Wiesław S. wystąpił do sądu przeciwko P. Spółce z o.o., w której był dyrektorem o wynagrodzenie za pracę oraz sprawy z powództwa wzajemnego tej spółki przeciwko powodowi o odszkodowanie.
Sąd rejonowy 25 września 2017 r. zasądził od spółki na rzecz Wiesława S. kwotę 28 tys. 823,85 zł tytułem wynagrodzenia za pracę z ustawowymi odsetkami.
A w sprawie z powództwa wzajemnego zasądził na rzecz spółki odszkodowanie 42 tys. zł z tytułu odpowiedzialności materialnej pracownika oraz zwrotu nienależnie pobranego wynagrodzenia za pracę.
Czytaj: Kontrakt lub umowa o pracę dla menedżera - ale to nie to samo>>
W sprawie ustalono, że Wiesław S. był zatrudniony spółce od 1 października 2001 r. do 31 maja 2015 r. na stanowisku dyrektora. Zaś od stycznia 2013 r. do października 2013 r. jego wynagrodzenie miesięczne wynosiło 6 tys. zł.
Czytaj w LEX: Regulacje antykryzysowej pomocy z zakresu prawa pracy >
Aneks do umowy - nieważny
Aneksem do umowy o pracę z 31 stycznia 2014 r. spółka, działając przez pełnomocnika, ustaliła wynagrodzenie powoda od 1 lutego 2014 r. w wysokości 7 tys. 500 zł miesięcznie. Umowa została zawarta bez formy aktu notarialnego. W tym czasie powód był jedynym wspólnikiem pozwanej spółki, jak również jedynym członkiem jej zarządu.
W systemie LEX znajdziesz zagadnienie powiązane z tym artykułem:
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
To zagadnienie zawiera:
Najczęściej czytane w temacie:
Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX
Sąd rejonowy uznał, że wskazany aneks jako umowa dodatkowa, jest czynnością prawną nieważną od samego początku, albowiem w okresie jej zawarcia powód był jedynym członkiem zarządu pozwanej spółki. Zawarcie wskazanej umowy wymagało zatem szczególnej formy aktu notarialnego (art. 210 § 2 k.s.h.), a zawarcie umowy bez tej formy skutkuje jej nieważnością (art. 73 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p.). W ocenie sądu rejonowego, powód świadczył pracę na rzecz pozwanej spółki w okresie objętym żądaniem, a więc od stycznia do października 2013 r. Jednakże część żądań powoda z tego okresu została zaspokojona jeszcze przed wytoczeniem powództwa. Ponadto pracodawca miał prawo do zaliczenia pobranej przez powoda gotówki w lutym 2014 r. na najpóźniej wymagalne świadczenia, a więc wynagrodzenie za kwiecień i część maja 2013 r.
Nie było nadzoru
W ocenie sądu pierwszej instancji, nie było podstaw do uwzględnienia zarzutu pozwanego sprzeczności powództwa z zasadami współżycia społecznego w zakresie uwzględnionego powództwa głównego (art. 8 k.p.). Natomiast braki w dokumentacji kadrowo - płacowej oraz księgowej obciążają powoda, co do zarzutu wypłaty wynagrodzenia na błędny rachunek bankowy.
Sąd pierwszej instancji uwzględnił częściowo również żądanie zasądzenia odszkodowania z tytułu odpowiedzialności materialnej powoda jako pracownika spółki. Pełniąc funkcję dyrektora spółki, powinien był sprawować nadzór nad całą jej działalnością, w tym kasą oraz nad pracownikami, w szczególności osobami odpowiedzialnymi za prowadzenie kasy i księgowości. Tych obowiązków powód nie wykonywał.
Czytaj w LEX: Zasady ponoszenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu prawa pracy >
Oddalenie powództwa spółki
Od tego wyroku apelację wniosły obie strony. Sąd Okręgowy w Łodzi, 6 marca 2018 r., oddalił apelację spółki oraz zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo wzajemne w całości.
Sąd Okręgowy uznał, że dokonana przez sąd rejonowy ocena zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ustalenia faktu i wysokości niedoboru nie była przekonująca. Dowodu na okoliczność powstania niedoboru i jego wysokości nie może w żaden sposób stanowić dokument wewnętrzny, wystawiony przez powódkę wzajemną, w postaci noty księgowej.
