WSA: Skarga na bezczynność ZUS w sprawie o ponowne ustalenie wysokości emerytury nie dla sądu administracyjnego
Co do zasady decyzje ZUS mogą być zaskarżone do sądu powszechnego. Strona powinna wnieść odwołanie, stosując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego okazała się niedopuszczalna i nie można było jej rozpoznać - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
E.K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie jej wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury. Skarżąca wskazała, że wniosek nie został merytorycznie rozpoznany. Organ rentowy w odpowiedzi na skargę domagał się jej odrzucenia. Zdaniem ZUS, wniesiona skarga była niedopuszczalna. WSA w Łodzi podzielił stanowisko ZUS i odrzucił skargę.
Sąd administracyjny zwrócił uwagę, że po wpływie skargi konieczne jest ustalenie, czy jest ona dopuszczalna. Sąd z urzędu bada to, czy może być ona rozpoznana. Analizie poddaje się również i to, czy strona skierowała skargę do właściwego sądu i czy w skardze dopełniono wymagań formalnych.
Z ustaleń wynikało, że skarżąca w sierpniu 2020 r. złożyła wniosek w przedmiocie ponownego ustalenia kwoty emerytury i wypłaty wyrównania. Organ wydał decyzję, która zawierała pouczenie o możliwości jej zaskarżenia. Stronę poinformowano o tym, że może wnieść odwołanie do sądu okręgowego.
Wniesiona skarga nie może być rozpoznana przez sąd administracyjny. WSA podkreślił, że rozpoznawanie środków zaskarżenia na decyzję o przeliczeniu wysokości emerytury nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Również badanie kwestii bezczynności organu w tym przedmiocie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Analizę sprawy E.K. mógłby przeprowadzić jedynie sąd powszechny.
Zaskarżanie decyzji ZUS
Gdy ZUS wydaje decyzję w zakresie indywidualnej sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, co do zasady można ją zaskarżyć do sądu powszechnego. Strona może wnieść odwołanie do właściwego sądu na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego. Co do zasady tego rodzaju odwołania rozpoznają sądy okręgowe, chyba że z przepisu wynika, iż właściwy jest sąd rejonowy. Ponadto z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2020.266) wynika, iż odwołanie do sądu powszechnego przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku oświadczenie lub inne roszczenia. Jednocześnie na podstawie art. 477(9) par 4 k.p.c. jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Z kolei, zgodnie z art. 477(14) par. 3 k.p.c. jeśli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Tylko wyjątkowo skargi stron rozpoznawane są w innym trybie. W świetle art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych taka procedura dotyczy decyzji przyznających świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Wówczas strona może wnieść wniosek do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego – zwrócił uwagę sąd.
