W projekcie budżetu na 2020 rok nie zagwarantowano pieniędzy na trzynaste emerytury. Premier Mateusz Morawiecki zapewnia jednak, że zostaną one wypłacone. Eksperci wskazują, że pomimo zapowiadanych oszczędności wypłata dodatkowego świadczenia może odbyć się kosztem zwiększenia deficytu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W projekcie budżetu założono bowiem, że ma być on rekordowo niski.
W maju ZUS wypłacił większość "trzynastych emerytur". Jednorazowe świadczenie trafiło do ponad 9,8 mln osób, w tym ok. 6,96 mln emerytów i 2,62 mln rencistów. Koszt wypłaty trzynastek to 10,8 mld zł.
Zgodnie z ustawą trzynasta emerytura była wypłacona osobom pobierającym: emerytury i renty w systemie powszechnym, emerytury i renty rolników, służb mundurowych, emerytury pomostowe, świadczenia i zasiłki przedemerytalne, renty socjalne, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne oraz renty inwalidów wojennych i wojskowych. Trzynastą emeryturę otrzymały także osoby pobierające rodzicielskie świadczenie uzupełniające, czyli tzw. matczyną emeryturę (jeśli 30 kwietnia miały już przyznane prawo do tego świadczenia).
Sprawdź w LEX: Czy trzynastą emeryturę wlicza się do dochodu przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego? >
Zdaniem Łukasza Kozłowskiego, głównego ekonomisty Federacji Przedsiębiorców Polskich rok 2020 i 2021 zapowiada się dobrze dla FUS. - W planie finansowym funduszu założono, że jego przychody wzrosną o blisko 30 mld zł rocznie. To wynika m.in. z tego, że OFE ulegną przekształceniu. Z tego tytułu zostanie pobrana w dwóch ratach opłata przekształceniowa, która zasili FUS. Aktywa osób, które zamiast do IKE wolą przejść z II filaru do ZUS, trafią natomiast do Funduszu Rezerwy Demograficznej - wyjaśnia ekspert.
- W najbliższych latach rząd będzie stał przed wyborem w kwestii wysokości deficytu Funduszu. Mówię to także w kontekście wypłaty trzynastych emerytur. Jeśli rząd będzie chciał utrzymać deficyt na poziomie 40-50 mld złotych rocznie, to środki na dodatkowe świadczenie mogą się znaleźć. Jednak na rok 2020 zaplanowano sporą redukcję deficytu w FUS i ma on wynosić "tylko" 26 mld zł. Te nadzwyczajne dochody – z przekształcenia OFE - mają być przeznaczone właśnie na obniżenie deficytu, a nie na nadzwyczajne wydatki - dodaje Kozłowski.
Czytaj w LEX: Postępowanie emerytalne w przypadku osób zamieszkałych za granicą >
Wypłata "trzynastek" nie znalazła się w projekcie budżetu na 2020 r. Ministerstwo Finansów wyjaśniało dla Prawo.pl, że tego zdania nie można było zapisać w projekcie. - Tam mogą być zapisane wydatki, które wynikają z obowiązujących ustaw lub tych, które są w procesie legislacyjnym - podkreślał resort. Zwrócił jednak uwagę, że w roku 2019 ustawa budżetowa również nie przewidywała wypłat dodatkowych świadczeń dla emerytów i rencistów (ustawa z 4 kwietnia br została przyjęta już po uchwaleniu budżetu na 2019 r), a mimo to tzw. „trzynaste” emerytury zostały wypłacone bez zakłóceń.
Czytaj więcej: Budżet 2020: Trzydziestokrotność - tak, trzynasta emerytura - nie >>>
Tymczasem premier kilka dni temu zapowiedział, że w 2020 r. będą w budżecie środki na trzynastą emeryturę. - Poprawa losu osób starszych, emerytów jest jednym z głównych naszych zadań. Odpowiednie środki znajdą się w budżecie – zapewnił Mateusz Morawiecki.
Wiceminister MRPiPS Marcin Zieleniecki zaznaczył, że wprowadzając trzynastą emeryturę w 2019 r. uzasadniono to rozwiązanie dobrą koniunkturą gospodarczą, ale także tym, że emeryci i renciści w niedostateczny sposób partycypowali w efektach wzrostu gospodarczego. - Jeżeli chodzi o rok przyszły przyjmuje się podobną filozofię. Zapewnienia, które płyną ze strony pana premiera i innych polityków, że to rozwiązanie zostanie wprowadzone, są dostateczną gwarancją realizacji - mówi.
Czytaj w LEX: Rozwiązanie stosunku pracy jako warunek wypłaty emerytury >
Wypłata trzynastego świadczenia była możliwa głównie dzięki oszczędnościom w ZUS. Paweł Jaroszek z zarządu ZUS przypomniał, że Zakład w ubiegłym roku zrezygnował z 11 mld złotych dotacji. - W tym roku wypłaciliśmy trzynastą emeryturę, nie uruchamiając dodatkowych środków, domykając się w ramach dotacji, która była planowana. To kosztowało FUS niecałe 9 mld zł - mówił. Zaznaczył, że lepsza sytuacja FUS jest efektem zmian wprowadzanych w ZUS. Chodzi m.in. o e-składkę i e-zwolnienia.
Czytaj w LEX: Kontrola zwolnień lekarskich - nowe narzędzia kontroli >
ZUS w swoim raporcie chwali się, że pomimo wypłaty "trzynastek" poziom wskaźnika pokrycia bieżących wydatków wpływami ze składek w pierwszym półroczu 2019 r. zmniejszył się nieznacznie - do poziomu 76,3 proc. - W pierwszym półroczu 2019 r. nadal można było obserwować wysoką dynamikę przychodów FUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w ujęciu rok do roku. Przypis składek był o 9 proc. wyższy od osiągniętego w analogicznym 2018 roku - podkreśla Zakład.
Czytaj w LEX: Zmniejszanie i zawieszanie emerytur i rent z FUS w związku z osiąganiem przychodu w państwach członkowskich UE >
Z kolei Łukasz Kozłowski przypomina, że stopień pokrycia wydatków ze składek poprawił się, ale miało to głównie związek ze zmianami w OFE. - Ograniczono rolę drugiego filara i dzięki temu większa część składek trafiała do FUS. To podniosło wydolność systemu z 60 proc. do blisko 80 proc. Jednak to rozwiązanie nie odwróci fundamentalnego trendu, jakim jest demografia. Należy pamiętać jednak, że ograniczenie roli OFE spowodowało, że system wziął na siebie większe zobowiązania emerytalne. Dlatego z perspektywy finansów publicznych zmian z 2011 r. i 2014 r. nie należy oceniać w kategoriach czystego zysku - zaznacza.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
