Cudzoziemcy potrzebni gospodarce, ale procedury ich zatrudniania wciąż zawodzą
Mija ponad rok od wejścia w życie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, a przedsiębiorcy nadal borykają się z przewlekłością postępowań dotyczących legalizacji zatrudnienia. Długie i nieprzewidywalne procedury utrudniają prowadzenie działalności gospodarczej, realizację inwestycji oraz uzupełnianie braków kadrowych - alarmuje Konfederacja Lewiatan, apelując o zmiany.
Trwają prace nad nowelizacją ustawy o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemców na terytorium Polski. Konfederacja Lewiatan zwraca uwagę, że sprawna legalizacja pracy cudzoziemców ma bezpośrednie znaczenie dla konkurencyjności polskich firm, realizacji inwestycji i uzupełniania niedoborów kadrowych. Dlatego projektowane przepisy powinny przede wszystkim upraszczać procedury, zwiększać przewidywalność postępowań i wspierać legalne zatrudnienie.
- Pozytywnie oceniamy część proponowanych zmian, ale wskazujemy, że niektóre z nich mogą zamiast uprościć system, dodatkowo zwiększyć obciążenia administracyjne. Apelujemy o dalsze prace nad projektem i dialog z partnerami społecznymi. Skrócenie postępowań wymaga wzmocnienia administracji zarówno od strony kadrowej, jak i organizacyjnej - mówi Nadia Winiarska, zastępczyni dyrektora departamentu pracy Konfederacji Lewiatan.
Czytaj również: Praca tymczasowa cudzoziemców – przepisy do zmiany>>
Zwolnienie z uzyskania zezwolenia na pracę
Lewiatan pozytywnie ocenia kierunek zmian zmierzających do zwolnienia obywateli wybranych państw z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę. Jednocześnie postuluje rozszerzenie tego mechanizmu. Planowane zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę dotyczyć ma obywateli tylko 10 państw. Tymczasem, jak wynika z danych za 2025 r., grupa ta stanowiła zaledwie około 1 proc. wszystkich cudzoziemców objętych tym obowiązkiem - co oznacza, że proponowana zmiana w praktyce obejmie znikomy odsetek osób ubiegających się o pracę w Polsce. Kryterium dostępu do uproszczonych procedur powinno uwzględniać nie tylko obywatelstwo, ale także kwalifikacje, doświadczenie zawodowe i znaczenie pracownika dla gospodarki, w szczególności w zawodach deficytowych i sektorach strategicznych.
Miejsce stałego pobytu
Wątpliwości budzi projektowana definicja „miejsca pobytu stałego”, która może ograniczyć możliwość powierzania pracy cudzoziemcom prowadzącym w Polsce działalność gospodarczą, ale nieposiadającym meldunku na pobyt stały. Lewiatan postuluje rezygnację z tej definicji i odwołanie się do miejsca pobytu z zamiarem stałego przebywania.
Przedsiębiorcy krytycznie oceniają również rozszerzenie obowiązku powiadamiania urzędów pracy o zmianach warunków zatrudnienia cudzoziemców, którzy mają swobodny dostęp do polskiego rynku pracy. Rozwiązanie to może oznaczać powrót do formalności, od których ustawodawca wcześniej odstąpił. Lewiatan postuluje ograniczenie tego obowiązku do sytuacji, w których rzeczywiście istnieje potrzeba dodatkowego monitorowania.
Czytaj również: Jest długo oczekiwana lista zawodów deficytowych>>
Niepokojący limit dla pracy cudzoziemców
Niepokój budzi także propozycja wprowadzenia limitu 184 godzin miesięcznie dla pracy cudzoziemców na podstawie umów cywilnoprawnych. Zdaniem Lewiatana ograniczy to elastyczność przedsiębiorców, może zwiększyć koszty działalności i utrudnić realizację projektów. Dodatkowym problemem jest uzależnienie legalności pracy od ścisłego przestrzegania liczby godzin określonej w dokumencie legalizującym, co może prowadzić do sankcji w sytuacjach, gdy rzeczywiste zapotrzebowanie na pracę zmienia się w trakcie realizacji projektu.
Projekt zakłada także modyfikacje kryteriów kwalifikujących przedsiębiorców do korzystania z tzw. fast tracku.
- Pozytywnie oceniamy próbę modyfikacji zasad kwalifikowania przedsiębiorców do przyspieszonej ścieżki legalizacji pobytu i pracy. Jednakże dodanie kryterium inwestycji o wartości co najmniej 100 mln zł nie rozwiązuje problemu uzależnienia statusu przedsiębiorcy strategicznego od korzystania z określonych form pomocy publicznej. O dostępie do uproszczonych procedur powinno decydować rzeczywiste znaczenie przedsiębiorstwa dla gospodarki, inwestycji i rynku pracy – dodaje Nadia Winiarska.
Wykaz zawodów deficytowych
Lewiatan postuluje również obligatoryjne wydawanie i aktualizowanie wykazu zawodów deficytowych. Dotychczas rozporządzenie w tej sprawie nie zostało wydane, mimo że od wejścia w życie ustawy minął ponad rok. Stały i aktualizowany wykaz zwiększyłby pewność prawa oraz pozwolił skuteczniej reagować na potrzeby rynku pracy.
Pełna wersja raportu tutaj.
