Ekwiwalent za niewykorzystany urlop policjanta przyznawany jest przez wypłatę. A także w decyzji o odmowie przyznania albo w postanowieniu - orzekł NSA i dodał, że Trybunał Konstytucyjny wskazał jak liczyć to świadczenie. Tymczasem na zgłoszony przez skarżącego wniosek, Komendant Główny Policji zwykłym pismem poinformował, iż na obecnym etapie brak jest normy prawnej umożliwiającej rozpoznanie jego żądania.
W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie czeka na rozpatrzenie wiele spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop przez policjantów.
Czytaj: WSA: Ekwiwalent za niewykorzystany urlop policjanta bez przepisu>>
Oto jedna z takich spraw. WSA 11 grudnia 2019 r. zobowiązał Komendanta Głównego Policji do rozpoznania wniosku Dariusza P. o ponowne ustalenie i wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził, że bezczynność Komendanta Głównego Policji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Do wydania wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Funkcjonariusz zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w policji. Jako podstawę wniosku wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, opublikowany w 6 listopada 2018 r.
- Sytuacja taka będzie miała miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy – wyjaśniał Komendant Główny Policji.
W takich okolicznościach wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Komendanta Głównego Policji.
WSA orzekł, że nic nie zwalniało organu od rozpoznania wniosku skarżącego, który to wniosek winien zostać załatwiony, zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa. Wskazano, że ukształtował się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop przyznawany jest przez wypłatę, zaś odmowa przyznania tego świadczenia powinna przybrać formę decyzji administracyjnej. Tymczasem w odpowiedzi na zgłoszony przez skarżącego wniosek, organ zwykłym pismem z 5 marca 2019 r. poinformował, iż na obecnym etapie brak jest normy prawnej umożliwiającej rozpoznanie jego żądania.
Ponadto pomimo złożenia ponaglenia w związku z bezczynnością, organ nie podjął w sprawie żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy w określonej prawem formie.
Sprawdź w LEX: Czy funkcjonariuszowi policji przysługuje urlop z tytułu obrony pracy doktorskiej? >
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, chociaż uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest w części błędne.
Czytaj omówienie w LEX: Policjantka i policjant z równym prawem do urlopu wychowawczego. Omówienie wyroku ETPC z dnia 6 lipca 2021 r., 66180/09, 30771/11, 50089/11 i 22165/12 (Gruba) >
Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w sprawie doszło do zarzucanej skargą bezczynności, bowiem organ nie podjął w sprawie żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. Przy czym nieprawidłowo uznał, że organ winien załatwić wniosek skarżącego albo w formie decyzji albo w drodze postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Podczas gdy prawidłowe odniesienie się do wniosku policjanta mogło nastąpić w jednej z trzech form załatwienia sprawy:
Niemniej jednak, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, WSA w Warszawie prawidłowo uznał, że brak podjęcia stosownych działań przewiedzianych prawem oznacza, że postępowanie Komendanta Głównego Policji w sprawie wniosku skarżącego wyczerpywało znamiona bezczynności. Zatem słusznie zobowiązał organ do rozpoznania wniosku policjanta. Z bezczynnością organu mamy do czynienia bowiem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem przewidzianego prawem rozstrzygnięcia. To znaczy - nie wydał w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu czy też nie podjął stosownej czynności, tylko wystosował do strony zwykłe pismo informujące.
- Postawa organu, która nie wynikała ze złej woli, a jedynie z nieprawidłowej interpretacji przepisów, nie pozwala przypisać mu kwalifikowanej postaci naruszenia prawa – uznał sąd.
Czytaj omówienie orzeczenia w LEX: Brak decyzji w sprawie o ekwiwalent urlopowy przez ponad rok to rażąca bezczynność >
Skutkiem wyroku Trybunału, przepis art. 115a ustawy o Policji obowiązuje nadal i może stanowić podstawę rozstrzygania o ekwiwalencie pieniężnym. Przy czym przysługiwanie prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop należy rozpatrywać bez tej części przepisu, która ustala wysokość ekwiwalentu za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia – przypomniał NSA.
W wyroku tym Trybunał jednocześnie określił sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, który pozwoliłby policjantom za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymać ekwiwalent rekompensujący w pełni poniesioną stratę. W wyroku podano, że "świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze".
Po wydaniu wyroku przez TK jednak obowiązkiem ustawodawcy była zmiana niekonstytucyjnej części art. 115a ustawy o Policji. Z obowiązku tego ustawodawca się nie wywiązał do dnia wyrokowania przed sądem pierwszej instancji. Mamy zatem do czynienia z tzw. "zaniechaniem ustawodawczym", "pominięciem prawodawczym", a więc stanem, w którym wobec braku realizacji orzeczenia Sądu Konstytucyjnego, niejako sądy oraz organy administracji muszą dokonać interpretacji normy prawnej tak, aby była ona zgodna z Konstytucją RP – dodał NSA.
Czytaj w LEX: Kotowski Wojciech, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. IV - art. 115a >
Należało zatem przyjąć taki sposób obliczenia wysokości należnego ekwiwalentu, którym jest na dzień zwolnienia ze służby liczba dni niewykorzystanego urlopu, przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. W praktyce oznaczało to, że – po ustaleniu liczby dni niewykorzystanego urlopu przysługującego zwolnionemu funkcjonariuszowi Policji – ilość urlopu należało pomnożyć przez wysokość przysługującego mu jednomiesięcznego wynagrodzenia za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Zaniechanie ustawodawcy nie niweczy zatem uprawnienia organu do merytorycznego rozpoznania żądania skarżącego, a skoro organ do dnia orzekania przez Sąd nie odniósł się do wniosku w jednej z dopuszczalnych form załatwienia sprawy, to niewątpliwie doszło do zarzucanej skargą bezczynności.
Sygnatura akt III OSK 2598/21, wyrok NSA z 28 lutego 2023 r.
Zobacz inne wyroki dot. tego zagadnienia:
