Będą zmiany w ubezpieczeniu upraw rolnych

Więcej upraw będzie można ubezpieczyć, ale zmienią się też warunki wypłat i kwoty ewentualnych odszkodowań – wynika z najnowszego projektu przepisów o dotowanych ubezpieczeniach rolnych. Choć resort rolnictwa przewiduje, że projekt trafi do Sejmu jeszcze w tej połowie roku, to prawdopodobnie plantatorzy skorzystają z jego rozwiązań dopiero w jesiennej kampanii albo w przyszłym sezonie.

Obecnie rolnikom, którzy podpiszą umowę ubezpieczenia dla produkcji roślinnej i zwierzęcej, większą część składki pokrywa budżet państwa. Poziom dopłat do składek ubezpieczeń został określony w wysokości 65 proc. składki do jednego hektara upraw rolnych i 65 proc. składki do jednej sztuki zwierzęcia gospodarskiego. Ubezpieczenia dotowane przeznaczone są głównie dla osób fizycznych i osób prawnych (np. spółek z o.o.). Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) przygotowało projekt nowelizacji przepisów w tym zakresie, ma on numer w RCL – UD392. Chodzi o zmianę ustawy z 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2025 r. poz. 251).

Pierwsza zmiana dotyczy nowych pozycji w katalogu upraw, do których ubezpieczenia można zastosować dopłaty z budżetu państwa (konkretnie zaś do składek ubezpieczenia od ryzyk pogodowych). Uprawy polowe objęte ubezpieczeniem dotowanym to zboża (w tym gryka i kukurydza), rzepak i rzepik, słonecznik, facelia, gorczyca, len, konopie włókniste, chmiel, tytoń, ziemniaki, buraki cukrowe, rośliny strączkowe (w tym soja), bobowate drobnonasienne, a także rośliny zielarskie. Uprawy warzyw i owoców objęte ubezpieczeniem dotowanym to: owoce drzew i krzewów owocowych, drzewa i krzewy owocowe, truskawki (nasadzenia i owoce), warzywa gruntowe. Umowa ubezpieczenia obejmuje plon główny. Chodzi o uzupełnienie tej listy o trawy nasienne i wierzby do wyplatania. Projekt doprecyzuje również, że w przypadku plonu głównego lnu i konopi włóknistych chodzi też o wszystkie części użytkowane gospodarczo.

MRiRW chce też uprościć dostęp do dopłat, a także ujednolicić podejście do obliczania wysokości dopłaty bez względu na klasę gleby. Na czym to ma polegać w praktyce? Limit stawek taryfowych, do których mogą być stosowanie 65 proc. dopłaty do składki ubezpieczenia, ma być jednolity bez względu na klasę gleby i wynosić: - 25 proc. (obecnie jest to od 20 do 25 proc. ) sumy ubezpieczenia przy ubezpieczaniu tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek;

- 15 proc. (zamiast obecnych widełek od 9 do 15 proc.) sumy ubezpieczenia przy ubezpieczaniu pozostałych upraw.

Obecnie produkcja zwierzęca objęta ochroną to bydło, konie, owce, kozy, drób, świnie. Inna projektowana zmiana, to wprowadzenie dopłaty - w przypadku ubezpieczenia zwierząt - w wysokości 65 proc. do 1/200 sumy ubezpieczenia w przypadku określenia przez zakłady ubezpieczeń stawek taryfowych ubezpieczenia przekraczających 0,5 proc. sumy ubezpieczenia zwierząt. Obecnie w takim przypadku dopłaty nie przysługują.

Kolejna zmiana to wprowadzenie franszyzy redukcyjnej (w miejsce obowiązującej obecnie franszyzy integralnej). Franszyza integralna to wartość określona kwotowo. Dopiero powyżej niej ubezpieczyciel odpowiada za powstałą szkodę (w uproszczeniu - kwota, do której ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenie, co ma wykluczyć jego odpowiedzialność za szkody o niewielkiej wartości). Natomiast franszyza redukcyjna to po prostu kwota, którą ubezpieczony w przypadku zaistnienia szkody pokryje z własnej kieszeni. W praktyce – po wejściu w życie proponowanych zmian - odszkodowanie byłoby pomniejszane o 10-35 proc. sumy ubezpieczenia, w zależności od wysokości pomniejszenia wskazanej w umowie ubezpieczenia. Stosownie do tej wielkości będzie mogła być pomniejszona stawka ubezpieczenia.

Resort rolnictwa będzie też zbierał szczegółowe informacje od udzielających rolnikom pomocy publicznej – czyli w praktyce od ubezpieczycieli, z którymi MRiRW ma umowy - o udzielonych dopłatach do składek. Ta ostatnia zmiana ma usunąć kontrowersje powstałe po przeprowadzonej w 2025 r. przez Komisję Europejską kontroli wykorzystania środków pomocy publicznej z tytułu dopłat do składek na ubezpieczenie upraw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz częściowe refinansowanie odszkodowań należnych producentom rolnym z tytułu szkód spowodowanych przez suszę (reasekuracja). Ubezpieczyciele musieliby również przechowywać dokumentację związaną z umowami ubezpieczenia zawartymi z producentami rolnymi przez okres aż 10 lat.