Polska podpisała umowę SAFE. Nawet 43,7 mld euro na obronność

W piątek w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów podpisano umowę dotyczącą programu SAFE (Security Action for Europe), na mocy której Polska może otrzymać nawet 43,7 mld euro w formie niskooprocentowanych pożyczek na wzmocnienie obronności. Polska podpisała umowę jako pierwsza spośród 19 państw uczestniczących w tym mechanizmie uzyskała zatwierdzenie umowy. Jest największym beneficjentem programu.

Dokument – w obecności premiera – podpisali: wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, minister finansów i gospodarki Andrzej Domański oraz komisarze Komisji Europejskiej: ds. obronności Andrius Kubilius i ds. budżetu Piotr Serafin.

Polska jest największym beneficjentem programu SAFE i jako pierwsza spośród 19 państw uczestniczących w tym mechanizmie uzyskała zatwierdzenie umowy. Kolejnym krajem będzie Litwa. Podpisanie dokumentu otwiera drogę do uruchomienia finansowania. Komisja Europejska po zawarciu umów z państwami członkowskimi będzie mogła zaciągać pożyczki na rynkach kapitałowych i przekazywać środki beneficjentom.

Premier Donald Tusk ocenił, że środki z programu SAFE znacząco wzmocnią bezpieczeństwo kraju.

Polska będzie bezpieczniejsza o 180 mld zł. To gigantyczna kwota, która będzie zainwestowana wprost i bezpośrednio w polskie bezpieczeństwo, przemysł zbrojeniowy, polskie firmy i nasze możliwości technologiczne – powiedział Donald Tusk

Linia kredytowa i seria nowych kontraktów

Władysław Kosiniak-Kamysz, szef MON poinformował, że wraz z podpisaniem umowy „zostaje uruchomiona linia kredytowa”. Podkreślił, że rząd przygotował projekty wykorzystania całej kwoty przyznanej Polsce.

Ile z tego skorzystamy, zależy od nas. Mamy przygotowane projekty na prawie 44 mld euro – zaznaczył Władysław Kosiniak-Kamysz.

Dodał, że każda inwestycja w ramach programu SAFE będzie realizowana na podstawie odrębnych umów, negocjowanych i podpisywanych indywidualnie. Jak zapowiedział, tylko do końca maja Agencja Uzbrojenia może zawrzeć kilkadziesiąt kontraktów. Do końca maja państwa członkowskie mogą jeszcze składać zamówienia samodzielnie, natomiast po tej dacie możliwe będzie wspólne zamawianie sprzętu przez kilka państw.

Na co trafią środki z SAFE?

Fundusze mają zostać przeznaczone przede wszystkim na szybkie dozbrojenie Wojska Polskiego oraz rozwój zdolności obronnych. Rząd deklaruje, że ok. 89 proc. środków ma trafić do polskiego przemysłu i gospodarki. Ze wsparcia mają skorzystać m.in. krajowe przedsiębiorstwa sektora zbrojeniowego, w tym: Huta Stalowa Wola, MESKO, Fabryka Broni „Łucznik”, Wojskowe Zakłady Lotnicze czy Zakłady Mechaniczne „Tarnów”.

Pełnomocniczka rządu ds. programu SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka wskazała, że największy procent środków na obronność z programu SAFE trafi na systemy artyleryjskie, w dalszej kolejności na obronę przeciwlotniczą, przeciwrakietową i systemy antydronowe oraz na walkę naziemną i systemy wsparcia. Podała, że 170 mld zł z tego programu trafi bezpośrednio na projekty zbrojeniowe. Na projekty związane z mobilnością wojskową, czyli z infrastrukturą, będzie ponad 9 mld zł, a na projekty związane z odpornością, czyli na Policję, Straż Graniczną, Służbę Ochrony Państwa - ponad 7 mld zł.

Z wyliczeń rządu wynika, że:

• 28 proc. środków (47,6 mld zł) trafi na systemy artyleryjskie, 
• 26 proc. wydatków (44,2 mld zł) na obronę przeciwlotniczą, przeciwrakietową i systemy antydronowe,
• 19 proc. (32,3 mld zł) na walkę naziemną i systemy wsparcia,
• 14 proc. (23,8 mld zł) - na amunicję i pociski rakietowe,
• 8 proc. (13,6 mld zł) na strategiczny transport powietrzny i zasoby kosmiczne,
• 3 proc. (5,1 mld zł) na nowe technologie (cyber, AI, WRE - systemy walki elektronicznej ), 
•  2 proc. (3,4 mld zł) - na program Bezpieczny Bałtyk.

Pożyczka w ramach SAFE ma mieć zmienne oprocentowanie na poziomie ok. 3 proc. Zostanie ona zaciągnięta przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Spłata zobowiązania ma być finansowana ze środków niewliczanych do minimalnego poziomu wydatków na obronność.

Spór polityczny i działania rządu

Podpisanie umowy następuje po wcześniejszych sporach dotyczących sposobu wdrożenia programu. W połowie marca prezydent zawetował ustawę przewidującą utworzenie specjalnego funduszu obsługującego środki z SAFE. W odpowiedzi rząd przyjął uchwałę umożliwiającą podpisanie umowy i uruchomienie finansowania bez tej regulacji ustawowej. Przeczytaj więcej: Uchwała w sprawie SAFE opublikowana w Monitorze Polskim

Jednocześnie trwają prace nad alternatywnymi rozwiązaniami legislacyjnymi, w tym projektem dotyczącym tzw. „SAFE 0 proc.”. Przeczytaj więcej: Prezydencki projekt ustawy o Polskim Funduszu Inwestycji Obronnych już w Sejmie