Dokument ten stanowi bowiem jedynie potwierdzenie jego sporządzenia. Nie ma również w aktach sprawy żadnego dokumentu, z którego wynikałoby wprost pobranie przez pozwanego wzajemnego kwoty 24.400,00 zł. Ponadto na podstawie raportu kasowego z dnia 20 sierpnia 2014 r., wynika, że stan gotówki w kasie wynosił 2 tys. 726,04 zł, a zatem nie można uznać, iż w tym dniu w kasie spółki brak było gotówki.
Czytaj w LEX: Konsekwencje porzucenia pracy >
Uchylenie wyroku sądu II instancji
Od wyroku sądu II instancji skargę kasacyjną złożyła spółka. Sąd Najwyższy w Izbie Pracy uznał skargę kasacyjną za zasadną; uchyli wyrok i przekazał sprawę sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.
Jak stwierdził sędzia sprawozdawca Bohdan Bieniek, podstawowe znaczenie ma tu art. 210 k.s.h. Według tego przepisu w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Natomiast w przypadku, gdy wspólnik posiadający wszystkie udziały, jest zarazem jedynym członkiem zarządu, czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego (art. 210 § 2 k.s.h.).
Zobacz procedurę w LEX: Dopuszczalność pracowniczego zatrudnienia jedynego wspólnika spółki z o.o. >
Nieważność umowy
O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając wypis aktu notarialnego. Tymczasem w tej sprawie, jak zaznaczył sędzia Bieniek - aneksem do umowy o pracę spółka - działając przez pełnomocnika - ustaliła wynagrodzenie powoda bez formy aktu notarialnego.
W tym czasie powód był jedynym wspólnikiem pozwanej spółki, jak również jedynym członkiem jej zarządu. Stanowisko Sądu drugiej instancji nie jest trafne. Podstawowym skutkiem niezastosowania się do zasad określonych w art. 210 § 1 k.s.h. jest bezwzględna nieważność dokonanej czynności na podstawie art. 58 k.c.
Odpowiedzialność dyrektora wyższa
SN potwierdził, że jeżeli przesłanką odpowiedzialności pracownika jest szkoda w mieniu pracodawcy, to szkodę tę należy wykazać. Sąd odwoławczy powinien mieć na uwadze, że Wiesław S. był zatrudniony na stanowisku dyrektora, co wskazuje, że był osobą zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy, a zatem standardy jego odpowiedzialności są wyższe od przeciętnego pracownika z tego względu, że ocena bezprawności zachowania i winy jest tu surowsza.
Z ustaleń sądów wynikało, że w aktach osobowych powoda brak jest jakiegokolwiek zakresu jego obowiązków. Z drugiej zaś, że jako dyrektor spółki sprawował nadzór nad całą jej działalnością, w tym kasą oraz nad pracownikami, w szczególności osobami odpowiedzialnymi za prowadzenie kasy i księgowości. Wobec uwzględnienia pozostałych zarzutów, zarzut naruszenia art. 8 k.p. traci na znaczeniu.
Skutki wyroku
Wyrok ten wzmacnia pozycję pokrzywdzonych spółek (zakładów pracy) w sporach odszkodowawczych z członkami zarządu toczonych na gruncie prawa pracy. Dlatego, że zyskują one dodatkowe argumenty przemawiające za pociągnięciem członków zarządu do odpowiedzialności materialnej w zakresie pełnej wysokości szkody w rozumieniu art. 122 Kodeksu pracy, a nie tylko w zakresie trzymiesięcznego wynagrodzenia w myśl art. 119 Kodeksu pracy.
Czytaj w LEX: Odpowiedzialność materialna za powstanie szkody w mieniu powierzonym >
Odpowiedzialność pracownika za szkody spowodowane w majątku zakładu pracy wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych określają przepisy art. 114-122 Kodeksu pracy. Zgodnie z podstawową zasadą przyjętą w art. 115 Kodeksie pracy pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda.
Sygnatura akt I PK 204/18, wyrok z 18 grudnia 2019 r.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
