SN: Dobro aresztowanej w ciąży i jej dziecka przemawia za zmianą sądu
Oskarżona w zaawansowanej ciąży nie może być transportowana na proces 500 km. W takiej sytuacji pojawiłyby się trudności związane z długotrwałym konwojem, co przede wszystkim stanowiłoby dla oskarżonej ryzyko w okresie zbliżającego się porodu. Wobec tego Izba Karna Sądu Najwyższego postanowiła przekazać sprawę aresztowanej do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Toruniu.
Oskarżona Anna W. (dane zmienione) została aresztowana tymczasowo do października 2026 r. Prokurator zarzuca jej bowiem poważne przestępstwa: udział w zorganizowanej grupie przestępczej, oszustwa oraz przestępstwa przeciwko mieniu o ogromnej wartości. Problem w tym, że kobieta w trakcie trwania procesu ma urodzić dziecko.
Sąd Okręgowy w Lublinie, który miał osądzić oskarżoną, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy Anny W. innemu sądowi do rozpoznania. Zdaniem sądu występującego z wnioskiem, przesłanką przemawiającą za przeniesieniem sprawy jest obecna sytuacja skazanej, która będąc w zaawansowanej ciąży jest osadzona w Zakładzie Karnym w G., który jako jeden z dwóch zakładów karnych w Polsce zapewnia opiekę ginekologiczno-położniczą. Utrudnia to jednak znacznie oskarżonej uczestnictwo w rozprawie przed sądem właściwym miejscowo oddalonym o prawie 500 km od jej aktualnego miejsca pobytu. Ponadto, żadna jednostka penitencjarna w okręgu działania Sądu Okręgowego w Lublinie nie jest przystosowana do przebywania matki z dzieckiem.
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Zobacz procedurę w LEX: Przekazanie sprawy przez Sąd Najwyższy ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości >
Odstąpienie od reguły
- Analiza akt sprawy wskazuje, że zachodziła konieczność odstąpienia od ogólnej zasady właściwości miejscowej, gdyż przemawia za tym dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 37 par. 1 k.p.k.). Przez pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości rozumie się także interes wymiaru sprawiedliwości w szybkim rozpoznaniu sprawy. A to zniweczyć może stan zdrowia osoby oskarżonej, który znacząco utrudnia stawienie się na rozprawę w sądzie właściwym z uwagi na odległość od miejsca jej pobytu oraz sygnalizowany we wniosku brak możliwości zapewnienia jednostki penitencjarnej przystosowanej do przebywania matki z dzieckiem w okręgu działania sądu – stwierdził sędzia SN prof. Paweł Wiliński.
Podkreślił, że stan zdrowia oskarżonej jest przeszkodą do kontynuowania czynności procesowych przed Sądem Okręgowym w Lublinie. - Oskarżona jest bowiem w zaawansowanej ciąży, co spowodowało jej osadzenie w Zakładzie Karnym w G., który jako jeden z zaledwie dwóch zakładów karnych w Polsce gwarantuje opiekę położniczo-ginekologiczną. Pozostawienie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Lublinie, oddalonego około 500 km od miejsca aktualnego miejsca pobytu oskarżonej mogłoby spowodować dalszą przewlekłość postępowania bądź naruszenie gwarancji prawa oskarżonej do obrony, a stan taki nie służyłby dobru wymiaru sprawiedliwości - dodał SN.
Zobacz linię orzeczniczą w LEX: Pojęcie „dobra wymiaru sprawiedliwości” jako przesłanki przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi >
Problemy z dzieckiem, językiem i czasem pracy
- Trafnie sąd wnioskujący zwrócił w tym zakresie uwagę na trudności związane z długotrwałym konwojem, co przede wszystkim stanowiłoby dla oskarżonej ryzyko w okresie zbliżającego się porodu, a następnie połogu – stwierdził SN.
Sędzia Wiliński zwrócił uwagę, że taka sytuacja także generowałoby inne problemy organizacyjne związane np. z zapewnieniem opieki dla noworodka czy naruszeniem norm czasu pracy policjantów, a z uwagi na brak znajomości przez oskarżoną języka polskiego również ze zorganizowaniem np. wideokonferencji. Sąd wnioskujący wskazuje też na trudności, które trwać będą po urodzeniu dziecka, skoro żadna jednostka penitencjarna w okręgu działania Sądu Okręgowego w Lublinie nie jest przystosowana do przebywania matki z dzieckiem. Przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Toruniu zniweluje te wszystkie trudności i przyczyni się do szybszego, rzetelnego procesu.
Postanowienie Izby Karnej SN z 29 lipca 2026 r., sygnatura akt II KO 98/26
Czytaj też w LEX: Typowe błędy profesjonalnych pełnomocników w pismach procesowych w sprawach karnych >
