Wyznaczając dzień wolny za święto przypadające w innym dniu wolnym niż niedziela - tak jak w tym roku za sobotę, 1 listopada, pracodawca nie musi wybierać jego terminu, tak by nie nakładały się na niego zaplanowane lub znane już nieobecności. Jeżeli na wyznaczony termin odbioru dnia wolnego przypadnie niezdolność do pracy lub inna sytuacja, która usprawiedliwiałaby nieobecność w pracy, pracownik nie ma prawa do innego dnia wolnego.
Obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym oblicza się:
Święto 1 listopada przypada w 2025 r. w sobotę. Dla wielu pracowników soboty zaś są stałymi dniami wolnymi od pracy.
Przepisy nie wskazują wprost na to, że święto przypadające w dniu wolnym powiązane być musi z udzieleniem innego dnia wolnego, jeżeli rozkład czasu pracy opiewa na stałe pięć dni pracy w tygodniu. Taki obowiązek wynika jednak z obowiązku zapewnienia pracownikom łącznej liczby dni wolnych od pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym odpowiadającej co najmniej liczbie niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy przypadających w tym okresie.
Czytaj też w LEX: Zmiana czasu z letniego na zimowy - wynagrodzenie >
Wyznaczając dzień wolny od pracy dla wszystkich zatrudnionych pracowników lub ich grup (np. wydziałów), pracodawca nie ma obowiązku analizowania tego, czy w tym terminie pracownicy według posiadanych w momencie podejmowania decyzji o dniu wolnym informacji będą w pracy, czy też ktoś z nich jest w trakcie usprawiedliwionej nieobecności (urlopy dla rodziców, choroba, urlop bezpłatny). Nie ma również obowiązku wyznaczania kolejnych terminów dla osób nieobecnych w tym dniu ustalonym jako wolny.
Czytaj również: Praca w stałym dniu wolnym od pracy wymaga rozliczenia >>
Usprawiedliwiona nieobecność w pracy (spowodowana np. niezdolnością do pracy, opieką) skutkuje – zgodnie z art. 130 par. 3 kodeksu pracy (dalej: k.p.) - obniżeniem wymiaru czasu pracy pracownika w okresie rozliczeniowym o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności w pracy, przypadających do przepracowania w czasie tej nieobecności, zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy. Jeżeli niezdolność do pracy przypada na wyznaczony przez pracodawcę dzień wolny za święto, to w żadnym razie pracodawca nie ma obowiązku określania dla tej osoby innego terminu odbioru dni wolnego. To, można powiedzieć, analogiczna sytuacja z niezdolnością do pracy obejmującą rozkładowe dni wolne (niedziele, święta, dni wolne z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, dni wolne harmonogramowo albo dni wolne wyznaczone w grafiku za pracę w niedziele i święta) – nie wyznaczamy ich przecież ponownie w związku z chorobą. Niezdolność do pracy obejmuje każdy dzień kalendarzowy i za każdy dzień jej trwania naliczane są świadczenia chorobowe.
Przykład: Za święto 1 listopada pracodawca wyznaczył dla wszystkich pracowników wolne 10 listopada. Jeden z pracowników rozchorował się i do pracodawcy dotarło zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy na okres od 7 do 20 listopada.
Osoba ta nie może domagać się wyznaczenia innego dnia wolnego od pracy, gdyż – jak to niekiedy określają pracownicy – nie mogła skorzystać z dnia wolnego. Wolne zostało wyznaczone i tym samym choroba przypadająca na 10 listopada nie obniży wymiaru czasu pracy w okresie rozliczeniowym.
Czytaj też w LEX: Rozliczanie czasu pracy >
Urlopy wypoczynkowe udzielane są na dni pracy wynikające z rozkładu czasu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym zaplanowanej na dni urlopu liczbie godzin do przepracowania.
Wyznaczenie przez pracodawcę dnia wolnego za święto oznacza, że dzień ten staje się rozkładowym dniem wolnym, a co za tym idzie nie jest za niego udzielany urlop.
Przykład: Pracownik miał od dłuższego czasu ustalony urlop na okres 22-31 grudnia obejmujący 5 dni jego pracy (22, 23, 29-31 grudnia). Na 23 grudnia pracodawca wyznaczył dzień wolny za święto1 listopada (obowiązuje 4 miesięczny okres rozliczeniowy wrzesień grudzień) – obejmie to również tego pracownika. Będzie we wskazanym okresie przebywał bez zmian na urlopie ale zmienią się faktyczne dni wykorzystywania urlopu – 23 grudnia nie będzie dniem urlopu, a zatem pracownik zrealizuje 4 dni z przysługującego mu wymiaru wypoczynku (zakładając pracę na pełny etat w systemie podstawowym – 32 godziny).
Czytaj też w LEX: Zmiany w prawie pracy w 2026 r. >
Nic w zakresie zrealizowania dnia wolnego nie zmieniają także jakiekolwiek inne sytuacje, które pojawiłyby się w tej dacie, a które należą do grupy usprawiedliwiających nieobecność w pracy.
Przykład: Pracownik w wyznaczonym dla wszystkich pracowników dniu wolnym za święto 1 listopada poszedł do stacji krwiodawstwa oddać krew. Przedstawił później pracodawcy zaświadczenie, domagając się innego dnia wolnego w zamian za święto, gdyż w dniu donacji i dniu następnym przysługuje mu wolne w związku z samą donacją.
Pracownik nie ma racji i nie przysługuje mu inny dzień wolny za święto. Świadczenia dla pracowników będących krwiodawcami określa ustawa z 22.8.1997 r. o publicznej służbie krwi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1782) w art. 9 oraz nieznacznie doprecyzowuje je par. 12 rozporządzenia MPiPS z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1632). Najbardziej istotnym uprawnieniem w kontekście zatrudnienia jest zwolnienie od pracy w dniu, w którym honorowy dawca oddaje krew oraz w dniu następnym.
Nie są to dodatkowe dwa dni wolne nabyte w związku z donacją krwi, ale wolne przysługujące konkretnie w dniu oddania krwi i w dniu bezpośrednio po tym dniu następującym. Oddanie krwi w dniu wolnym – a wyznaczone wolne za święto oznacza, że dzień ten jest dniem wolnym rozkładowo – nie daje prawa do wolnego w innym terminie, jak również nie modyfikuje stworzonej przez pracodawcę zmiany rozkładu.
Mówimy o ustalonym zgodnie z prawem dniu wolnym, którego wyznaczenie oznacza, że tego dnia pracownik (pracownicy) nie pracuje. Nie ma znaczenia w tym kontekście, co wydarzy się w tym dniu po stronie pracownika – dzień ten jest realizowany jako wolny w oparciu o przepisy o czasie pacy.
Zobacz też w LEX:
Jak wdrożyć w organizacji jawność wynagrodzeń w rekrutacji? >
Ustalanie stażu pracy od 1 stycznia 2026 r. >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
