Zabiegi medycyny estetycznej tylko u lekarza

Rynek medycyny estetycznej dynamicznie się rozwija, dlatego pojawia się potrzeba precyzyjnych regulacji dotyczących tego, kto może wykonywać poszczególne zabiegi. Ministerstwo Zdrowia nie pozostawia miejsca na wątpliwości - w wydanym komunikacie zaznacza, że zgodnie z obowiązującymi przepisami uprawnienia takie posiadają wyłącznie dermatolodzy i wenerolodzy, chirurdzy plastyczni oraz lekarze innych specjalności.

Wraz z dynamicznym rozwojem medycyny estetycznej rośnie liczba miejsc, gdzie procedury często wykonują osoby nieuprawnione, nieposiadające wykształcenia medycznego, nierzadko nie zapewniając odpowiednich warunków sprzętowych, higienicznych i lokalowych. Po igłę i skalpel sięgają osoby, które nie mają do tego potrzebnych kompetencji.

Nawet w środowisku lekarskim spotykamy się z przekonaniem, że medycyna estetyczna to nie do końca medycyna, a zabiegi może wykonywać każdy. Jako lekarz widzę w tym olbrzymie zagrożenie. Powikłania po źle przeprowadzanych zabiegach mogą wystąpić po latach, być trudne do zdiagnozowania i leczenia. Chcemy jasno powiedzieć, że to jest medycyna, a także wyznaczyć granicę, gdzie kończą się procedury z zakresu kosmetologii, a zaczyna dermatologia estetyczna – uważa dr n. med. Ewa Kaniowska, dermatolog, prezes honorowy Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych (SLDE).

Resort zdrowia stawia granice

W przepisach gubią się lekarze, które zajmują się medycyną estetyczną, kosmetolodzy i pacjenci. Płyną pytania do Ministrostwa Zdrowia (MZ) w sprawie uprawnień, jakie powinny posiadać osoby wykonujące procedury medycyny estetyczno-naprawczej. Wątpliwości rozwiewa Katarzyna Kęcka, wiceministra zdrowia.

Jak informuje w komunikacie, zgodnie z obowiązującymi przepisami uprawnienia takie posiadają wyłącznie lekarze specjaliści dermatologii i wenerologii oraz chirurgii plastycznej, a także inni lekarze i lekarze dentyści posiadający prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony, którzy odbyli dodatkowe szkolenia i uzyskali certyfikaty w zakresie wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej.

Zawód lekarza jest zawodem regulowanym, a procedury medycyny estetyczno-naprawczej są od lat przedmiotem szkolenia specjalizacyjnego lekarzy w dziedzinie dermatologii i wenerologii oraz chirurgii plastycznej. Wykonywanie ich związane jest z koniecznością przeprowadzenia wcześniejszego badania przedmiotowego i podmiotowego, wykonania dodatkowej diagnostyki, dokonania oceny zagrożeń związanych z zastosowaniem leków i wypełnień podawanych w drodze iniekcji (iniekcje obwarowane przepisami prawnymi), wykluczeniem przeciwwskazań, prowadzeniem dokumentacji medycznej, właściwego postępowania z odpadami medycznym oraz posiadaniem umiejętności i uprawnień do wdrożenia leczenia skutków powikłań – argumentuje Kęcka.

Co na to prawo

MZ przypomina obowiązujące przepisy. Jak podaje w komunikacie, procedury medycyny estetyczno-naprawczej są świadczeniami zdrowotnymi o dużym ryzyku wystąpienia powikłań, zagrożenia życia lub zdrowia, dlatego podlegają regulacji przez ministra zdrowia. Art. 17 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37) oraz rozporządzenia z 13 czerwca 2023 r. w sprawie umiejętności zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów (Dz.U. 2023 poz. 1189) formalizują medycynę estetyczno-naprawczą, jako certyfikowaną umiejętność zawodową lekarzy i lekarzy dentystów. Art. 3 ust. 1b pkt 1 lit. c ustawy wprowadza definicję legalną umiejętności zawodowych, wskazując że „umiejętnościami zawodowymi określa się nabywanie umiejętności z zakresu danej dziedziny medycyny albo kilku dziedzin medycyny lub będące umiejętnościami udzielania określonych świadczeń zdrowotnych”.

