W tegorocznej edycji konkursu miesięcznika „Państwo i Prawo” pierwszą nagrodę za pracę habilitacyjną przyznano dr hab. Alicji Sikorze-Kȧledzie, natomiast pierwszą nagrodę za pracę doktorską - dr Joannie Prokurat. Nagrody i wyróżnienia otrzymali również: dr hab. Karolina Kremens, dr hab. Marta Romańczuk – Grącka, dr Wojciech Bańczyk, dr Katarzyna Kamińska.

Do RPO wpłynęło pismo Polskiego Towarzystwa Historii Prawa dotyczące ograniczenia wolności badań naukowych w konsekwencji zmian zasad udostępniania materiałów archiwalnych po wejściu w życie ustawy z 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. Chodzi o wydłużenie czasu, jaki trzeba odczekać przed uzyskaniem dostępu do archiwów.

Przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadziły ograniczenie czasowe, dotyczące odebrania tytułu naukowego. Jako że wcześniej go nie było, doprowadziło to do nierównego traktowania osób, wobec których takie postępowanie wznowiono przed wejściem w życie Ustawy 2.0. Resort edukacji rozważy zmiany w tym zakresie.

Stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1294,4 zł netto. Stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym - wskazuje MEiN.

Nie udała się popularyzacja strzelectwa w powiatach. Program „Strzelnica w powiecie” miał przynieść setki strzelnic, a powstały nieliczne. Teraz rządzący próbują zachęcić do budowy strzelnic uczelnie. Specustawa, która ma ułatwić takie inwestycje, weszła w życie 3 października.

Resort sprawiedliwości ogłosił wstępne wyniki egzaminów na aplikacje - w tym roku zdającym poszło dużo lepiej niż w 2022 r., zdawalność wyniosła ok. 60 proc. Przyszli radcowie minimalnie lepiej poradzili sobie z egzaminem niż przyszli adwokaci, różnica wyniosła 1 pkt. proc. Jeżeli chodzi o wszystkich zdających egzaminy wstępne, to najwyższą zdawalność odnotowało na egzaminie wstępnym na aplikację komorniczą - wyniosła tam 87 proc.

Uczelnie będą mogły waloryzować opłaty za studia - ich wzrost możliwy będzie jednak tylko raz w roku. Zmiany dotyczące opłat obejmą też postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie ponosiła kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wyłącznie wówczas, gdy podmiot doktoryzujący będzie tożsamy z podmiotem, w którym ukończyła ona to kształcenie.

Ponad 350 uczelni i ponad 1,2 mln studentów rozpoczyna nowy rok akademicki. Ministerstwo Edukacji i Nauki zapowiada dodatkowe środki na subwencję dla uczelni i umiędzynarodowienie polskiej nauki. Większa liczba studentów będzie mogła otrzymać stypendia socjalne, trwa też nabór wniosków na 840 stypendiów za znaczące osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami lub znaczące osiągnięcia sportowe.

W sobotę, 30 września odbędą się egzaminy na aplikację radcowską i adwokacką - rozpoczną się o godzinie 11 i zostaną przeprowadzane w trzynastu komisjach egzaminacyjnych. W tym roku aplikanci mogli zgłaszać swoje kandydatury drogą elektroniczną - poprzez radcowski system EWNAR, a jeśli chodzi o aplikację adwokacką - elektroniczny System Obsługi Adwokatury. Tegorocznych aplikantów czeka wiele zmian.

W roku akademickim 2023/2024 większa liczba studentów w trudnej sytuacji materialnej będzie mogła otrzymać stypendium socjalne - wynika to ze zmiany algorytmu przyznawania tego świadczenia. O stypendium socjalne będzie mógł ubiegać się student, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1 294,40 zł netto.

