Prawo do uczestnictwa w PPK mają także cudzoziemcy

Do pracowniczych planów kapitałowych mogą „zapisać się” tylko osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów wymienionych w ustawie o PPK. Ważne jest świadczenie przez daną osobę pracy w Polsce, a nie jej obywatelstwo.

Uczestnikami PPK mogą zostać tylko „osoby zatrudnione” w rozumieniu ustawy o pracowniczych planach kapitałowych  (dalej: ustawa o PPK), czyli:

• a) pracownicy, z wyjątkiem pracowników przebywających na urlopach górniczych i urlopach dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla oraz młodocianych,
• b) osoby wykonujące pracę nakładczą, które ukończyły 18. rok życia,
• c) członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych lub spółdzielni kółek rolniczych,
• d) osoby, które ukończyły 18. rok życia, wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
• e) osoby, o których mowa powyżej, przebywające na urlopach wychowawczych bądź pobierające zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
• f) członkowie rad nadzorczych wynagradzani z tytułu pełnienia tych funkcji

- jeśli podlegają z tych tytułów obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w Polsce, w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przykład.: Zleceniobiorca podlega z tytułu tego zlecenia dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, w związku z czym nie jest „osobą zatrudnioną” w rozumieniu ustawy o PPK. Oznacza to, że zleceniodawca nie może „zapisać” go do tego programu, czyli zawrzeć – w imieniu i na rzecz tego zleceniobiorcy – umowy o prowadzenie PPK. Przy „zapisaniu” do PPK nie ma znaczenia obywatelstwo zleceniobiorcy.  

Czytaj również: Osoby zatrudnione tylko do celów prywatnych nie są „zapisywane” do PPK>>

Staż pracy i wiek osoby zatrudnionej

Aby zostać „zapisanym” do PPK, trzeba mieć wymagany okres zatrudnienia. Najwcześniej można „zapisać” osobę zatrudnioną do PPK po upływie 14 dni zatrudnienia, przy czym podmiot zatrudniającym ma na to czas do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynęło 90 dni zatrudnienia. Do okresu zatrudnienia, potrzebnego do „zapisania” do PPK, wlicza się wlicza się okresy zatrudnienia z poprzednich 12 miesięcy, które miały miejsce w obecnym podmiocie zatrudniającym, a także okresy zatrudnienia w innych podmiotach zatrudniających, jeżeli z mocy odrębnych przepisów obecny podmiot zatrudniający jest następcą w stosunkach prawnych nawiązanych przez podmiot, który poprzednio zatrudniał tę osobę. Przy ustalaniu okresu potrzebnego do „zapisania” danej osoby do PPK uwzględnia się tylko te okresy, gdy miała ona status „osoby zatrudnionej” w rozumieniu ustawy o PPK.  

Osoba zatrudniona, która nie ma jeszcze 55 lat, zostaje „zapisana” do PPK bez konieczności podejmowania przez nią żadnych czynności. Osoba, która ma ukończone 55 lat, ale nie ma jeszcze 70 lat, zostaje „zapisana” do PPK na złożony przez nią wniosek o zawarcie umowy o prowadzenie PPK. Nie można „zapisać” do PPK osoby, która osiągnęła już 70. rok życia. 

Wpłaty do PPK

Wpłaty do PPK oblicza się i pobiera od wynagrodzenia uczestnika PPK - w terminie wypłaty wynagrodzenia (poczynając od pierwszego wynagrodzenia wypłaconego danej osobie po „zapisaniu” jej do PPK). Wpłat do PPK należy dokonać, czyli przekazać je do instytucji finansowej prowadzącej rachunek PPK uczestnika, do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały one obliczone i pobrane.

Zgodnie z definicją wynagrodzenia zawartą w ustawie o PPK, jest to podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uczestnika PPK, o której mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, bez stosowania ograniczenia przewidzianego w art. 19 ust. 1 tej ustawy (czyli do tzw. 30-krotności), oraz z wyłączeniem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.

Przykład: Pracodawca zatrudnił pracownika na czas określony i w okresie tego zatrudnienia „zapisał” go do PPK. Obecnie osoba ta jest zatrudniona w tym podmiocie na podstawie umowy zlecenia i podlega z tytułu tego zlecenia dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Dobrowolne podleganie tym ubezpieczeniom nie byłoby wystarczające do „zapisania” jej do PPK. Jednak w przypadku, gdy jest już ona uczestnikiem PPK, od wypłaconego jej wynagrodzenia, które stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a zatem jest „wynagrodzeniem” w rozumieniu ustawy o PPK, należy obliczać i pobierać wpłaty do PPK.  

Sankcje wobec obywateli Rosji lub Białorusi

Obywatelstwo uczestnika PPK może mieć znaczenie przy dokonywaniu wpłat do PPK.

W art. 5f rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z 31 lipca 2014 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie zakazano sprzedaży zbywalnych papierów wartościowych denominowanych w jakiejkolwiek walucie urzędowej państwa członkowskiego wyemitowanych po 12 kwietnia 2022 r. lub denominowanych w dowolnej innej walucie wyemitowanych po 6 sierpnia 2023 r., lub jednostek w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania, które zapewniają ekspozycję na takie papiery wartościowe, jakimkolwiek obywatelom rosyjskim lub osobom fizycznym zamieszkałym w Rosji bądź jakimkolwiek osobom prawnym, podmiotom lub organom z siedzibą w Rosji. Podobne regulacje zawarte są w art. 1y rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy. Zakazano w nim sprzedaży zbywalnych papierów wartościowych denominowanych w jakiejkolwiek walucie urzędowej państwa członkowskiego wyemitowanych po 12 kwietnia 2022 r. lub jednostek w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania, które zapewniają ekspozycję na takie papiery wartościowe, jakimkolwiek obywatelom białoruskim lub osobom fizycznym zamieszkałym na Białorusi bądź jakimkolwiek osobom prawnym, podmiotom lub organom z siedzibą na Białorusi.

Zakazy te nie mają zastosowania do obywateli państwa członkowskiego, państwa będącego członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Szwajcarii ani do osób fizycznych posiadających zezwolenie na pobyt czasowy lub stały w państwie członkowskim, państwie będącym członkiem EOG lub w Szwajcarii.

W odniesieniu do PPK sankcje te oznaczają, że instytucje finansowe zarządzające PPK nie mogą dokonywać transakcji zbycia, konwersji lub zamiany jednostek uczestnictwa na rzecz wskazanych wyżej uczestników PPK.

Poza tymi sankcjami, środki ograniczające nałożono na konkretne osoby i podmioty, wskazane: w załączniku I do rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006, w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014 z 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających, bądź na liście, o której mowa w ustawie o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego.  

Więcej na temat PPK na mojeppk.pl i pod nr telefonu 800 775 775. Zachęcamy również do korzystania z bezpłatnych szkoleń prowadzonych przez ekspertów PFR Portal PPK. Na szkolenia można zapisać się tutaj. 

Podstawa prawna:

Ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 192 ze zm.).

Autorka jest ekspertem PFR Portal PPK