Zasiłki w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej w stażu pracy

Okresy pobierania zasiłków – chorobowego, opiekuńczego, macierzyńskiego – w trakcie okresu prowadzenia działalności gospodarczej wywołują wątpliwości odnośnie zaliczania ich do okresów zatrudnienia. Okresów tych nie można wyłączyć – byłoby to sprzeczne z konstrukcją art. 3021 k.p. oraz celem wprowadzenia daleko idącego zrównania okresów zarobkowania na innej podstawie niż stosunek pracy z zatrudnieniem pracowniczym w zakresie budowania historii zatrudnienia.

Na podstawie art. 302(1) Kodeksu pracy (dalej: k.p.) do okresów zatrudnienia, od których uzależnione są uprawnienia pracownicze wlicza się (od 1 stycznia u 2026 r. u pracodawców będących jednostkami finansów publicznych, a od 1 maja u pozostałych pracodawców) m.in. :

• okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą działalność pozarolniczą za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe lub w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów,
• okresy niepodlegania ubezpieczeniem przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi w związku z tzw. ulgą na start przysługującą w oparciu o art. 18 ustawa Prawo przedsiębiorców,
• zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Wątpliwości pracodawców wzbudzają w tym kontekście występujące w okresach prowadzenia działalności okresy pobierania zasiłków z ubezpieczenia chorobowego.

Czytaj również: Uzupełnianie stażu pracy ujawniło poważne problemy z zaświadczeniami ZUS>>

Zaświadczenie z ZUS

Dla wliczenia okresu prowadzenia działalności gospodarczej do stażu pracy pracownik okresy te musi wykazać. Chodzi tu o okresy, w których:

• zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe (np. okres prowadzenia pozarolniczej działalności lub zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem) - potwierdza to zaświadczenie wydane przez ZUS o opłaceniu za dany okres składek ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu.
• okres korzystania z ulgi na start -  potwierdza zaświadczenie przez ZUS o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego.

W zaświadczeniach ZUS wyszczególniane są okresy prowadzenia pozarolniczej działalności, w czasie których opłacano składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz okresy zwolnienia z opłacania składek z powodu pobierania zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego lub zasiłku macierzyńskiego.

Przykład:

Zapis w zaświadczeniu:

1. osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opłaciła składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za okres 2 stycznia 2020 r. do 14 marca 2020 r., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność była zwolniona z opłacania składek w okres 15 marca 2020 r. do 13 marca 2021 r. - zasiłek macierzyński z ubezpieczenia chorobowego.

2. jako osoba prowadząca pozarolnicza działalność opłaciła składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za okresy od 15 listopada 2023 r. do 20 lutego 2024 r.

3. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą była zwolniona z opłacania składek w okresach 21 lutego 2024 r. do 10 marca 2024 r. - zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego.

Otrzymując takie zaświadczenia, pracodawcy mają wątpliwości, które z wymienionych okresów zaliczyć do okresu zatrudnienia – czy całość, czy też wyłączyć okresy pobierania zasiłków.

Zasiłki a okresy wliczane do okresów zatrudnienia

Okresy pobierania zasiłków w trakcie okresu (okresów) prowadzenia działalności pozarolniczej podlegają zaliczeniu do stażu pracy – nie mogą być z niego wyłączone. Taki wniosek płynie z konstrukcji, ale i celu przepisów art. 302(1) k.p.

Podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego składki na ubezpieczenia są opłacane, tyle że nie przez tę osobę, a przez ZUS. Art. 302(1) k.p., odnosząc się do okresów prowadzenia działalności pozarolniczej, za które opłacane były składki, nie wskazuje zaś na to, jaki podmiot w danym okresie był obowiązany do ich opłacania.

Okresy, w których osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą lub osoba współpracująca pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub zasiłek opiekuńczy, a za które nie były opłacane składki na ubezpieczenia, podlegają wliczeniu do stażu pracy na podstawie art. 302(1) par. 3 Kodeksu pracy.

Trudno przyjąć podejście wyłączające te okresy, gdyż ustawodawca nie skupia się w art. 302(1) k. p. na składkach, nie decydujemy w jego oparciu o kwestiach emerytalno-rentowych, ale o stażu pracy. Z tego zaś tradycyjnie nie były wyłączane okresy nieświadczenia pracy w trakcie zatrudnienia i nie mogą być również wyłączane okresy choroby czy opieki w trakcie działalności pozarolniczej, skoro celem nowych regulacji było uwzględnienie w historii zatrudnienia okresów funkcjonowania zawodowego na różnych podstawach.

Zwróćmy przy tym także uwagę na art. 14 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z nim, za okres opłacania składek uważa się także okres pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków. Okres pobierania zasiłku to okres, w którym osoba prowadząca działalność pozarolniczą nie przestaje podlegać ubezpieczeniom. Nie można okresów takich wyłączać spod okresów wliczanych do stażu pracy.