Ochrona dziedzictwa i konserwacja zabytków przestanie być dyscypliną naukową - na tej liście zagościła na krótko, bo dodano ją jesienią 2022 r. Resort nauki zdecydował się na zmiany, bo okazało się, że żaden podmiot nie zdobył w ewaluacji na tyle wysokiej oceny, by mieć uprawnienia do kształcenia doktorów w ramach tej dyscypliny. Bez tej zmiany zablokowane są też wybory do Rady Doskonałości Naukowej. Rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Ustaw.

Kontrowersyjna ustawa, która zliberalizuje przepisy budowlane, umożliwiając uczelniom budowę strzelnic i realizację innych - jak twierdzą eksperci - niedookreślonych inwestycji, została podpisana przez prezydenta. Nowe przepisy mają umożliwić sprawną budowę strzelnic, jako przedsięwzięć istotnych z punktu widzenia interesów państwa i kształtowania postaw patriotycznych.

Odgórny zakaz wykorzystywania narzędzi bazujących na AI nie jest i nie będzie skuteczny. Środowisko akademickie nie może udawać, że problem nie istnieje, należy więc stworzyć odpowiednie standardy korzystania z aplikacji opartych na AI. Problematyczne jest natomiast wykrywanie, czy ktoś korzystał z Chata GPT, bo nie ma skutecznych programów, które wykrywałyby jego użycie.

Uzupełnienie listy czasopism punktowanych i podwyższenie punktacji niektórym z nich służy dowartościowaniu publikacji wyników takich badań w języku polskim - wyjaśnia wiceminister nauki Włodzimierz Bernacki, tłumacząc zmiany w wykazie czasopism. Wyjaśnia też, że kierował się sugestiami przedstawicieli środowiska naukowego. Wbrew tym deklaracjom wykaz - łagodnie mówiąc - spotkał się raczej ze sceptyczną oceną naukowców. Interweniować zamierza też RPO.

Przyznawanie uczelniom uprawnienia do nadawania stopni dotyczy nie tylko suchego wypełniania kryteriów formalnych. Wiąże się przede wszystkim z pełnym przekonaniem, że jednostka posiada wysoki poziom kształcenia i działalności naukowo-badawczej czy artystycznej w danej dziedzinie. Jeśli Komisja ds. Stopni i Tytułów nie ma takiego przekonania, może cofnąć uprawnienie do nadawania tytułów doktora – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Skoro pracownik naukowy uczelni nie może być przywrócony do pracy z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, to ma roszczenie o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Przedawnienie w tym zakresie nie nastąpiło – orzekł Sąd Najwyższy. Dodał, że profesor zwyczajny zwolniony z pracy, może dochodzić zastępczego roszczenia za naruszenie dóbr osobistych i swego dobrego imienia.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości i sprzeciw Dyrektora KSSiP nie wykazują, w jaki sposób pełnienie funkcji komendanta chorągwi harcerskiej przeszkadza w wykonywaniu obowiązków aplikanta – orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny i uchylił te decyzje. Uznał, że obydwa organy dopuściły się, bez podstawy prawnej, ingerencji w życie osobiste aplikanta.

Komisja Dyscyplinarna Uniwersytetu Warszawskiego wydała decyzję o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec działacza Oskara S., który poprzez publikacje w mediach społecznościowych podał dane mogące zidentyfikować ofiarę pedofila. Po śmierci chłopca Oskar S. usunął tweeta, później ogłosił, że nie żałuje swoich wpisów. Grozi mu kara wydalenia z uczelni.

Od 1 października 2023 r. wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta, uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne, będzie jednakowa dla studentów we wszystkich uczelniach. Z tego powodu resort nauki przygotował nowelizację rozporządzenia dotyczącego wyliczania wysokości środków na pokrycie kosztów stypendium socjalnego.

Ministerstwo kultury zmieni i rozszerzy wykaz bibliotek naukowych. Zmiana dotyczy przede wszystkim Biblioteki Filmoteki Narodowej, placówka zostanie dodana do wykazu bibliotek naukowych, po zaopiniowaniu wniosku przez Krajową Radę Biblioteczną. Obecnie wykaz liczy 33 pozycje. Rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Ustaw.