Kobiety dyskryminowane w toaletach - ministra chce zmian w prawie

W publicznych toaletach jest mniej misek ustępowych dla kobiet niż dla mężczyzn. Wszechobecne kolejki do damskich szaletów można zaobserwować na dworcach kolejowych, portach lotniczych, stacjach benzynowych czy imprezach masowych. Ministra do spraw równości chce, aby minister infrastruktury zainicjował zmiany w prawie. Propozycje nowych regulacji przygotowuje też grupa architektów ze Śląska.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określa wymagania stawiane ustępom ogólnodostępnym w budynkach użyteczności publicznej i zakładach pracy. Zgodnie z par 84 ust 2. w ustępach ogólnodostępnych powinna przypadać:

• co najmniej jedna umywalka na 20 osób,
• co najmniej jedna miska ustępowa i jeden pisuar na 30 mężczyzn.
• jedna miska ustępowa na 20 kobiet.

Obrazowo wygląda to tak, że w przypadku toalety dla 60 mężczyzn i 60 kobiet mężczyźni dostają 4 oczka (tak w języku architektów określa się pisuar lub miskę ustępową), a kobiety jedynie 3.

Czytaj więcej w LEX: Pomieszczenia higienicznosanitarne >

Ministra sugeruje zmiany w prawie

Kobiety w walce o zaprzestanie dyskryminacji w dostępie do toalet postanowił wesprzeć poseł PiS Artur Szałabawka. Dowodzi, że problem jest istotny i widać go szczególnie na dworcach kolejowych, portach lotniczych, stacjach benzynowych czy imprezach masowych, gdzie wszechobecnym widokiem są kolejki do damskich szaletów. Zmiany są potrzebne ze względu na uwarunkowania fizjonomiczne kobiet.

- Wyrównanie jakości życia kobiet i mężczyzn w tym zakresie, jest na tyle ważnym tematem, że należy rozpocząć prace nad zmianami legislacyjnymi – dowodzi poseł w interpelacji poselskiej do ministra do spraw równości (nr 3558). Sugeruje zwiększenie misek ustępowych w toaletach ogólnodostępnych, przeznaczonych dla kobiet, do nie mniej niż 3 na 30 osób. Albo też zastosowanie innego rozwiązania, które choćby częściowo równoważyłoby dyskryminację toaletową.

Choć posła Szałabawkę i minister Katarzynę Kotulę polityczne dzieli wiele, to w tej sprawie są zgodni. Ministra, uznając słuszność postulatu posła, wystąpiła do ministra infrastruktury o rozważenie podjęcia działań legislacyjnych, które doprowadzą do zmiany dyskryminujących kobiety w zakresie dostępu do toalet postanowień wspomnianego rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Ministra dostrzega też problem kolejek do damskich toalet podczas imprez masowych. Ustawa z 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych nie zawiera bowiem postanowień dotyczących zapewniania oddzielnych toalet dla kobiet i mężczyzn podczas plenerowych imprez masowych odbywających się poza budynkami.

- Aktualne wytyczne Państwowej Inspekcji Sanitarnej dotyczące bezpieczeństwa imprez masowych również nie nakładają na organizatorów obowiązku wynajmu na czas wydarzenia odrębnych toalet przenośnych dla kobiet i mężczyzn –  informuje ministra Kotula.

Nie tylko winne prawo

Barbara Kania, architekt, autorka bloga archiprawnie uważa, że zrównanie minimalnej liczby toalet dla pań i panów tylko nieznacznie poprawi sytuację. Po pierwsze, kobiety mają mniejszą pojemność pęcherza, a w konsekwencji muszą częściej korzystać z toalety. Po drugie, osiem razy częściej chorują na schorzenia układu moczowego. Po trzecie, kobiety mają miesiączkę, z czym wiążą się określone zabiegi higieniczne. Po czwarte, są też względy odzieżowe: spodnie/spódnica, rajstopy, bielizna - rozebranie się zajmuje im zwykle więcej czasu. I kolejna sprawa: kobiety częściej sprawują opiekę nad dziećmi i osobami starszymi lub niepełnosprawnymi, pomagając im w korzystaniu w toalety.

