Prezydent podpisał nowelizację ustawy o odpadach, która umożliwi przekazywanie gminom z rezerwy celowej dofinansowania na usuwanie nielegalnych wysypisk odpadów, które zagrażają życiu i zdrowiu ludzi lub środowisku. Do podziału jest 300 mln zł co roku przez trzy lata. Dodatkowe pieniądze jednostki samorządu terytorialnego będą mogły wykorzystać jako wkład własny do ubiegania się o wsparcie z innych źródeł.
Zmiany wpisano do uchwalonej 21 listopada 2024 r. nowelizacji ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Rząd dostrzegł, że przepisy prawa nie dają możliwości przekazania właściwym organom administracji samorządowej środków z rezerwy celowej budżetu państwa na zadania, o których mowa w art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach, czy to za pośrednictwem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) czy przez wojewodów.
NFOŚiGW ma program pozwalający na usunięcie niebezpiecznych odpadów na podstawie art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach. Po pierwsze, budżet programu jest niewystarczający; po drugie, większości samorządów nie stać, aby skorzystać z tego programu. Muszą bowiem posiadać co najmniej 20 proc. wkładu własnego. Przy aktualnie wysokich kosztach zagospodarowania odpadów nie wszystkie są w stanie wygospodarować środki finansowe z własnego budżetu. W przypadku odpadów niebezpiecznych mogą to być koszty w wysokości kilkuset milionów złotych. Przeczytaj także: NIK: Usuwanie odpadów niebezpiecznych przekracza możliwości budżetów gmin
Czytaj w LEX: Usuwanie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich magazynowania/składowania - problemy praktyczne >
Nowelizacja polega na wprowadzeniu do ustawy o odpadach przepisu (art. 226b), który umożliwi przekazanie pieniędzy z rezerwy celowej właściwym organom administracji, wraz z możliwością pozyskania środków z innych źródeł finansowania w ramach tworzenia montażu finansowego w celu domknięcia luki finansowej. Regulacja umożliwi samorządom również dofinansowanie usunięcia odpadów powyżej 80 proc. całkowitych kosztów przedsięwzięcia (jednak nie więcej niż 99 proc.). W przepisie tym dodatkowo ustanowiono maksymalny poziom dofinansowania, co ma na celu możliwie największe zaangażowanie organów administracji w realizację przedsięwzięć, a w konsekwencji możliwie najbardziej rzetelne wydatkowanie i rozliczanie przez beneficjentów środków publicznych.
Rząd zastrzega, że zaproponowane rozwiązania mają charakter epizodyczny (od 1 stycznia 2025 do 31 grudnia 2027 r.) i ma on stanowić uzupełniające źródło finansowania zadania, o którym mowa w art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach, w przypadku dostępności środków z rezerwy celowej.
Za monitorowanie wykorzystania limitu wydatków odpowiedzialny będzie minister właściwy do spraw klimatu. W latach 2025–2027 maksymalny limit wydatków z budżetu państwa będący skutkiem finansowym wejścia w życie projektowanej ustawy wynosić będzie w:
Nowela przewiduje stworzenie jednolitego systemu selektywnej zbiórki odpadów budowlanych i rozbiórkowych (BiR). Zmiana przepisów umożliwi przekazanie odpadów budowlanych i rozbiórkowych innemu uprawnionemu podmiotowi i wysegregowanie odpadów BiR poza miejscem ich wytworzenia.
Regulacja wprowadzi też odpowiedzialność solidarną dotyczącą niezrealizowania obowiązku wysegregowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, obejmując m.in. wytwórcę odpadów BiR i następnego posiadacza takich odpadów. Z odpowiedzialności solidarnej wyłączone będą osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej.
Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2025 roku.
Sprawdź w LEX: Czy decyzję skierowaną do władającego powierzchnią ziemi można uwarunkować pozyskaniem środków w ramach dotacji? >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
