Po śmierci chorego dziecka rodzic traci świadczenie pielęgnacyjne, ale zasiłku dla bezrobotnych od razu nie dostanie

Rodzice lub opiekunowie niepełnosprawnych dzieci lub osób dorosłych muszą oddać świadczenie pielęgnacyjne po śmierci osoby, na którą to świadczenie pobierali. W ten sposób wielu z dnia na dzień zostaje bez środków do życia. Według resortu rodziny, mogą wystąpić o zasiłek dla bezrobotnych. Tyle, że nawet jeśli będą mieli do niego uprawnienia i zarejestrują się jako bezrobotni, to pieniądze i tak dostaną w następnym miesiącu. Zdaniem prawników, by rozwiązać ten problem wystarczy zmienić przepisy.

Problem nagłośniła poseł Iwona Hartwich, która w interpelacji poselskiej do ministra rodziny i polityki społecznej (nr 26564) napisała: Do mojego biura zgłasza się wielu rodziców/opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnością znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Osoby te pobierały świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu podjęcia opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością. W chwili jego śmierci, rodzic/opiekun w danym miesiącu musi oddać do MOPS-u część świadczenia, na skutek czego z dnia na dzień zostaje bez środków do życia.

Chciała więc wiedzieć, czy i kiedy Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej zamierza zmienić zapis w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dotyczący świadczeń pielęgnacyjnych, aby rodzic/opiekun nie musiał zwracać świadczenia za miesiąc, w którym następuje zgon niepełnosprawnego dziecka.

Czytaj również: Rząd nie wykonuje wyroku TK o zasiłku dla opiekunów niepełnosprawnych, gminy go stosują>>
 

Świadczenie pielęgnacyjne trzeba zwrócić, gdy jest nienależne

Zgodnie z art.  17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. matce albo ojcu,
2. opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne to dziś 1971 zł  miesięcznie.

Śmierć niepełnosprawnego dziecka lub osoby dorosłej pozbawia rodziców lub opiekunów prawa do świadczenia. - Świadczenie pielęgnacyjne, podobnie jak inne świadczenia o charakterze opiekuńczym, tzn. specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna, są podzielne. Jeśli przesłanki ich przysługiwania są spełnione tylko przez część miesiąca, to  przysługują w wysokości proporcjonalnej do dni, przez które są one spełnione. Tak jest w sytuacji, gdy podopieczny umiera w trakcie miesiąca. O jego śmierci opiekun musi niezwłocznie zawiadomić organ właściwy - wójta burmistrza, prezydenta miasta, a ten powinien wówczas uchylić prawo do świadczenia. Zdarza się, że śmierć następuje już po wypłacie za dany miesiąc i wtedy powstaje obowiązek zwrotu części świadczenia - tłumaczy Magdalena Januszewska, radca prawny, specjalizująca się w prawie pracy, ubezpieczeń i zabezpieczenia społecznego. I dodaje: - W obecnym stanie prawnym nie ma możliwości wypłacania świadczeń opiekuńczych za cały miesiąc, jeśli przesłanki są spełnione tylko przez jego część. Wymagałoby to interwencji legislacyjnej, która oczywiście jest możliwa. Z tym, że w takim wypadku powinna dotyczyć wszystkich ww. świadczeń opiekuńczych, a nie tylko pielęgnacyjnego.

Nie ma świadczenia – może być zasiłek, ale na niego trzeba poczekać

- W stanie prawnym obowiązującym od 1 maja 2004 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi osoby niepełnosprawnej, w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, zaś w przypadku gdy opieka ta nie jest sprawowana np. z powodu śmierci osoby niepełnosprawnej, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje – wyjaśnia w odpowiedzi na interpelację poselską Barbara Socha, wiceminister rodziny i polityki społecznej. Jak twierdzi, w ministerstwie nie są prowadzone prace nad wprowadzeniem zmian w zakresie przepisów dotyczących prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w wyniku których świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną przysługiwałoby, gdy opieka ta nie jest sprawowana - niezależnie od przyczyny braku możliwości jej sprawowania. - Jednocześnie należy zauważyć, że wsparciem opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy po śmierci swoich podopiecznych utracą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego są preferencyjne warunki nabywania prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub świadczenia przedemerytalnego - obowiązujące od 1 stycznia 2017 r., na mocy przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 6 października 2016 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawy o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1940) – podkreśla wiceminister Socha.

Szkopuł jednak w tym, że rodzic lub opiekun po śmierci podopiecznego nie dostanie pieniędzy z dnia na dzień. Nawet jeśli następnego dnia po śmierci podopiecznego fakt ten zgłosi do MOPS -u celem uzyskania decyzji uchylającej jego prawo do świadczenie pielęgnacyjnego, którą to decyzję musi przedłożyć w powiatowym urzędzie pracy, by móc zarejestrować się jako bezrobotny i otrzymać zasiłek. Nawet jeżeli tego samego dnia uda mu się załatwić sprawę w obu urzędach, to i tak na pieniądze będzie musiał poczekać parę tygodni. Dlaczego?

Zgodnie bowiem z par. 6 ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1189), zasiłek dla bezrobotnych wypłacany jest stosownie do art. 72 ust. 10 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w terminach ustalonych przez powiatowy urząd pracy, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia upływu okresu, za który świadczenie jest wypłacane. 

A to oznacza, że pieniądze rodzic lub opiekun otrzyma dopiero w następnym miesiącu.

- Jeżeli taka osoba ma uprawnienia do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych i przedstawi decyzję o wstrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego, to taki zasiłek – po pierwszym miesiącu od zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy zostanie jej wypłacony w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. Chyba, że otrzyma propozycję pracy. To jednak rzadko się zdarza, bo śmierć dziecka jest tak dużą traumą, że te osoby nie są w stanie od razu podjąć pracy – mówi Prawo.pl Regina Chrzanowska, dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Krośnie.