I na to uwagę zwraca pani Joanna, czytelniczka Prawo.pl

- Na polskich stacjach benzynowych normą są kolejki przed damskimi toaletami - wynika to także z tego, że stoją w nich matki z dziećmi obu płci. Praktycznie nie ma toalet rodzinnych. Zdarza się, że toalety dla osób z niepełnosprawnością przystosowane są dla małych dzieci, są w nich przewijaki. W kilku przypadkach, ku mojemu zdziwieniu, nie było toalet męskich i żeńskich, a koedukacyjne. Jeszcze inną kwestią jest stan tych miejsc - mówi czytelniczka. Na stacjach benzynowych w Niemczech i Austrii takiego problemu nie zauważyła. - Inną kwestią jest to, że toalety na stacjach benzynowych w tych krajach są zazwyczaj duże, zdarzały się w nich też prysznice. Raczej normą są przewijaki i to zarówno w męskich, jak i damskich toaletach – mówi nasza czytelniczka.

Dziś zgodnie z regulacją  par. 85a ust 1 pomieszczenie dostosowane i przeznaczone wyłącznie do karmienia i przewijania dzieci wydziela się w budynku gastronomii, handlu lub usług o powierzchni użytkowej powyżej 1000 m/kw, a także stacji paliw o powierzchni użytkowej powyżej 100 m/kw.

Sprawdź też w LEX: Czy w budynku handlowym (typu market osiedlowy) wymagana jest toaleta dla klientów? >

Petycja w sprawie zmiany prawa

W internecie można zapoznać się petycją w sprawie w zmian w prawie, której współautorką jest Barbara Kania. Pod akcją podpisało się  już 2918 kobiet i mężczyzn. Sygnatariusze proponują:

• Zwiększenie minimalnej liczby misek ustępowych w ustępach ogólnodostępnych przeznaczonych dla kobiet do 5 na 60 osób, lecz nie mniej niż 3 na 30.
• Uzależnienie liczby misek ustępowych od funkcji obiektu, w którym są projektowane. Proponujemy, aby w miejscach, które charakteryzują się tym, że wszyscy niemal jednocześnie korzystają w ustępów projektować ich więcej. Takimi miejscami są np. teatr, kino, centrum konferencyjne lub szkoła – wszędzie tam z toalet korzysta się jedynie w przerwach kilkunastominutowych. Aktualne przepisy nie uwzględniają tego aspektu.
• Wyposażenie 10 proc. kabin (lecz nie mniej niż jednej) w umywalki. Obecne przepisy w żaden sposób nie uwzględniają tego, że kobiety korzystają z kubeczków menstruacyjnych, które przed ponownym zaaplikowaniem należy przepłukać. Umieszczanie umywalek wyłącznie poza kabinami powoduje, że kobiety muszą rezygnować z tej metody, która jest zarazem najbardziej ekologiczną spośród dostępnych.
• Obowiązek wydzielenia pomieszczenia do karmienia i przewijania dzieci w obiektach usług i handlu o powierzchni użytkowej powyżej 100 m2 (a nie 1000 m2 jak obecnie), we wszystkich obiektach gastronomii z miejscami siedzącymi o powierzchni użytkowej powyżej 30m2, oraz na każdej stacji paliw (a nie tych o powierzchni użytkowej większej niż 100m2 jak obecnie). W przypadku braku możliwości wydzielenia takiego pomieszczenia w mniejszych obiektach wnioskujemy o wprowadzenia nakazu montowania przewijaka w ustępach zarówno damskich, jak i męskich.
• Obowiązek projektowania we wszystkich toaletach 10 proc. kabin (lecz nie mniej niż jednej) jako kabiny o znacznie zwiększonych wymiarach. Ma to na celu ułatwienie korzystania z toalety osobom sprawującym opiekę nad dziećmi poruszającymi się w wózkach, tak aby nie pozostawiać dziecka bez opieki, tylko móc zabrać ze sobą do kabiny.
• Wypracowanie wraz z samorządami minimalnej liczby ustępów publicznych w odniesieniu do gęstości zaludnienia oraz stworzenie na poziomie samorządowym aplikacji z mapami z lokalizacją ustępów publicznych.
• Obowiązek udostępniania w toaletach ogólnodostępnych podstawowych środków higienicznych takich jak podpaski lub tampony.
• W obiektach usług, gastronomii oraz handlu o powierzchni użytkowej powyżej 1000 m2 zapewnienie dodatkowej toalety bez wskazywania płci.

- Z grupą architektek i architektów przygotowujemy konkretne propozycje zmian w prawie. W projekcie wyszczególnimy, które przepisy należałoby znowelizować – zapowiada Barbara Kania.

Sprawdź też w LEX: Czy przepisy bhp zabraniają korzystania przez pracowników i klientów ze wspólnych toalet? >