Przygotowany przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast przewiduje m.in. elastyczną formę współpracy samorządów, która ma wzmocnić wspólne planowanie, poprawić dostęp mieszkańców do usług publicznych, zintegrować transport oraz zwiększyć odporność miast i ich obszarów funkcjonalnych na wyzwania klimatyczne. Ustawa ma stworzyć ramy i zachęty do współdziałania miast i gmin ich otaczających przy rozwiązywaniu wspólnych problemów rozwojowych. Ma też zapewnić lepszą koordynację działań rządu i samorządów. W ocenie resortu regulacja ma dodatkowo przyczynić się do zmniejszenia punktów spornych między miastami a gminami sąsiednimi, zapewnić lepszą koordynację działań rządowych wobec samorządów, a także dać większe możliwości pozyskiwania funduszy zewnętrznych.
Zdaniem MFiPR szczególnie ważnym adresatem rozwiązań są miasta regionalne i subregionalne niebędące stolicami województw, które pełnią istotne funkcje ponadlokalne i często mierzą się z wieloma wyzwaniami.
Ustawa o zrównoważonym rozwoju miast to także element wdrażania Strategii Rozwoju Polski do 2035 r., bo ustawa wprowadzi nowe, kompleksowe regulacje dotyczące polityki miejskiej i uporządkuje kwestie rozwoju miast w systemie zarządzania rozwojem kraju.
Związek rozwojowy – nowa forma współpracy JST
Najważniejsza z nich polega na wprowadzeniu związku rozwojowego – nowej formy współpracy jednostek samorządu terytorialnego. Będzie on mógł działać na obszarach metropolii, aglomeracji i mniejszych miast.
Związki rozwojowe będą realizować lub koordynować m.in.:
- planowanie strategiczne i ponadlokalne,
- integrację transportu publicznego i rozwój mobilności,
- działania w zakresie środowiska i adaptacji do zmian klimatu,
- koordynację rozwoju usług publicznych, w tym edukacji ponadpodstawowej,
- zadania z zakresu gospodarki komunalnej – jeśli zdecydują o tym samorządy.
Związek rozwojowy będzie mógł pełnić także rolę centrum usług wspólnych czy grupy zakupowej, co przełoży się na większą efektywność wydatków publicznych.
MFiPR podkreśla, że przewidywane jest także wsparcie finansowe dla związków rozwojowych, powiązane ze stopniem integracji i realizacją wspólnych strategii oraz planów transportowych i komunikacyjnych.
Ministerstwo wskazuje, że Polska sieć osadnicza ma charakter policentryczny. Opiera się na miastach różnej wielkości, które pełnią ważne funkcje dla otaczających je obszarów. Wiele wyzwań rozwojowych wykracza poza granice pojedynczych gmin.
Depopulacja, starzenie się społeczeństwa, suburbanizacja, dostępność mieszkań czy sprawny transport publiczny wymagają współpracy całych obszarów funkcjonalnych - wskazał resort.
Projekt ustawy ma stanowić odpowiedź na te wyzwania.
