Nowe obowiązki województw w polityce umiejętności

Województwa otrzymają nowe obowiązki w obszarze edukacji i rynku pracy. Opublikowana została ustawa, która nie tylko nadaje trwały status Wojewódzkim Zespołom Koordynacji ds. polityki umiejętności, ale gruntownie przebudowuje rolę samorządów w planowaniu i zarządzaniu rozwojem kompetencji mieszkańców.

Ustawa z 27 lutego 2026 r. o wojewódzkich zespołach koordynacji ds. polityki umiejętności (WZK) nadaje im trwały status prawny po okresie pilotażowym realizowanym w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Wprowadza rozbudowany katalog zadań, które od 2026 r. spoczną na samorządach województw. Zadania te mają służyć systemowemu zarządzaniu rozwojem umiejętności mieszkańców regionów.

Województwa zostaną zobowiązane do:

Planowania polityki umiejętności - Samorządy województw będą odpowiedzialne za opracowywanie kierunków działań związanych z rozwijaniem kompetencji zawodowych i ogólnych w danym regionie. Obejmie to m.in. analizę obecnych i przyszłych potrzeb lokalnego rynku pracy.

Koordynowania działań edukacyjno‑szkoleniowych dotyczących:

• kształcenia zawodowego,
• szkoleń branżowych,
• uczenia się przez całe życie,
• wsparcia kompetencyjnego dla młodzieży i osób dorosłych.

Chodzi o zapewnienie spójności między ofertą edukacyjną a strategicznymi potrzebami gospodarki regionu.

Monitorowania i oceny działań - w ustawie nałożono obowiązek stałego monitorowania realizowanych działań rozwojowych oraz oceny ich efektywności. Ma to umożliwić szybkie reagowanie na zmiany gospodarcze, w tym te wynikające z transformacji cyfrowej i zielonej.

Współpracy z rynkiem pracy i edukacją. Samorządy będą zobowiązane do współpracy z:

• pracodawcami,
• szkołami i placówkami edukacyjnymi,
• instytucjami szkoleniowymi,
• partnerami społecznymi.

Nowe przepisy mają zapewnić, że planowane działania będą oparte na realnych potrzebach.

Rola i finansowanie WZK

Ustawa przewiduje, że Wojewódzkie Zespoły Koordynacji ds. polityki umiejętności staną się organami opiniodawczo‑doradczymi zarządów województw. Ich zadaniem będzie m.in. przedstawianie opinii dotyczących: zasadności uruchamiania kształcenia w danych zawodach, niedoborów kompetencyjnych w regionie, kierunków rozwoju oferty szkoleniowej. W praktyce oznacza to, że województwa będą podejmować decyzje dotyczące edukacji zawodowej i szkoleń w oparciu o pogłębione analizy przygotowywane przez WZK.

WZK mają stać się kluczowym narzędziem wdrażania „Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030”. Strategia zakłada dostosowanie systemu edukacji i szkoleń do zmian technologicznych, cyfrowych i ekologicznych, które kształtują współczesny rynek pracy.

Środki na realizację nowych obowiązków województw i funkcjonowanie WZK w 2026 r. zostały zabezpieczone w rezerwie celowej budżetu państwa. Od 2027 r. ich działalność będzie finansowana z dotacji celowej przekazywanej województwom. Limit rocznej dotacji wyniesie 12,8 mln zł – w 2026 r. wypłacona zostanie połowa tej kwoty.

Przepisy ustawy wejdą w życie 1 lipca 2026 r., z wyjątkiem przepisów zmierzających do powołania członków wojewódzkich zespołów koordynacji do spraw polityki umiejętności pierwszej kadencji oraz zapewnienia finansowania funkcjonowania i realizacji zadań w bieżącym roku, które obowiązują od 3 kwietnia.