Pacjent nieubezpieczony, który jest chory psychicznie lub jest upośledzony umysłowo, ma prawo do nieodpłatnego korzystania ze świadczeń  zdrowotnych finansowanych z Narodowego Funduszu Zdrowia. Nie dotyczy to  natomiast pacjentów z nerwicą czy zaburzeniami osobowości, jeżeli  oczywiście jednocześnie nie stwierdza się u nich choroby psychicznej   wyjaśnia Marta Bogusiak w komentarzu w LEX Ochrona Zdrowia.

Odpowiedź

Pacjent nieubezpieczony, który jest chory psychicznie (wykazuje zaburzenia psychotyczne) lub jest upośledzony umysłowo, ma prawo do nieodpłatnego korzystania ze świadczeń zdrowotnych w zakresie opieki psychiatrycznej u świadczeniodawcy posiadającego umowę z NFZ. Prawo to gwarantuje mu art. 10 ustawy z 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego - dalej u.o.z.p.

Uzasadnienie

Osobie chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne) i upośledzonej umysłowo przysługują nieodpłatnie świadczenia zdrowotne w zakresie opieki psychiatrycznej na podstawie art. 10 u.o.z.p. Świadczenia przysługują jej od świadczeniodawcy, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z NFZ na podstawie przepisów ustawy z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – dalej u.ś.o.z. Świadczeniodawca taki nie może pobrać od osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo opłat za świadczenia psychiatryczne.

Opłaty

Chorym psychicznie i upośledzonym umysłowo, którzy przebywają w szpitalu psychiatrycznym przysługują ponadto produkty lecznicze, wyroby medyczne, wyroby medyczne do diagnostyki in vitro, wyposażenie wyrobów medycznych, wyposażenie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro oraz aktywne wyroby medyczne do implantacji, w rozumieniu przepisów ustawy z 20 maja 2010 roku o wyrobach medycznych, i środki pomocnicze, za które nie pobiera się od tych osób opłat (art. 10 ust. 2 u.o.z.p.).

Ponadto przysługują im także produkty lecznicze i wyroby medyczne określone w wykazach refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych ogłaszanych przez ministra właściwego ds. zdrowia, w zakresie kategorii oznaczonej we wskazaniu określonym stanem klinicznym, zakwalifikowane do odpłatności określonej decyzją administracyjną o objęciu refundacją w zakresie nadanej kategorii dostępności refundacyjnej (art. 10 ust. 3 u.o.z.p.).

Za co płaci NFZ

Świadczenia, o których mowa wyżej, są finansowane na rzecz takiego pacjenta ze środków publicznych - z budżetu państwa, za pośrednictwem Narodowego Funduszu Zdrowia, na zasadach opisanych w rozporządzeniu ministra zdrowia z 9 kwietnia 2014 roku w sprawie sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej. Świadczeniodawca wystawia Funduszowi na koniec okresu rozliczeniowego fakturę za udzielone świadczenia, w której to fakturze musi wskazać podstawę prawną przyjęcia pacjenta (tj. art. 10 u.o.z.p.).

Na podstawie art. 10 u.o.z.p. bezpłatnych świadczeń można udzielić tylko osobie chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne) i upośledzonej umysłowo. Rozpoznanie tych zaburzeń wino być stwierdzone w dokumentacji medycznej pacjenta, w stosunku do którego wystąpiono sfinansowanie świadczenia ze środków publicznych.

Bezpłatne świadczenia nie przysługują natomiast nieubezpieczonym osobom z zaburzeniami psychicznymi wykazującymi inne zakłócenia czynności psychicznych niż ww. 

Artykuł 10 u.o.z.p., stanowiący podstawę świadczeń, odwołuje się bowiem wyraźnie tylko do osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a i b u.o.z.p. Artykuł 3 pkt 1 u.o.z.p. stanowi, że: "Ilekroć przepisy niniejszej ustawy stanowią o osobie z zaburzeniami psychicznymi, odnosi się to do osoby:

  • a) chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne),
  • b) upośledzonej umysłowo,
  • c) wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym"

Co z nerwicą

Zatem, w związku przyznaniem uprawnień do świadczeń tylko osobom wskazanym w pkt a i b uznać należy, że świadczenia nie przysługują osobie z zaburzeniami psychicznymi wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych- a więc jak w podanym przykładzie osobie z nerwicą lub zaburzeniami osobowości – o ile oczywiście jednocześnie nie stwierdza się u niej choroby psychicznej (zaburzeń psychotycznych) lub upośledzenia umysłowego.

Niezależnie od powyższego zwraca się uwagę na fakt, że uprawnionymi do świadczeń finansowanych ze środków publicznych są nie tylko osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, ale także osoby spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

Stanowi o tym art. 2 u.ś.o.z., który to przepis określa katalog osób uprawnionych do świadczeń finansowanych ze środków publicznych (zwanych na gruncie ustawy świadczeniobiorcami). Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa wyżej, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo - wydana na podstawie art. 54 u.ś.o.z.

Decyzję, o której mowa, wydaje się co do zasady na wniosek świadczeniobiorcy, jednakże na podstawie art. 54 ust. 5 u.ś.o.z. wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie w celu wydania decyzji również z urzędu – jeżeli poweźmie informację pozwalającą mu wszcząć takie postępowanie. Decyzja taka jest ważna 90 dni i na jej podstawie chory może korzystać z nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych na takich samych zasadach jak osoby ubezpieczone.
 
Czytaj inne komentarze tej autorki:

Badania lekarskie kierowców: ustalona cena to cena maksymalna>>>

Prawo wglądu do dokumentacji medycznej mają osoby udzielające świadczeń medycznych >>>

Firma może umieścić reklamę na terenie szpitala>>>

Sekretarka medyczna może prowadzić dokumentację medyczną>>>

Marta Bogusiak
Absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, specjalizująca się w prawie medycznym. Obecnie aplikant radcowski przy OIRP w Łodzi. Posiada wszechstronną wiedzę i bogate doświadczenie z zakresu prawa medycznego. Od 2008 roku współpracuje z Kancelarią Fortak & Karasiński, gdzie zajmuje się głównie obsługą prawną niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej (m.in. kwestiami zawierania i realizacji umów z NFZ), jak i rejestracją zakładów. Współautorka publikacji oraz szkoleń kierowanych do zakładów opieki zdrowotnej. Brała udział w pracach legislacyjnych w nad projektem ustawy o działalności leczniczej.

Publikacje na potrzeby Serwisu Prawo i Zdrowie tworzy we współpracy z mecenas Katarzyną Fortak-Karasińską.