Będą ułatwienia dla obywateli przy składaniu wniosków o wpis w księdze wieczystej
Ułatwienie obywatelom składania wniosków o wpis w księdze wieczystej oraz uszczegółowienie przepisów dotyczących postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec notariuszy - znalazły się wśród celów noweli m.in. prawa o notariacie, autorstwa Ministerstwa Sprawiedliwości, która trafiła do opiniowania.
Projekt nowelizacji ustawy-Prawo o notariacie oraz Kodeksu postępowania cywilnego autorstwa resortu sprawiedliwości został w tym tygodniu opublikowany na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Wśród celów projektowanych zmian znalazło się m.in. ułatwienie obywatelom składania wniosków o wpis w księdze wieczystej przez przyznanie notariuszom prawa do pośredniczenia przy składaniu tych wniosków niezależnie od tego, czy są one związane ze sporządzonym przez niego aktem notarialnym.
Czytaj również: Cyfryzacja pomoże, ale nie może zastępować notariusza>>
Wniosek o wpis w księdze wieczystej - jak jest i jak ma być
W myśl obowiązujących obecnie przepisów notariusz składa do sądu - za pośrednictwem systemu teleinformatycznego - wniosek o wpis w księdze wieczystej, jeżeli sporządzony przez niego akt notarialny zawiera "przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa ujawnionego w księdze wieczystej albo ustanowienie prawa, które może być ujawnione w księdze wieczystej bądź obejmuje czynność przenoszącą własność nieruchomości, chociażby dla tej nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta". Poza tym, jak wskazano w ustawie, na żądanie strony czynności notarialnej wniosek może dotyczyć dokonania w księdze wieczystej innego wpisu, wpis ten musi jednak pozostawać w związku z dokonywaną przez danego notariusza czynnością.
Jak czytamy w uzasadnieniu projektu, rozwiązanie mające przyznawać notariuszom szersze prawa w zakresie pośredniczenia przy składaniu wniosków o wpis w księdze wieczystej stanowi odpowiedź na postulaty kierowane w tej sprawie do Ministra Sprawiedliwości od organizacji notariuszy oraz Krajowej Rady Notarialnej.
Autorzy projektu wskazali, że nowe rozwiązanie ma ułatwić składanie wniosku o wpis w księdze wieczystej w sytuacjach, "gdy strona tego oczekuje i jest gotowa do poniesienia dodatkowych kosztów".
Wśród celów nowelizacji prawa o notariacie - jak podkreśla PAP - znalazło się także uszczegółowienie przepisów dotyczących postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec notariuszy. W myśl nowelizowanych przepisów orzeczenia sądów dyscyplinarnych I instancji wraz z uzasadnieniem poza rzecznikiem dyscyplinarnym i obwinionym notariuszem — jak ma to miejsce obecnie — miałby otrzymywać także Minister Sprawiedliwości.
Postępowania dyscyplinarne
W projektowanej noweli sprecyzowany został również tryb postępowania sądów dyscyplinarnych w przedmiocie zawieszenia notariusza w czynnościach zawodowych. Sąd miałby wydawać postanowienie w tej sprawie z urzędu - na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, rady właściwej izby notarialnej lub Ministra Sprawiedliwości. Postanowienie to stawałoby się natychmiast wykonalne.
Treść postanowienia o zawieszeniu notariusza w czynnościach służbowych wraz z uzasadnieniem musiałaby zostać doręczona notariuszowi, którego dotyczy, rzecznikowi dyscyplinarnemu, Ministrowi Sprawiedliwości oraz radzie właściwej izby notarialnej. Podmiotom tym przysługiwałoby prawo do złożenia zażalenia na to postanowienie w terminie 7 dni.
Projektowana nowela doprecyzowuje także zasady ponoszenia kosztów postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec notariusza.
Jak podaje PAP, projekt nowelizacji prawa o notariacie przewiduje ponadto wprowadzenie w ustawie odrębnego rozdziału zawierającego przepisy regulujące kwestię likwidacji kancelarii notarialnej. Jak bowiem czytamy w uzasadnieniu, przepisy obowiązującej ustawy nie zawierają regulacji w tym zakresie, co prowadzi do „poważnych trudności organizacyjnych, problemów z zabezpieczeniem dokumentów notarialnych, dostępem do depozytów notarialnych oraz ryzykiem naruszenia tajemnicy notarialnej”.
W myśl przepisów projektowanej noweli, w przypadku, gdy likwidacja kancelarii wynikałaby z odwołania notariusza w związku z ukończeniem przez niego 70 roku życia lub rezygnacją z prowadzenia kancelarii, notariusz ten miałby obowiązek samodzielnego zlikwidowania jej w terminie 3 miesięcy. W ciągu 7 dni od zakończenia procesu likwidacji musiałby zaś poinformować o tym fakcie szefa MS oraz radę właściwej izby notarialnej. W przypadku, gdyby notariusz nie wykonał tego obowiązku, czy też likwidacja kancelarii następowała w wyniku śmierci notariusza lub odwołania go z innej przyczyny, rada właściwej izby notarialnej wyznaczałaby do realizacji tego zadania likwidatora. Pełniący tę funkcję notariusz lub emerytowany notariusz dokonywałby likwidacji kancelarii w terminie 3 miesięcy od dnia wyznaczenia.
Projektowana nowela zakłada także poszerzenie przesłanek zawieszenia prawa do prowadzenia kancelarii na wniosek notariusza, częściowe odciążenie sądów powszechnych od obowiązku archiwizowania dokumentacji notarialnej przez wydłużenie okresu jej przechowywania w kancelariach notarialnych z 10 do 15 lat czy też modyfikację regulacji dotyczących zawiadomienia o uruchomieniu kancelarii notarialnej.
Projekt przewiduje też wydłużenie kadencji organów samorządu notarialnego oraz członków sądów dyscyplinarnych z trzech do czterech lat. Resort sprawiedliwości wskazał, że obowiązująca obecnie długość kadencji „nie sprzyja podejmowaniu przez organy samorządu notarialnego bardziej długofalowych przedsięwzięć”.
Nowelizowane przepisy mają co do zasady wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Wyjątek miałby stanowić przepis poszerzający uprawnienia notariuszy w zakresie składania wniosków o wpis w księdze wieczystej, którego wejście w życie miałoby nastąpić po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia noweli. Jak wskazano w jej uzasadnieniu, wydłużenie vacatio legis jest w tym przypadku uzasadnione koniecznością dostosowania systemu informatycznego ksiąg wieczystych do projektowanych zmian.
