Aktualną sytuację związaną z dostępnością opieki zdrowotnej i poszczególnych świadczeń omawiano podczas ostatniego posiedzenia sejmowej podkomisji stałej do spraw zdrowia osób starszych. Jednym z istotnych problemów jest kwestia dostępności leczenia i rosnącej liczby przypadków choroby Alzheimera oraz demencji. Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Analiz i Strategii Ministerstwa Zdrowia, podczas posiedzenia przedstawiła dane, z których wynika, że na świecie żyje ok. 55 mln osób z demencją, w Polsce natomiast ok. 382 tys. pacjentów ma rozpoznaną chorobę Alzheimera. To znaczący wzrost na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat. - W Polsce starzenie się społeczeństwa sprawia, że liczba przypadków systematycznie rośnie, głównie w populacji 60 plus - zaznaczyła.
Seniorzy to więcej niż połowa kolejki
Dyrektor Janiszewska-Kajka wskazała również, że z danych resortu zdrowia wynika, iż występują dysproporcje w zależności od tego, na jakie województwo spojrzymy. I tak, na pomoc największej liczby ośrodków mogą liczyć mieszkańcy województwa: śląskiego, mazowieckiego i wielkopolskiego, najmniejsza liczba poradni to z kolei województwa: opolskie, lubuskie, podlaskie i warmińsko-mazurskie. Podobne dysproporcje regionalne występują w dostępie do specjalistów. Choć liczba lekarzy specjalistów istotnych z punktu widzenia chorób seniorów (np. geriatria, medycyna rodzinna, neurologia) stale rośnie, ten trend nie jest widoczny we wszystkich częściach kraju.
Chociaż rośnie liczba specjalistów, to rośnie również zapotrzebowanie, więc rekomendacja jest oczywiście taka, by ten trend wzrostowy, biorąc pod uwagę tę sytuację demograficzną, utrzymywać - podkreśliła dyrektor.
Z danych przedstawianych przez ekspertkę wynika, że w 2024 r. osoby powyżej 60. roku życia stanowiły ok. 27 proc. populacji Polski. Seniorzy intensywnie korzystają również ze świadczeń zdrowotnych, co widać na przykładzie kolejek do poszczególnych badań. W 2024 r. liczba porad geriatrycznych wyniosła ok. 102 tys., z czego w ok. 70 proc. przypadków skorzystały z nich kobiety. W przypadku oczekiwania na badanie rezonansem magnetycznym, seniorzy stanowili średnio 1/3 kolejki, a do tomografii - ponad 52 proc. Najwięcej starszych osób czeka na badanie PET (pozytonowa tomografia emisyjna, wykorzystywana zwłaszcza w diagnostyce onkologicznej) - to ok. 58 proc. oczekujących.
Niepokoją jednak kwestie dotyczące czasu oczekiwania na wizyty u specjalisty. W przypadku psychogeriatrii (psychiatria dla osób starszych), pacjent zakwalifikowany jako przypadek "pilny" czeka na wizytę średnio 58 dni. Tymczasem taka kwalifikacja oznacza, że u seniora pojawiły się nagłe i poważne zaburzenia zachowania. Może chodzić np. o objawy psychotyczne (omamy, urojenia), agresję, silny lęk, nagłą dezorientację, silną depresję z myślami bądź zachowaniami samobójczymi. Przy kwalifikacji "stabilnej" pacjent czeka na wizytę ponad pół roku - 182 dni.
Również każdy przypadek wymagający kontaktu z konkretnym specjalistą to średnio dwa miesiące oczekiwania (również przy założeniu, że skierowanie jest wystawione w trybie pilnym). Na wizytę u geriatry senior czeka średnio 63 dni, kardiologa 66 dni, neurologa 65 dni, okulisty- 62 dni.
Potrzebne pełne zespoły specjalistów
Wyzwaniem jest też kwestia leczenia chorób seniorów, szczególnie choroby Alzheimera. Prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii, kierownik Kliniki i Polikliniki Geriatrii w Narodowym Instytucie Geriatrii, podczas posiedzenia komisji zwracał uwagę, że choć w tej dziedzinie pojawiają się obiecujące terapie nowatorskie, to na razie są dostępne w bardzo ograniczonym zakresie. Są, po pierwsze, bardzo kosztowne (roczny wydatek to średnio 26-27 tys. dolarów na osobę), a po drugie część z nich może wiązać się z poważnymi powikłaniami, gdy są stosowane np. w połączeniu z poszczególnymi lekami zmniejszającymi krzepliwość krwi, stosowanymi w kardiologii. Interakcję między przyjmowanymi lekami a nową terapią mogą nawet uniemożliwiać jej przyjęcie. Nowe sposoby leczenia będą też w przyszłości prawdopodobnie wsparciem raczej dla osób, u których choroba rozwinęła się w młodszym wieku, np. ze względu na czynniki genetyczne.
Prof. Targowski zwrócił również uwagę, że w kontekście opieki nad seniorami szczególne znaczenie ma opieka pełnego zespołu geriatrycznego, składającego się z lekarza, pielęgniarki, psychologa i fizjoterapeuty. Zespołów w takim składzie na ogół brakuje jednak w przychodnich czy placówkach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Postulowaliśmy, aby w ramach odwracania piramidy świadczeń stworzyć pełne zespoły geriatryczne w poradniach - przypomniał ekspert.
Jak wyjaśnił, obecnie zazwyczaj w zespole znajduje się jedynie lekarz i pielęgniarka. To za mało, by zapewnić pacjentom kompleksową opiekę. Wskazał też, że takie zespoły geriatryczne docelowo powinny pracować nie tylko na miejscu w poradni, ale także w domach osób najstarszych i najbardziej schorowanych, które mają problemy z poruszaniem się.
W grudniu ubiegłego roku rząd przyjął Krajowy Program Działań Wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030. Zgodnie z deklaracjami, ma on stanowić podstawę do prowadzenia skoordynowanych, wielokierunkowych działań na rzecz osób chorych i ich bliskich. Obejmuje on m.in.:
- zwiększanie świadomości społecznej w zakresie higieny mózgu i czynników ryzyka,
- prowadzenie działań profilaktycznych,
- poprawę dostępu do sprawnej diagnostyki
- zapewnienie wsparcia i opieki po postawieniu diagnozy.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
