandydatów na I prezesa Sądu Najwyższego, a w 2021 r. kandydował w konkursie na polskiego sędziego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Sędzia Zbigniew Kapiński orzeka w Izbie Karnej od 27 czerwca 2022 r., powołany z dniem 27 maja 2023 r. na stanowisko prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej. W latach 2004–2015 wykładał na Uniwersytecie Humanistyczno-Przyrodniczym w Siedlcach.
Sędzia Aleksander Bogusław Stępkowski, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, w 2019 r. został powołany przez prezydenta Andrzeja Dudę do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego. W 2020 r. pełnił obowiązki pierwszego prezesa Sądu Najwyższego (w związku z przedłużającym się wyborem I prezesa SN), a od 26 maja 2020 r. był rzecznikiem prasowym SN.
Sędzia Mariusz Załucki – profesor, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Rzeszowskiego i Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, od 2022 r. sędzia Sądu Najwyższego, specjalizuje się m.in. w prawie cywilnym i prawie własności intelektualnej. Orzeka w Izbie Cywilnej.
