WSA: Odmawiając informacji publicznej, trzeba wykazać nadużycie prawa
Organy odmówiły udostępnienia informacji publicznej ze względu na nadużycie prawa przez wnioskodawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że co do zasady, nie można korzystać z instytucji dostępu do informacji publicznej dla celów prywatnych na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych. Organy nie wykazały jednak, że żądanie dotyczyło takich celów. Brak było też podstaw do uznania, że złożenie wniosku wynikało ze złych intencji, złośliwości lub chęci dokuczenia.
Marek A. (dane zmienione) zwrócił się do zespołu szkół z wnioskiem o udostępnienie kopii harmonogramów rezerwacji lub wynajmu boiska sportowego, prowadzonych w poszczególnych latach od 1 stycznia 2024 r. do dnia udzielenia odpowiedzi. Dyrektor zespołu szkół wydał decyzję, w której odmówił ze względu na nadużycie przez wnioskodawcę prawa do informacji publicznej. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez burmistrza. Nie zakończyło to sporu, ponieważ Marek A. wniósł skargę. W piśmie zarzucił pozorność uzasadnienia decyzji i brak podstaw do jej wydania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Argumentował, że wnioskodawca uporczywie składa tożsame lub podobne wnioski o udzielenie informacji publicznej.
Organ zarzucił nadużycie prawa do informacji publicznej
Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wskazał, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych albo do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie realizowania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Natomiast nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, kontroli przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Sąd podkreślił, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: ustawa) nie określono granic korzystania z prawa do informacji. Brak jest zatem jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Niemniej w orzecznictwie i doktrynie przyjęto, że jeśli organ stwierdzi, że cel działania wnioskodawcy jest inny niż wynikający z ustawy, to może wyjątkowo uznać, że zaszły podstawy do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji publicznej.
Informacja publiczna nie służy realizacji prywatnych celów
WSA wskazał, że zastosowanie koncepcji nadużycia prawa do informacji publicznej wymaga jednoznacznego ustalenia, w oparciu o obiektywnie dostrzegalne i weryfikowalne okoliczności sprawy, że wnioskodawca dąży do osiągnięcia celu sprzecznego z intencjami prawodawcy. Uzasadniając wydanie spornej decyzji, organ wskazał, że Marek A. występował o udzielenie informacji jedynie w celach związanych ze swoim prywatnym interesem indywidualnym, tj. by wykorzystywać ją na potrzeby późniejszych postępowań administracyjnych, karnych i cywilnych o imisje, w związku z zaistniałym faktem wypadnięcia piłki poza piłkochwyty boiska na jego nieruchomość. Sąd podkreślił, że co do zasady nie można korzystać z instytucji dostępu do informacji publicznej dla celów prywatnych na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych. Jednakże organy nie wykazały, że żądanie Marka A. dotyczyło takich właśnie celów prywatnych, a on nie miał obowiązku wskazywać dlaczego chce określonej informacji publicznej.
Czytaj też w LEX: Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej >
Tylko skrajne przypadki świadczą o nadużyciu
W ciągu pięciu miesięcy, Marek A. złożył 10 wniosków o udzielenie informacji publicznej. Jednakże w ocenie sądu, fakt ten nie dawał podstaw do stwierdzenia, że załatwienie kolejnego wniosku zakłóciłoby normalne funkcjonowanie urzędu, ograniczyłoby dostęp do informacji innym podmiotom lub wpłynęłoby na prawidłowy tok prowadzonych spraw. Nie wykazano również, że u podstaw wniosku leżały motywy działania niezgodne z prawem, a w szczególności, że jego złożenie wynikało ze złych intencji, złośliwości lub chęci dokuczenia. WSA podkreślił, że odmowa udzielenia informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa musi być zastrzeżona wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ. Mając powyższe na uwadze, zaskarżona i poprzedzającą ją decyzja zostały uchylone.
Wyrok WSA w Poznaniu z 5 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Po 108/26, nieprawomocny
Czytaj też w LEX: Ustawa o dostępie do informacji publicznej w praktyce sędziego >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
