Kolejny „inflacyjny” projekt - opłaty karne wzrosną kilkukrotnie
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje zmianę przepisów określających wysokości opłat w sprawach karnych. Jeśli wejdą w życie, skazany na karę pozbawienia wolności do pół roku będzie musiał zapłacić 800 zamiast obecnych 120 zł, a na grzywnę - co najmniej 200 zł zamiast obecnych 30. Podobnie, czyli ponad sześciokrotnie, mają wzrosnąć także inne opłaty wymagane w sprawach karnych – także za składane wnioski. A opłata kancelaryjna za zaświadczenia i inne dokumenty, wydawane na wniosek - z 6 zł za każdą stronę na 50 zł za każde rozpoczęte 10 stron.
Projektowana ustawa o zmianie ustawy o opłatach w sprawach karnych, o której informacja opublikowana została właśnie w Wykazie Prac Programowych i Legislacyjnych Rządu, ma na celu, jak podkreśla resort sprawiedliwości, zmianę wysokości opłat w sprawach karnych, by urealnić ich poziom i dostosować je do aktualnych warunków gospodarczych.
Stawki sprzed 23 lat nie pasują do obecnych realiów
MS przypomina, że ostatnia zmiana w tym zakresie miała miejsce w 2003 r. z mocą od 14 stycznia 2004 r.
Należy przy tym zaznaczyć, że w chwili uchwalania obecnie obowiązujących przepisów wynagrodzenie minimalne za pracę wynosiło 800 zł, natomiast obecnie kwota ta (od 1 stycznia 2026 r.) wynosi 4 806 zł. Aktualnie funkcjonujące opłaty rzędu kilkudziesięciu złotych nie korespondują z poziomem kosztów postępowania, na które składają się choćby m.in. koszty konwoju osadzonych, koszty systemów sądowych, czy też koszty kancelaryjne. W efekcie koszty postępowania karnego w całości ponosi Skarb Państwa, a nie skazani – czytamy w uzasadnieniu.
Według deklaracji ministerstwa, celem projektowanej regulacji jest też ograniczenie nadużywania wniosków o sporządzenie uzasadnienia, racjonalizacja kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, odciążenie sądów od czynności o charakterze formalnym oraz zwiększenie sprawności postępowania karnego, a także wprowadzenie opłaty od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia. Przy okazji wprowadzone mają być zmiany niezbędne ze względu na zmianę sposobu dokonywania płatności, co przy wprowadzaniu starej regulacji miało miejsce tylko w kasie sądu.
To jeszcze nie projekt ustawy (Rada Ministrów ma go przyjąć w czwartym kwartale tego roku), ale z zamieszczonej w rządowym wykazie informacji można dowiedzieć się w jakim stopniu wzrosną poszczególne opłaty.
- opłaty, którą skazany zobowiązany jest uiścić w razie skazania na karę pozbawienia wolności:
1) do 3 miesięcy – z 60 zł na 400 zł,
2) do 6 miesięcy – ze 120 zł na 800 zł,
3) do 1 roku – ze 180 zł na 1100 zł,
4) do 2 lat – z 300 zł na 1 800 zł,
5) do 5 lat – z 400 zł na 2 400 zł,
6) do 15 lat – z 600 zł na 3 600 zł,
7) powyżej 15 lat – z 1 000 zł na 6 000 zł.;
- opłaty, którą skazany zobowiązany jest uiścić w razie skazania na karę grzywny w wysokości 10 proc., niemniej jednak niż 200 zł (dotychczas 30 zł);
- opłaty, którą skazany zobowiązany jest uiścić w wypadku, gdy sąd odstąpił od wymierzenia kary, odstąpił od wymierzenia kary i poprzestał na wymierzeniu środka karnego albo zamiast kary zastosował na podstawie art. 10 par. 4 Kodeksu karnego środek wychowawczy albo poprawczy: z 30 zł na 200 zł;
- opłaty, którą oskarżony zobowiązany jest uiścić w razie warunkowego umorzenia postępowania z przedziału: od 60 zł do 100 zł na przedział od 400 zł do 600 zł;
- opłaty, którą oskarżony zobowiązany jest uiścić, gdy sąd nie uwzględni apelacji oskarżonego, która nie jest zwrócona przeciwko rozstrzygnięciu o winie albo o karze zasadniczej: z 30 zł na 200 zł;
- opłaty, którą sąd wymierza oskarżycielowi posiłkowemu albo prywatnemu w sprawach z oskarżenia publicznego, w których wyłącznym oskarżycielem stał się oskarżyciel posiłkowy, oraz w sprawach z oskarżenia prywatnego, w razie uniewinnienia oskarżonego: z przedziału od 60 zł do 240 zł na przedział od 400 zł do 1 500 zł, a w razie nieuwzględnienia środka odwoławczego wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego albo prywatnego opłaty za postępowanie odwoławcze: z przedziału od 60 zł do 240 zł na przedział od 400 zł do 1 500 zł;
