Wpłata od anonimowego darczyńcy a podatek od spadków i darowizn

Aby wpłata mogła zostać uznana za darowiznę, koniecznym jest, aby darczyńca był możliwy do zidentyfikowania przynajmniej z imienia i nazwiska. W przypadku otrzymania wpłaty od osoby, której nie można zidentyfikować, nie powstaje obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn.

Przyjrzyjmy się temu na przykładzie Czytelniczki, która prowadziła zbiórkę publiczną na jednym z portali. Celem zbiórki było zebranie środków finansowych na leczenie małoletniej córki. W ramach zbiórki Czytelniczka otrzymała m.in. wpłatę w kwocie 7 000 zł od osoby, która dokonała jej anonimowo, bez podania danych, które identyfikowałyby darczyńcę. Środki uzyskane z tej wpłaty osoba ta przeznaczy na pokrycie kosztów leczenia córki. Czytelniczka nie jest w stanie ustalić tożsamości darczyńcy. Czy otrzymana przez Czytelniczka kwota 7 000 zł podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?

Czy wpłata jest darowizną 

Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatkowi podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium RP tytułem darowizny, polecenia darczyńcy.

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 par. 1 Kodeksu cywilnego).

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych (art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów (art. 8 ust. 1 ustawy).

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

1. 36 120 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;
2. 27 090 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;
3. 5733 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. 

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca (art. 14 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe (art. 14 ust. 2 ustawy ).

Stosownie do art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

• do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
• do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
• do grupy III - innych nabywców.

Trzeba zidentyfikować darczyńcę

Aby wpłata mogła zostać uznana za darowiznę w celu prawidłowego zgłoszenia do opodatkowania, koniecznym jest, aby darczyńca był możliwy do zidentyfikowania przynajmniej z imienia i nazwiska, czy też – w przypadku, gdy darczyńcą nie jest osoba fizyczna – innych danych szczegółowych, według których można zidentyfikować ten podmiot.

Istotą umowy darowizny jest zobowiązanie darczyńcy do bezpłatnego spełnienia świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Tak określone essentialia negotii umowy darowizny pozwalają zaliczyć ją do umów jednostronnie zobowiązujących – w których to darczyńca jest stroną, która się zobowiązuje do określonego świadczenia. Przy anonimowych wpłatach nie można mówić o wskazaniu konkretnego darczyńcy. Zatem wszystkie wpłaty od anonimowych darczyńców lub, których nie można zidentyfikować, nie mogą zostać uznane za darowizny w rozumieniu art. 888 Kodeksu cywilnego, gdyż nie jest możliwe wskazanie, kto w danej sprawie w istocie jest darczyńcą. Zatem wpłata, którą Czytelniczka otrzymała w ramach opisanej zbiórki, w ogóle nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.  

Podsumowując, po stronie Czytelniczki nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. W odniesieniu do wpłaty od osoby, której nie można zidentyfikować z imienia i nazwiska, w wypadku otrzymania takiej wpłaty, nie powstaje obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn.

Zaprezentowane stanowisko podzielają organy podatkowe (interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 24 czerwca 2026 r., 0111-KDIB2-1.4015.10.2026.4.MN).