Samorządy chcą Systemu Informacji Senioralnej
Samorządowcy alarmują, że starzenie się społeczeństwa będzie coraz większym wyzwaniem dla lokalnych budżetów. Ich zdaniem gminy nie mają dziś dostępu do danych pozwalających określić skalę potrzeb opiekuńczych mieszkańców. Dlatego postulują utworzenie Systemu Informacji Senioralnej, który pomógłby planować politykę senioralną, rozwój usług społecznych i finansowanie opieki nad osobami starszymi.
Pomysł stworzenia Systemu Informacji Senioralnej zgłosił Eugeniusz Gołembiewski, wiceprezes Unii Miasteczek Polskich i burmistrz Kowala. Jak podkreśla, wraz z rosnącą liczbą seniorów zwiększa się także liczba osób wymagających wsparcia oraz pobytu w domach pomocy społecznej, co oznacza coraz większe obciążenie dla budżetów samorządów.
Głównym założeniem tego pomysłu jest to, żeby móc racjonalnie zaplanować wydatki publiczne i samorządowe – podkreśla Gołembiewski
Gminy chcą wiedzieć, ilu seniorów wymaga wsparcia
Proponowany System Informacji Senioralnej miałby działać podobnie do Systemu Informacji Oświatowej. Samorządy podkreślają, że obecnie wiedzą dokładnie, ilu uczniów uczęszcza do szkół, natomiast nie dysponują porównywalnymi informacjami dotyczącymi osób starszych.
Czytaj też w LEX: Nowe funkcje szkół w społeczności lokalnej po nowelizacji prawa oświatowego – aspekty organizacyjne i finansowe dla JST >
Według Grzegorza Cichego, prezesa Unii Miasteczek Polskich, sam fakt figurowania seniora w ewidencji ludności nie oznacza jeszcze, że mieszka on pod wskazanym adresem. Gminy nie wiedzą często, czy dana osoba przebywa w domu, u rodziny, w placówce dziennego pobytu czy w domu pomocy społecznej.
System miałby obejmować przede wszystkim osoby wymagające dodatkowej opieki i pozwalać określić, ilu seniorów rzeczywiście potrzebuje wsparcia. Chodzi m.in. o mieszkańców przebywających w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej czy placówkach dziennego pobytu – wskazuje Grzegorz Cichy.
Czytaj też w LEX: Rola samorządów w kreowaniu i wdrażaniu polityki senioralnej -- przykład miasta Sosnowca >
Dane mają pomóc w planowaniu polityki senioralnej
Samorządowcy przekonują, że nowy system nie służyłby gromadzeniu danych wrażliwych. Zawierałby jedynie podstawowe informacje niezbędne do oceny skali potrzeb oraz kosztów ponoszonych przez gminy.
Jak podkreśla Eugeniusz Gołembiewski, państwo nie dysponuje obecnie pełnymi informacjami o wydatkach samorządów związanych z pobytem seniorów w domach pomocy społecznej. Tymczasem takie dane mogłyby stanowić podstawę do lepszego planowania finansów publicznych oraz kierowania wsparcia tam, gdzie problem jest największy.
Według samorządowców System Informacji Senioralnej mógłby także stać się narzędziem służącym podziałowi środków na politykę senioralną. Na podstawie zgromadzonych danych gminy mogłyby otrzymywać wsparcie finansowe z budżetu państwa.
Czytaj też w LEX: Instytucjonalny udział osób starszych w funkcjonowaniu samorządów terytorialnych: realia i założenia legislacyjne >
Przedstawiciele gmin zwracają uwagę, że brak dostępu do danych utrudnia nie tylko planowanie wydatków, ale także organizację transportu, usług społecznych czy tworzenie nowych placówek wsparcia, np. na bazie zamykanych szkół.
Jako przykład podają organizację dowozu do lokali wyborczych. Samorządy nie dysponują obecnie informacjami pozwalającymi określić, ilu mieszkańców ze względu na wiek lub niepełnosprawność wymaga takiego wsparcia.
Dziś gminy próbują pozyskiwać podobne informacje za pośrednictwem sołtysów, radnych czy zarządów osiedli. Zdaniem samorządowców potrzebne jest jednak rozwiązanie systemowe, które pozwoliłoby na bieżące monitorowanie sytuacji osób starszych.
Czytaj też w LEX: Zasady powoływania i funkcjonowania samorządowych rad seniorów >
NIK: gminy nie diagnozują przyszłych potrzeb seniorów
Postulat utworzenia Systemu Informacji Senioralnej wpisuje się w wnioski płynące z najnowszej kontroli Najwyższej Izby Kontroli dotyczącej opieki nad osobami starszymi w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich.
NIK zwróciła uwagę, że większość skontrolowanych samorządów nie identyfikuje osób zagrożonych samotnością i wykluczeniem społecznym oraz nie prognozuje przyszłych potrzeb seniorów. Ośrodki pomocy społecznej koncentrują się przede wszystkim na osobach już objętych wsparciem, natomiast nie monitorują sytuacji seniorów pozostających poza systemem pomocy.
Kontrola wykazała również, że w żadnej z badanych jednostek nie funkcjonowała odrębna baza danych dotycząca samotnych osób starszych. W praktyce pomoc najczęściej trafia do seniorów dopiero wtedy, gdy sami zgłoszą potrzebę wsparcia lub zostaną wskazani przez rodzinę, sąsiadów albo inne instytucje.
Czytaj też w LEX:
- Polityka senioralna we Francji – wybrane zagadnienia administracyjnoprawne >
- Seniorzy jako osoby zagrożone wykluczeniem społecznym na przykładzie małych miast. Wybrane problemy prawne, kryminologiczne i wiktymologiczne >
- Samorząd terytorialny wobec zjawiska długowieczności >
