Zgodnie z ustawą o świadczeniu wspierającym nie przysługuje ono osobie, która uzyska odpowiednią liczbę punktów w decyzji o potrzebie wsparcia, ale przebywa w całodobowych placówkach opiekuńczych, także komercyjnych. Art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniu wspierającym mówi, że świadczenie nie przysługuje osobie, która została umieszczona w domu pomocy społecznej, w rodzinnym domu pomocy, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w przepisach o pomocy społecznej, zakładzie karnym, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym albo schronisku dla nieletnich.
Tymczasem Sąd Apelacyjny w Krakowie rozstrzygnął apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach, który zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał osobie z niepełnosprawnością świadczenie wspierające - pomimo tego, że mieszka ona w całodobowej placówce opieki (prywatnym domu seniora). ZUS odmówił świadczenia, powołując się właśnie na art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Czytaj również: ZUS wstrzyma świadczenie wspierające za czas pobytu w placówce opiekuńczej>>
Pobyt w prywatnej placówce nie jest pomocą społeczną
- W imieniu wnioskodawczyni złożyłam odwołanie od tej decyzji ZUS do Sądu Okręgowego. Sąd w całości przychylił się do mojej argumentacji i stwierdził między innymi, że pobyt w komercyjnej placówce całodobowej opieki nad osobami starszymi i z niepełnosprawnościami w żadnym razie nie stanowi świadczenia pomocy społecznej, finansowanego z budżetu państwa. Nie dochodzi tutaj zatem do kumulacji świadczeń finansowanych z budżetu państwa. Nieprzypadkowo w art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniu wspierającym dla osób z niepełnosprawnościami w kontekście przesłanki negatywnej przysługiwania świadczenia mowa jest o osobach „umieszczonych” w placówce, a nie „przebywających”. Umieszczenie oznacza, że osoba znajduje się w placówce za sprawą decyzji podmiotu trzeciego, a nie wyłącznie woli osoby zainteresowanej – mówi dr Edyta Konopczyńska, radca prawny.
Podkreśla, że Sąd Okręgowy słusznie uznał, że interpretacja ZUS, dotycząca przepisu art. 5 pkt. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, która wyklucza z kręgu beneficjentów świadczenia osoby przebywające w komercyjnych placówkach zapewniających całodobową opiekę osobom z niepełnosprawnościami, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku - jest błędna.
Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym wskazuje, że „Celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób”. - Z uwagi na treść tego przepisu, Sąd Okręgowy trafnie stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że: „Jasnym jest zatem, że ustawa ta służy „zabezpieczeniu egzystencji” osób z niepełnosprawnościami, a więc celowi wymienionemu w art. 69 Konstytucji. Koniecznym jest w tej sytuacji takie interpretowanie jej przepisów, aby cele te były w pełni zrealizowane – mówi dr Konopczyńska. Dodaje, że apelacja ZUS ograniczała się w zasadzie do podniesienia zarzutu naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. A w uzasadnieniu apelacji, w pouczeniu ZUS napisał, że celem świadczenia nie jest zwolnienie członków rodziny osoby z niepełnosprawnością z obowiązku przyczyniania się do jej utrzymania - czego przecież nikt nie twierdzi - podkreśla mec. Konopczyńska.
- Oczekuję jeszcze na uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego, ale ustne motywy rozstrzygnięcia wskazują na taką interpretację art. 5 ust. 1 ustawy przez sąd, że w przypadku osoby przebywającej w prywatnej placówce, który to pobyt w 100 proc. finansowany jest przez zainteresowanego i jego rodzinę – przepis ten nie może stanowić przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia wspierającego. Sąd wskazał także, że z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że świadczenie ma pozostawać do dowolnej dyspozycji beneficjenta - a swobodna dyspozycja środkami to także płatność za wybraną placówkę opieki całodobowej - konkluduje mec. Konopczyńska.
W związku z tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach, ale sąd II instancji ją oddalił, orzeczenie SO w Kielcach jest prawomocne.
- Nie spotkałam się wcześniej z podobnym prawomocnym orzeczeniem, więc prawdopodobnie to pierwsze takie rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji. Przyznaję, że coraz więcej osób zgłasza się w podobnych sprawach - mówi mec. Konopczyńska. Tuż przed publikacją tego artykułu poinformowała nas o swojej drugiej wygranej w identycznej sprawie przed sądem II instancji.
Decyzja o potrzebie wsparcia także dla mieszkańców placówek
Warto też pamiętać, że wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON) nie ma prawa odmówić osobie, które mieszka w całodobowej placówce opiekuńczej wydania decyzji o poziomie potrzeby wsparcia. A takie sytuacje się zdarzały, o czym pisaliśmy w serwisie Prawo.pl. WZON umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, powołując się na art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniu wspierającym.
– Nie ma tu podstawy do umorzenia postępowania, bo postępowanie w sprawie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia jest inne, niż postępowanie o przyznanie świadczenia wspierającego. A nawet gdyby było to samo postępowanie, nie powinna być wydana przez WZON decyzja o umorzeniu, a tylko decyzja merytoryczna o odmowie postępowania. To są dwie różne rzeczy – mówi dr Tomasz Lasocki z Wydziału Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej. Potwierdza to resort rodziny w odpowiedzi przesłanej Prawo.pl.
