Reforma planowania przestrzennego przyniesie też zmiany w strategiach rozwoju gmin

Gmina, która rozpoczęła procedurę uchwalania strategii według starych przepisów kontynuuje ten proces według tych samych zasad. Natomiast, po 31 grudnia 2025 r. plan nie będzie musiał uwzględniać ustaleń zawartych w strategii (może je pomijać). Z kolei, gdy gmina posiada obowiązującą strategię rozwoju gminy, nie będzie musiała aktualizować dokumentu do czasu, aż okres jego obowiązywania się nie skończy.

Ustawa o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw wprowadza reformę systemu planowania przestrzennego w Polsce. Do najważniejszych zmian należy zaliczyć wprowadzenie nowego narzędzia planistycznego – planu ogólnego, który zastąpi studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Plan ogólny będzie miał charakter aktu prawa miejscowego. Oznacza to m.in., że będzie  wiążący dla planów miejscowych, a także dla decyzji o warunkach zabudowy. Co więcej, czas na przygotowanie i uchwalenie planu ogólnego przez gminy wyznaczony został do 1 stycznia 2026 r. Przeczytaj także: Plan ogólny nadchodzi. Przedstawiamy najważniejsze zmiany w nowych przepisach.

Zmiany będą również dotyczyć innych dokumentów, takich jak strategia rozwoju gminy, która od 1 stycznia 2026 r. będzie miała charakter obligatoryjny. Dodatkowo zmianie ulegnie procedura przygotowania dokumentu oraz zakres treści – skonkretyzowane zostaną części związane z planowaniem przestrzennym w gminie, które będą podstawą do przygotowania założeń dla planu ogólnego (model struktury funkcjonalno-przestrzennej oraz ustalenia i rekomendacje w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej w gminie).

Czytaj też w LEX: Nowe zasady przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego >

Do Wielkopolskiej Akademii Nauki i Rozwoju zgłasza się wiele gmin z zapytaniem, co ze strategiami, które już teraz obowiązują lub są w trakcie przygotowania. Czy dotychczasowa praca pójdzie na marne i trzeba będzie przygotować strategię na nowo? Odpowiadamy, że takie gminy nie muszą wykonywać żadnych dodatkowych prac związanych ze strategią do końca jej obowiązywania, z wyjątkiem konieczności jej aktualizacji w wyniku np. zmiany założeń lub kierunków rozwojowych. Mogą one już myśleć o opracowywaniu planów ogólnych, które i tak już będą dla nich dużym wyzwaniem czasowym i kosztowym.

Czytaj też w LEX: Plan ogólny >

Jak interpretować przepisy przejściowe ustawy?

W art. 51 ustawy wskazano, że do 31 grudnia 2025 r. ustalenia planu ogólnego określa się, uwzględniając politykę przestrzenną gminy ujętą w strategii rozwoju gminy lub strategii rozwoju ponadlokalnego, o ile gmina dysponuje takim opracowaniem i zostało ono przygotowane zgodnie ze zmienionym brzmieniem przepisów opisujących zakres strategii rozwoju gminy. Jeżeli gmina nie posiada obowiązującej strategii lub obowiązująca strategia powstała w oparciu o dotychczasowe przepisy, do końca 2025 r. nie będzie obowiązku uwzględniania ustaleń strategii rozwoju gminy w planach ogólnych. Przepis ten uwzględnia zróżnicowaną sytuację gmin odnośnie posiadania strategii rozwoju gminy, która od 1 stycznia 2026 r. stanie się dokumentem obowiązkowym. Regulacja pozwala na prowadzenie prac nad pierwszym planem ogólnym bez względu na to, na jakim etapie jest sporządzanie strategii rozwoju gminy.

Czytaj też w LEX: Zintegrowany plan inwestycyjny - szczególny rodzaj planu miejscowego >

Innymi słowy, gmina, opracowując plan ogólny, ma obowiązek opierać się na długofalowej strategii rozwoju gminy, o ile ta została opracowana na podstawie nowej ustawy. W sytuacji, gdy gmina posiada strategię rozwoju (opracowaną na podstawie poprzednich przepisów), ustalając plan ogólny, nie musi uwzględniać postanowień tej strategii (jest ona wówczas całkowicie irrelewantna).

Gmina, która ma już strategię nie musie dokonywać zmiany

Sprawę „ważności” dotychczasowych strategii rozstrzyga przepis art. 69 ust. 1 ustawy tj. „dotychczasowe strategie rozwoju gminy oraz strategie rozwoju ponadlokalnego, o których mowa w przepisach ustawy zmienianej w art. 6, zachowują moc na danym obszarze do dnia wejścia w życie nowych strategii rozwoju gminy oraz strategii rozwoju ponadlokalnego na tym obszarze i mogą być zmieniane”.

Oznacza to, że gmina posiadająca już strategię nie musi (nie ma takiego obowiązku) dokonywać zmiany strategii lub prowadzić procesu ponownego uchwalania strategii według nowych przepisów.

Polecamy szkolenie w LEX: Planowanie przestrzenne po zmianach 2023 >

Nadto art. 69 ust. 2 ustawa stanowi, iż „do spraw opracowania i uchwalania strategii rozwoju gminy oraz strategii rozwoju ponadlokalnego, o których mowa w przepisach ustawy zmienianej w art. 6, albo ich zmian, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe”. A więc w sytuacji prawidłowego wszczęcia procesu opracowania strategii obowiązują dotychczasowe przepisy. Gmina tym samym powinna zakończyć procedurę według przepisów starych - oczywiście z konsekwencjami z art. 51. ustawy.

Iwona Nowacka jest z-cą dyrektora Działu Strategii i Rozwoju Lokalnego Wielkopolskiej Akademii Nauki i Rozwoju

Czytaj też w LEX: 

Odszkodowania w związku z uchwaleniem planu miejscowego - nowe zasady​ > 

Partycypacja społeczna w planowaniu przestrzennym >