KE chce lepszych zabezpieczeń dla obywateli w postępowaniu karnym

Zagwarantowaniu prawa do sprawiedliwego procesu karnego wszystkim obywatelom, niezależnie od ich miejsca pobytu na terenie Unii służyć ma zaproponowany przez Komisję Europejską pakiet wniosków legislacyjnych.

Przedstawione propozycje mają zapewnić poszanowanie zasady domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie, przewidują specjalne gwarancje dla dzieci w postępowaniach karnych oraz mają zagwarantować podejrzanym i oskarżonym dostęp do tymczasowej pomocy prawnej na wczesnym etapie postępowania, w szczególności w przypadku osób objętych europejskim nakazem aresztowania.

Przyjęty wczoraj pakiet obejmuje pięć wniosków legislacyjnych. Są to:

1. Dyrektywa mająca na celu wzmocnienie zasady domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym: Dyrektywa ta ma zagwarantować poszanowanie zasady domniemanej niewinności w odniesieniu do wszystkich obywateli podejrzanych lub oskarżonych przez policję lub organy sądowe dzięki następującym zasadom: 1) nie można wnioskować o winie, w oficjalnej decyzji lub oświadczeniu, przed ostatecznym skazaniem; 2) ciężar dowodu spoczywa na prokuraturze i wszelkie wątpliwości są interpretowane na korzyść osoby podejrzanej lub oskarżonej; 3) szanuje się prawo do odmowy zeznań i prawa tego nie można wykorzystać do skazania podejrzanego; 4) oskarżony ma prawo uczestniczyć w rozprawie.

2. Dyrektywa dotycząca specjalnych gwarancji dla dzieci podejrzanych lub oskarżonych o przestępstwo: Dzieci wymagają szczególnego traktowania ze względu na swój wiek. Będą miały zatem obowiązkowy kontakt z adwokatem na wszystkich etapach postępowania. Oznacza to, że nie będą mogły się zrzec prawa do adwokata, ponieważ istnieje duże ryzyko, że w przypadku zrzeczenia się tego prawa nie będą rozumiały konsekwencji swoich działań. Dzieci będą również korzystać z innych gwarancji, m.in. będą niezwłocznie informowanie o przysługujących im prawach, będą im towarzyszyć rodzice (lub inne właściwe osoby), nie będą przesłuchiwane publicznie, będą uprawnione do badań lekarskich, a w przypadku pozbawienia wolności - nie będą osadzane razem z dorosłymi więźniami.

3. Dyrektywa dotycząca prawa do tymczasowej pomocy prawnej dla podejrzanych lub oskarżonych oraz osób zatrzymanych na podstawie europejskiego nakazu aresztowania: Dyrektywa ta ma zapewnić podejrzanym dostęp do pomocy prawnej na wczesnym etapie postępowania karnego (w przypadku, gdy oskarżeni znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji, zwłaszcza w sytuacji pozbawienia wolności). Zagwarantuje ona również pomoc prawną osobom zatrzymanym na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.

Wyżej wymienionym wnioskom legislacyjnym towarzyszą dwa zalecenia Komisji skierowane do państw członkowskich:

1. Zalecenie w sprawie gwarancji procesowych dla osób wymagających szczególnego traktowania podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniu karnym: Zalecenie to ma pomóc w prawidłowym rozpoznawaniu osób wymagających szczególnego traktowania (np. osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo) i uwzględnieniu w postępowaniu karnym ich szczególnych potrzeb. Zasada równości stron nie jest respektowana, jeśli obywatel nie rozumie postępowania, ani konsekwencji działań, np. złożenia zeznania. W zaleceniu proponuje się, by osoby wymagające szczególnego traktowania mogły korzystać ze specjalnych gwarancji takich jak: obowiązkowy kontakt z adwokatem, pomoc właściwej osoby trzeciej oraz pomoc medyczna.

2. Zalecenie dotyczące prawa do pomocy prawnej osób podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniu karnym: W zaleceniu tym wskazano czynniki, jakie należy wziąć pod uwagę przy ocenie tego, czy danej osobie przysługuje prawo do pomocy prawnej. Zalecenie to ma zapewnić dobrą jakość i skuteczność służb świadczących pomoc prawną i administracji.