Miasta oszczędzają na oświetleniu ulicznym

Do 15 listopada samorządy powinny przedłożyć projekty przyszłorocznych budżetów. Wciąż jednak nie wiedzą, ile zapłacą za energię elektryczną. Problemem są choćby koszty oświetlenia ulicznego. Miasta mają różne sposoby, aby zaoszczędzić na tym wydatku. Od wymiany żarówek na oświetlenie LED, redukcję mocy oświetlenia w godzinach nocnych, po opóźnienie włączania oświetlenia wieczorem i przyspieszenie wyłączania rano.

Obowiązek podjęcia działań, których celem jest ograniczenie o 10 proc. zużycia energii elektrycznej, nakłada ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku, która weszła w życie 18 października 2022 roku. Obowiązek dotyczy kierowników jednostek sektora finansów publicznych (JSFP), w tym jednostek samorządu terytorialnego. Pierwsze sprawozdanie samorządy składały do 31 marca. Teraz będą musiały rozliczyć rok 2023. Mają na to czas do 31 marca 2024 roku.

Zobacz w LEX: Formularz - informacja zbiorcza dotycząca zużycia energii elektrycznej przez jednostki sektora finansów publicznych >

 I choć - jak wynika z interpretacji Ministerstwa Klimatu i Środowiska - z działań oszczędnościowych powinno być wyłączone oświetlenie uliczne, to miasta szukają oszczędności również tym zadaniu.

- Koszty oświetlenia narzucone przez spółki energetyczne są już tak wysokie, że miasta tworzą nawet własne metody zasilania oświetlenia ulicznego, szczególnie tam, gdzie powstają nowe osiedla i tam gdzie infrastruktura ta jest modernizowana  – mówi Marek Wójcik, pełnomocnik Związku Miast Polskich.

Czytaj w LEX: Ustawowy cel zmniejszenia zużycia energii elektrycznej przez JST >

Samorządowcy wskazują, że modernizacji oświetlenia ulicznego, a tym samym obniżeniu rachunków za prąd nie sprzyjają przepisy prawa. Instalacja oświetleniowa jest bowiem własnością przedsiębiorstwa energetycznego. Samorządy nie chcą i nie mogą inwestować swoich pieniędzy w modernizację nie swoich latarni ulicznych. Podnoszą, że obecne przepisy Prawa energetycznego dotyczą utrzymania punktów świetlnych, a nie ich modernizacji. Domagają się też ograniczenia opłaty z tytułu poboru mocy biernej pojemnościowej w oświetleniu ulicznym. Przekonują, że ta kosztowna opłata wygląda jak kara przedsiębiorstwa energetycznego dla tych, którzy inwestują w nowoczesne oświetlenie.  Więcej o tym problemie pisaliśmy: Gminy inwestują w ledy, a oszczędności zjada opłata za energię bierną.  Na razie ich apele nie odnoszą żadnego skutku.

Zamiast modernizacji optymalizacja

Związek Miast Polskich przeprowadził na temat działań, jakie podjęły 103 miasta członkowskie w celu optymalizacji zużycia energii elektrycznej do oświetlenia ulicznego.

- Chcieliśmy tą ankietą pokazać, jak miasta efektywnie mogą poszukać jednak oszczędności – mówi Marek Wójcik

Miasta średnio wskazywały trzy różne działania, od zmian w technologii oświetleniowej, po zarządzanie zużyciem energii i optymalizację systemów oświetlenia. Przykładowo Władysławowo podjęło aż siedem różnych działań, a Kruszwica i Wejherowo po sześć.

Z danych MZP wynika, że najpopularniejszym sposobem na oszczędzanie energii jest wymiana starych żarówek na energooszczędne oświetlenie LED. Takie działanie wykazało aż 70 proc. ankietowanych. Połowa miast biorących udział w ankiecie przyznała, że oszczędności szuka w redukcji mocy oświetlenia w godzinach nocnych. Wielkość redukcji jest oświetlenia jest bardzo zróżnicowana od 30 do 80 proc.

Trzecim najpopularniejszym sposobem jest opóźnienia włączania oświetlenia wieczorem i przyspieszenie wyłączania oświetlenia rano (31 proc. miast).

Czytaj też w LEX: Zrównoważona polityka oświetlenia zewnętrznego w mieście. Studium przypadku Kopenhagi >

Tam wykręcić, tu opóźnić

Równie popularne jak opóźnienie włączenia oświetlenia jest wyłączenie oświetlenia ulicznego w godzinach nocnych (28 proc.), zazwyczaj między godziną 22 a 5.00, a najczęściej od północy do 4 nad ranem.

• 22 proc. miast wskazało na wyłączenie części opraw oświetleniowych w mało uczęszczanych miejscach, pozostawienie jedynie pojedynczego oświetlenia dozorowego;
• 16 proc. wyłączenie iluminacji obiektów drogowych;
• 14 proc. zmniejszenie liczby działających punktów świetlnych na dużych placach;
• 12 proc. wyłączenie latarni, które znajdują się w bliskiej odległości od siebie;
• 8 proc. wyłączenie co drugiej lampy na ciągach oświetlenia ulicznego na terenie całej gminy;
• 5 proc. wprowadzenie dynamicznego systemu oświetlenia ulicznego, który dostosowuje się do pogody i naturalnego światła.

Ponad jedna czwarta miast wskazała, że podejmuje inne działania oszczędnościowe To:

• wprowadzenie systemu umożliwiającego zdalne sterowanie oświetleniem;
• montaż zegarów zintegrowanych z czujnikiem zmierzchu;
• korekta ustawień na zegarach wraz z opóźnieniem uruchamia się lamp i kontrola nasłonecznienia podczas zmierzchu i wschodu słońca;
• wyłączenie podświetlenia budynków, w tym pomników, obiektów zabytkowych, obiektów sakralnych, szkół i innych obiektów użyteczności publicznej;
• wprowadzenie cyfrowych programatorów astronomicznych do ustawień czasowych świecenia lamp ulicznych;
• zmniejszenie ilości oświetlenia świątecznego. 

Czytaj też w LEX: Kontrola zarządcza w centrum usług wspólnych – tworzenie planów działalności >