Nowe obowiązki województw w polityce umiejętności
Województwa otrzymają nowe obowiązki w obszarze edukacji i rynku pracy. Sejm przyjął w piątek ustawę, która nie tylko nadaje trwały status Wojewódzkim Zespołom Koordynacji ds. polityki umiejętności, ale gruntownie przebudowuje rolę samorządów w planowaniu i zarządzaniu rozwojem kompetencji mieszkańców.
W piątek Sejm uchwalił ustawę o Wojewódzkich Zespołach Koordynacji ds. polityki umiejętności (WZK), nadając im trwały status prawny po okresie pilotażowym realizowanym w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Ustawa wprowadza rozbudowany katalog zadań, które od 2026 r. spoczną na samorządach województw. Zdania te mają służyć systemowemu zarządzaniu rozwojem umiejętności mieszkańców regionów.
Województwa zostaną zobowiązane do:
Planowania polityki umiejętności -Samorządy województw będą odpowiedzialne za opracowywanie kierunków działań związanych z rozwijaniem kompetencji zawodowych i ogólnych w danym regionie. Obejmie to m.in. analizę obecnych i przyszłych potrzeb lokalnego rynku pracy.
Koordynowania działań edukacyjno‑szkoleniowych dotyczących:
- kształcenia zawodowego,
- szkoleń branżowych,
- uczenia się przez całe życie,
- wsparcia kompetencyjnego dla młodzieży i osób dorosłych.
Chodzi o zapewnienie spójności między ofertą edukacyjną a strategicznymi potrzebami gospodarki regionu.
Monitorowania i oceny działań - ustawie nałożono obowiązek stałego monitorowania realizowanych działań rozwojowych oraz oceny ich efektywności. Ma to umożliwić szybkie reagowanie na zmiany gospodarcze, w tym te wynikające z transformacji cyfrowej i zielonej.
Współpracy z rynkiem pracy i edukacją. Samorządy będą zobowiązane do współpracy z:
- pracodawcami,
- szkołami i placówkami edukacyjnymi,
- instytucjami szkoleniowymi,
- partnerami społecznymi.
Nowe przepisy mają zapewnić, że planowane działania będą oparte na realnych potrzebach.
Rola i finansowanie WZK
Ustawa przewiduje, że o Wojewódzkie Zespoły Koordynacji ds. polityki umiejętności staną się organami opiniodawczo‑doradczymi zarządów województw. Ich zadaniem będzie m.in. przedstawianie opinii dotyczących: zasadności uruchamiania kształcenia w danych zawodach, niedoborów kompetencyjnych w regionie, kierunków rozwoju oferty szkoleniowej. W praktyce oznacza to, że województwa będą podejmować decyzje dotyczące edukacji zawodowej i szkoleń w oparciu o pogłębione analizy przygotowywane przez WZK.
WZK mają stać się kluczowym narzędziem wdrażania „Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030”. Strategia zakłada dostosowanie systemu edukacji i szkoleń do zmian technologicznych, cyfrowych i ekologicznych, które kształtują współczesny rynek pracy.
Środki na realizację nowych obowiązków województw i funkcjonowanie WZK w 2026 r. zostały zabezpieczone w rezerwie celowej budżetu państwa. Od 2027 r. ich działalność będzie finansowana z dotacji celowej przekazywanej województwom. Limit rocznej dotacji wyniesie 12,8 mln zł – w 2026 r. wypłacona zostanie połowa tej kwoty.
Przepisy mają wejść w życie 1 lipca 2026 r., a część regulacji – 1 kwietnia 2026 r.