Obowiązujące przepisy wyraźnie zatem wskazują, że procedury medyczne wchodzące w zakres umiejętności zawodowych (dotyczy również procedur medycyny estetyczno-naprawczej) są świadczeniami zdrowotnymi wykonywanymi przez lekarzy. Świadczenia zdrowotne w myśl art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 450), to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania, Takim właśnie przepisem odrębnym regulującym zasady wykonywania innych działań medycznych jest rozporządzenie w sprawie umiejętności zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów, natomiast tymi innymi działaniami medycznymi jest medycyna estetyczno-naprawcza.

Jak zarządzać ryzykiem prawnym w placówce medycznej - czytaj w LEX >

Prawodawca, formalizując zasady regulujące wykonywanie medycyny estetyczno-naprawczej w akcie prawnym ustalającym sposób wykonywania zawodu lekarza, wpisuje te procedury w zakres pojęciowy świadczenia zdrowotnego. Z kolei definicja „zdrowia” według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ukazuje zdrowie jako „stan całkowitego dobrego samopoczucia/dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko jako brak choroby czy brak niepełnosprawności”. Lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony oraz posiadający udokumentowaną wiedzę i umiejętności, wykonuje zatem świadczenia zdrowotne mające na celu również poprawę zdrowia. Udzielanie świadczeń zdrowotnych stanowi działalność leczniczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z 2011 r., co warunkuje wykonywanie ich zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi wyłącznie w zarejestrowanych podmiotach wykonujących działalność leczniczą.

Osobą nieuprawnioną do wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej jest każda osoba nieposiadająca kwalifikacji zawodowych lekarza, a zatem nieuprawnieni do ich wykonywania są pracownicy innych zawodów medycznych, kosmetolodzy, kosmetyczki i inne osoby pomimo, iż posiadają certyfikaty odbytych szkoleń z zakresu jakiejkolwiek procedury medycyny estetycznej – nie pozostawia wątpliwości Katarzyna Kęcka.

Uzyskane na szkoleniach czy kursach przez osoby nieuprawnione certyfikaty z zakresu procedur medycyny estetyczno-naprawczej świadczą wyłącznie o odbyciu takiego szkolenia, natomiast nie nadają uprawnień do ich wykonywania, co potwierdza również stanowisko wydane przez ówcześnie połączone Ministerstwo Edukacji i Nauki. Procedury medycyny estetyczno-naprawczej, które są od wielu lat elementem zatwierdzonych przez MZ programów specjalizacji w dziedzinie dermatologii i wenerologii oraz chirurgii plastycznej nie mogą być jednocześnie przedmiotem szkolenia innych zawodów, bowiem do ich wykonywania oraz leczenia powikłań niezbędna jest wiedza i uprawnienia lekarskie.

Jak często szkolenie okresowe bhp powinno się odbywać w salonie kosmetycznym? - sprawdź w LEX >

Które procedury tylko dla lekarzy

Procedury medycyny estetyczno-naprawczej podlegające przez lekarzy certyfikacji określone zostały w dokumencie zatwierdzonym przez MZ, czyli w „Minimalnym standardzie przeprowadzania certyfikacji umiejętności zawodowej medycyny estetyczno-naprawczej przez organizatorów certyfikacji”. Dokument ten dostępny jest na stronie internetowej Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). W minimalnym standardzie wskazano, że zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do uzyskania przez lekarza certyfikatu z medycyny estetyczno-naprawczej (kod 028) obejmuje wykonywanie następujących procedur:

• a) zabiegi z użyciem toksyny botulinowej,
• b) zabiegi z użyciem kwasu hialuronowego usieciowanego (wolumetria, liftingowanie, modelowanie),
• c) zabiegi z użyciem kwasu polimlekowego,
• d) zabiegi z użyciem hydroksyapatytu wapnia,
• e) zabiegi z użyciem polikaprolaktonu,
• f) mezoterapia z użyciem kwasu hialuronowego nieusieciowanego, aminokwasów, witamin, polinukleotydów, kolagenu, mikro- i makroelementów, peptydów, enzymów, koenzymu oraz leków w celu leczenia, odbudowy, rewitalizacji, profilaktyki przeciwstarzeniowej,
• g) zabiegi z użyciem osocza bogatopłytkowego i fibryny,
• h) urządzenia medyczne stosowane w medycynie estetyczno-naprawczej oparte na różnych technologiach posiadające certyfikaty medyczne zgodnie z rejestracją, w tym: lasery wysokoenergetyczne (lasery frakcyjne ablacyjne i nieablacyjne, CO2, Pico- i Nanosekundowe, Tulowy, KTP, pulsacyjny barwnikowy, Nd:YAG, Q-switch, Er:YAG, Er:glas, aleksandrytowy, diodowy, Excimer), IPL (również światło szerokopasmowe), radiofrekwencja mono- i bi-polarna, ultradźwięki, HI-FU, krioterapia, plazma, elektrochirurgia, karboksyterapia, lampa LED, fala uderzeniowa,
• i) peelingi medyczne średniogłębokie i głębokie oparte na dopuszczonych substancjach,
• j) wszelkie procedury iniekcyjne związane z podaniem leków: hialuronidaza,  glikokortykosteroidy, fosfatydylocholina,
• k) procedury związane z medycyną naprawczą: zabiegi przywracające wygląd oraz zywracające funkcję po urazach, chorobach, operacjach w tym leczenie powikłań pozabiegowych i ich skutków,
• l) procedury medyczne z użyciem nici medycznych, skleroterapia, lipotransfer- przeszczepianie autologicznej tkanki tłuszczowej, lipoliza iniekcyjna.

Co się dzieje w razie powikłań

MZ wskazuje też, że lekarz musi posiadać przy tym odpowiednią wiedzę dotyczącą: właściwych wskazań do zabiegów, harmonogramu i sposobu ich wykonywania, przeciwwskazań, możliwych powikłań i sposobu postępowania w przypadku ich wystąpienia, zasad bezpieczeństwa związanych z właściwym aseptycznym i antyseptycznym wykonaniem procedur medycznych oraz znajomość podstaw prawnych dotyczących wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej i warunków, jakie muszą spełniać gabinety lekarskie. Wymienione procedury przeznaczone do wykonywania wyłącznie przez lekarzy nie obejmują mezoterapii mikroigłowej i zabiegów wykonywanych na urządzeniach dopuszczonych do użytku przez inne osoby niż lekarze.

Zgodnie z art. 17 ust. 20 ustawy z 1996 r. na podstawie tego minimalnego standardu opracowuje się regulamin certyfikacji, określając w nim ten sam zakres procedur, które wchodzą w skład danej umiejętności. Na mocy uzyskanej rejestracji prowadzonej przez CMKP regulaminy te stają się wiążącym aktem prawnym.

Należy podkreślić, że zapewnienie bezpieczeństwa osób korzystających z procedur medycyny estetyczno-naprawczej powinno polegać przede wszystkim na eliminowaniu wystąpienia jakichkolwiek zagrożeń życia i zdrowia związanych z wykonanym zabiegiem oraz pojawieniu się objawów niepożądanych. Dlatego ważnym jest, by procedura medycyny estetyczno-naprawczej od początku do końca wykonywana była przez lekarza, tj. osobę uprawnioną i odpowiedzialną za cały proces realizacji ryzykownego zabiegu, włącznie z diagnostyką i leczeniem powikłań. Tylko takie działanie zapewni bezpieczeństwo zdrowotne osobom poddającym się tym procedurom medycznym. Powyższe wymagania dotyczące stworzenia pełnego bezpieczeństwa dla osoby poddającej się zabiegom, determinują w sposób naturalny wyznaczenie granicy wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej przez lekarzy i zabiegów kosmetologii estetycznej o małym ryzyku wystąpienia powikłań niewymagających bezpośredniego leczenia – zaznacza Kęcka.

W LEX znajdziesz wzór zgody na czynności z zakresu medycyny estetycznej >