- opłaty od następujących wniosków i próśb:
1) od wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności albo kary ograniczenia wolności – z 80 zł na 200 zł;
2) od wniosku o udzielenie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności albo kary aresztu – z 60 zł na 200 zł;
3) od wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie – z 45 zł na 200 zł;
4) od wniosku o zwolnienie z odbywania reszty kary ograniczenia wolności albo środka karnego – z 45 zł na 200 zł;
5) od ponownego wniosku o rozłożenie grzywny na raty – 2 % od kwoty grzywny objętej wnioskiem, niemniej jednak niż 200 zł (obecnie 25 zł);
6) od wniosku o warunkowe zawieszenie wykonania odroczonej kary pozbawienia wolności – ze 100 zł na 200 zł;
7) od wniosku o warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności w trybie art. 155 par. 1 Kodeksu karnego wykonawczego – ze 100 zł na 200 zł;
8) od wniosku o zatarcie skazania – z 45 zł na 200 zł;
9) od ponownej prośby o ułaskawienie – z 45 zł na 200 zł;
10) od wniosku o wznowienie postępowania – ze 150 zł na 500 zł.
Opłaty kancelaryjne też w górę
Podwyższone mają być też opłaty kancelaryjne za zaświadczenia i inne dokumenty, wydawane na wniosek na podstawie akt- z 6 zł za każdą stronę na 50 zł za każde rozpoczęte 10 stron.
Z kolei opłata w postępowaniu o wykroczenie w razie skazania na karę aresztu albo karę ograniczenia wolności z 30 zł na 200 zł. Natomiast opłata w postępowaniu o wykroczenie dotyczącym żołnierzy, z wyłączeniem żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową albo pełniących służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, która w razie skazania na karę aresztu wojskowego albo karę ograniczenia wolności nie będzie mogła być niższa niż 400 zł (obecnie 60 zł). Wprowadzona ma zostać też opłata od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne oraz wyroku umarzającego postępowanie karne w wysokości 100 zł. Będzie jednak wyjątek, zgodnie z którym opłata nie będzie pobierana, jeżeli orzeczenie umarzające postępowanie zawiera rozstrzygnięcie o zastosowaniu środka zabezpieczającego. Rozwiązanie to uzasadniane jest szczególnym charakterem środków zabezpieczających, które mogą w istotny sposób ingerować w prawa i wolności jednostki. Natomiast w razie wniesienia i uwzględnienia w całości lub w części środka zaskarżenia opłata będzie podlegała zwrotowi.
Rząd uwzględnia inflację – grzywny wzrosną 10-krotnie
Przygotowywana nowelizacja to już kolejne działanie rządu, mające dostosować obowiązujące w prawie karnym stawki do skutków inflacji i obecnych realiów finansowych. W opiniowaniu jest obecnie projekt dotyczący podwyższenia 10-krotnie wysokości stawki dziennej grzywny orzekanej przez sąd. W efekcie, przy niezmienionych granicach liczby stawek, minimalna wysokość grzywny - po zmianie przepisów - wynosiłaby 1000 zł, a najwyższa potencjalnie nawet 10 800 000 zł. Zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem art. 33 par. 3 kodeksu karnego, ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe, a stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych ani też przekraczać 2000 złotych. W przypadku tej propozycji Ministerstwo Sprawiedliwości przypomina, że obecne stawki dzienne grzywien zostały wprowadzone wraz z wejściem w życie Kodeksu karnego w 1998 roku. - Celem jest urealnienie wysokości stawki dziennej grzywny, która pomimo 10-krotnego wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę pozostaje na niezmienionym poziomie od prawie 30 lat – można przeczytać w uzasadnieniu tamtego projektu.
Czytaj także: Stawki grzywien wzrosną, potrzebne też urealnienie mienia znacznej lub wielkiej wartości>>
