Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) może kierować swoich pacjentów - tych, którzy wybrali składają oświadczenie - nadany na badania diagnostyczne. Także do lekarzy specjalistów lub szpitala. Decyzję podejmuje na podstawie wskazań medycznych.

Jeśli w wyniku udzielonej porady lekarskiej zachodzi konieczność wykonania badań laboratoryjnych, lekarz wskazuje pacjentowi laboratorium, w którym wykonane zostaną na jego zlecenie badania diagnostyczne i mikrobiologiczne. W przypadku uzasadnionym medycznie, materiał do badań laboratoryjnych może być pobrany w domu pacjenta. Zlecenie na pobranie materiału wystawia lekarz POZ, który we własnym zakresie i na własny koszt zapewnia także pojemniki na materiały do zleconych badań oraz pojemnik zbiorczy do transportu pobranych próbek.

Wszystkie wykonywane są na zlecenie lekarza w laboratorium lub pracowni, z którymi na wykonywanie danych badań POZ ma pozostały podpisaną umowę. Warto przy tym pamiętać, że od 1 lipca do końca grudnia 2021 roku pacjenci mogą też otrzymać automatycznie jednorazowe skierowanie na podstawowe badania w ramach programu Profilaktyka 40 plus, które mogą wykonać w punktach wyłonionych przez NFZ.

Czytaj w LEX: Profilaktyka 40 plus – warunki udziału świadczeniodawcy i zasady finansowania >

 

Gdy lekarz odmawia wydania skierowania

Jeśli odmawia warto zapytać dlaczego i na jakiej podstawie. W takiej sytuacji można też żądać od lekarza, żeby zasięgnął opinii innego lekarza lub zgłosić wniosek do kierownika poradni, żeby inny lekarz sprawdził, czy odmowa wystawienia skierowania była słuszna. Oba te fakty lekarz powinien odnotować w dokumentacji medycznej. Jeśli jednak lekarz uzna, że nie ma podstaw do konsultacji, może odmówić jej wykonania. Jeśli pacjent uważa, że odmowa była nie uzasadniona, może zmienić lekarza POZ bezpłatnie dwa razy w roku kalendarzowym.- bezpośrednio w przechodni lub przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP).

Czytaj w LEX:

Na jakie badania może skierować lekarz POZ

Wykaz badań diagnostycznych, na które kieruje i za które płaci lekarz POZ ze środków finansowych otrzymywanych z NFZ za każdego pacjenta, jest ściśle określony w rozporządzeniu ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Zgodnie z nim obecnie - stan na 14 lipca 2021 roku - lekarz POZ  może skierować na:

Badania EKG, USG, endoskowpowe, radiologiczne i inne

  • Badanie elektrokardiograficzne (EKG) w spoczynku,
  • USG jamy brzusznej
  • USG tarczyc i przytarczyc,
  • USG ślinianek,
  • USG nerek,
  • USG moczowodów i pęcherza,
  • USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej, w tym wstępnej oceny gruczołu krokowego;
  • USG obwodowych węzłów chłonnych,
  • spirometrię
  • kolonoskopię,
  • gastroskopię,
  • RTG klatki piersiowej w projekcji AP i bocznej;
  • RTG kostne – w przypadku kręgosłupa, kończyn i miednicy w projekcji AP i bocznej,
  • zdjęcie RTG czaszki i zatok,
  • zdjęcie RTG przeglądowe jamy brzusznej.
 

Badania hematologiczne:

  • morfologia krwi obwodowej z wzorem odsetkowym, 
  • morfologia krwi obwodowej z płytkami krwi,
  • retikulocyty;
  • odczyn opadania krwinek czerwonych (OB),
  • poziom glikozylacji hemoglobiny (HbA1c).
 

Czytaj w LEX: Zmiany w zasadach prowadzenia dokumentacji medycznej w 2021 r. >

 

Badania biochemiczne i immunochemiczne w surowicy krwi:

  • sód, 
  • potas,
  • wapń zjonizowany,
  • żelazo,
  • stężenie transferyny,
  • mocznik,
  • kreatynina,
  • glukoza,
  • test obciążenia glukozą,
  • białko całkowite,
  • proteinogram,
  • albumina,
  • białko C-reaktywne (CRP),
  • kwas moczowy,
  • cholesterol całkowity,
  • cholesterol-HDL,
  • cholesterol-LDL,
  • triglicerydy (TG),
  • bilirubina całkowita,
  • bilirubina bezpośrednia,
  • fosfataza alkaliczna (ALP),
  • minotransferaza asparaginianowa (AST),
  • aminotransferaza alaninowa (ALT),
  • gammaglutamylotranspeptydaza (GGT),
  • amylaza,
  • kinaza kreatynowa (CK),
  • fosfataza kwaśna całkowita (ACP),
  • czynnik reumatoidalny (RF),
  • miano antystreptolizyn O (ASO),
  • hormon tyreotropowy (TSH),
  • antygen HBs-AgHBs,
  • VDRL.
 

Badania moczu:

  • ogólne badanie moczu z oceną właściwości fizycznych, chemicznych oraz oceną mikroskopową osadu,
  • ilościowe oznaczanie białka,
  • ilościowe oznaczanie glukozy,
  • ilościowe oznaczanie wapnia,
  • ilościowe oznaczanie amylazy.
 

Czytaj w LEX: Badanie satysfakcji pacjenta w podmiocie leczniczym - zastosowanie praktyczne >

 

Badania kału:

  • badanie ogólne,
  • pasożyty,
  • krew utajona - metodą immunochemiczną.
 

Badania układu krzepnięcia:

  • wskaźnik protrombinowy (INR),
  • czas kaolinowo-kefalinowy (APTT),
  • fibrynogen.
 

Badania mikrobiologiczne:

  • posiew moczu z antybiogramem,
  • posiew wymazu z gardła z antybiogramem,
  • ogólny posiew kału w kierunku pałeczek Salmonella, Shigella.

Czytaj w LEX: Nieprawidłowa diagnoza − aspekty medyczno-prawne >