Interes prawny radnego wyklucza go z głosowania
Zakaz głosowania w przypadku pojawienia się przesłanki interesu prawnego radnego stanowi pewną gwarancję prawidłowego wykonywania mandatu, uniemożliwiając mu wykorzystanie swej funkcji publicznej dla własnych korzyści, chroniąc go jednocześnie przed ewentualnymi naciskami ze strony innych podmiotów.
Kiedy radny nie może zagłosować?
Przepisy ustaw samorządowych bardzo konkretnie precyzują sytuacje, w których radny nie może brać udziału w głosowaniu:
Przepis art. 25a ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że "Radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli dotyczy ono jego interesu prawnego".
W myśl art. 21 ust. 7 ustawy o samorządzie powiatowym "Radny nie może brać udziału w głosowaniu, jeżeli dotyczy to jego interesu prawnego".
Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa radny województwa "nie może brać udziału w głosowaniu w sprawach, o których mowa w ust. 1, jeżeli dotyczy to jego interesu prawnego".
Jednocześnie ustawodawca zakazuje radnemu w art. 24 ust. 1 u.s.w. "wchodzić w stosunki cywilnoprawne w sprawach majątkowych z województwem lub wojewódzkimi samorządowymi jednostkami organizacyjnymi, z wyjątkiem stosunków prawnych wynikających z korzystania z powszechnie dostępnych usług na warunkach ogólnych oraz stosunku najmu pomieszczeń do własnych celów mieszkaniowych lub własnej działalności gospodarczej oraz dzierżawy, a także innych prawnych form korzystania z nieruchomości, jeżeli najem, dzierżawa lub użytkowanie są oparte na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu czynności prawnych" (zob. art. 24 ust. 2 w zw. z ust. 1 u.s.w.).
Głosowanie zabronione, ale można uczestniczyć w obradach
Dr Monika Augustyniak analizując wyżej wskazane przepisy zauważa, że najwęższy zakres przedmiotowego zakazu normuje ustawa o samorządzie województwa, bowiem ogranicza interes radnego de facto tylko do spraw o charakterze majątkowym. Na gruncie ustawy o samorządzie gminnym i powiatowym zakaz ten ma szeroki zakres, dotyczy bowiem powstrzymywania się radnego od brania udziału w głosowaniu bez względu na charakter interesu prawnego - majątkowy lub inny. Należy podkreślić, że omawiany zakaz dotyczy też głosowania w zarządzie powiatu albo województwa, jeśli radny jest jego członkiem i zachodzi przesłanka wyłączenia radnego z głosowania z uwagi na jego interes prawny.
Zakaz ten dotyczy tylko aktu głosowania, wszelkie inne aspekty czynnego i biernego uczestnictwa w obradach organów jednostek samorządu terytorialnego są prawnie dopuszczalne, jeśli przepisy ustaw na to zezwalają.
Podjęta uchwała będzie nieważna
Przesłanka interesu prawnego powoduje, iż radny powinien wyłączyć się od danego głosowania w sprawie. Jeśli tego nie uczyni, uchwała podjęta z naruszeniem art. 25a u.s.g., art. 27 ust. 1 u.s.p., art. 24 ust. 2 u.s.w. zostanie uznana przez organ nadzoru za nieważną.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r., I OSK 124/13, NZS 2013, z. 3, s. 13, orzekł, że "Pod pojęciem interesu prawnego rozumie się osobisty, konkretny i aktualny prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym". Więcej na ten temat znajdziesz w książce dr Moniki Augustyniak „Prawa i obowiązki radnego jednostki samorządu terytorialnego”.
Radny musi sam zdecydować
Decyzję o wyłączeniu radnego z uwagi na zakazy określone w art. 25a u.s.g., art. 27 ust. 1 u.s.p., art. 24 ust. 2 u.s.w. ustawodawca pozostawił w gestii radnego, który jest najlepiej zorientowany, czy zachodzą przesłanki powstrzymania się od aktu głosowania.
Opracowano na podstawie fragmentów książki dr Moniki Augustyniak „Prawa i obowiązki radnego jednostki samorządu terytorialnego”.
