Samorządy: Program CPN nie odpowiada na realne problemy gmin
Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej uważa, że rządowy program CPN nie rozwiązał kłopotów samorządów związanych z gwałtownym wzrostem kosztów transportu. Związek domaga się zmian systemowych, m.in. wprowadzenia mechanizmów rekompensat dla jednostek samorządu terytorialnego, wsparcia transportu publicznego na obszarach wiejskich oraz pomocy w pokryciu rosnących kosztów ogrzewania budynków publicznych.
Gminy alarmują, że gwałtowny i nieprzewidywalny wzrost cen ropy oraz materiałów ropopochodnych wywołany wojną na Bliskim Wschodzie zakłóca lokalny transport publiczny, wyhamowuje inwestycje drogowe i termomodernizacyjne. Odpowiedzią jest rządowy pakiet ustaw zwany CPN „Ceny Paliwa Niżej”, który wszedł w życie 31 marca. Ustawy obniżyły VAT na paliwa z 23 proc. do 8 proc. oraz akcyzę do minimalnych poziomów dopuszczalnych przez prawo UE. Wprowadzono maksymalną cenę detaliczną paliw na stacjach ustalaną przez ministra w drodze obwieszczeń oraz mechanizmy kontrolne i sankcyjne zapobiegające obchodzeniu limitów cenowych (kara za przekroczenie ceny maksymalnej wynosi 1 mln zł). O problemach gmin przeczytaj w tekście: Wojna na Bliskim Wschodzie uderza w gminy.
Jak podkreśla Stanisław Jastrzębski, przewodniczący ZGWRP, zaprezentowane przez resort energii działania nie rozwiązują problemów, z którymi obecnie mierzą się gminy.
Samorządy nie funkcjonują w ujęciu makroekonomicznym – działają w oparciu o konkretne umowy, konkretne zobowiązania i bardzo realne koszty - wskazuje Stanisław Jastrzębski.
Ograniczony wpływ obniżek podatkowych
Ministerstwo Energii wskazuje na działania stabilizujące rynek paliw, w tym program „Ceny Paliw Niżej” (CPN), obejmujący m.in. obniżkę VAT. Zdaniem ZGWRP mechanizmy te nie przynoszą jednak realnej ulgi samorządom.
Obniżka VAT, choć istotna z punktu widzenia gospodarstw domowych, nie przekłada się na realne obniżenie kosztów po stronie wykonawców usług publicznych. W ich przypadku kluczowe znaczenie ma cena netto paliwa – a ta w ostatnim okresie wzrosła - podkreśla Stanisław Jastrzębski.
W efekcie koszty realizacji usług na rzecz gmin są obecnie wyższe niż przed wprowadzeniem tych rozwiązań.
ZGWRP zwraca uwagę, że skutki wzrostu cen paliw są już widoczne w bieżącym funkcjonowaniu jednostek samorządu terytorialnego. Gminy odnotowują m.in.:
- lawinowy wzrost wniosków o waloryzację umów,
- żądania aneksowania obowiązujących kontraktów,
- ryzyko wstrzymania realizacji usług w skrajnych przypadkach.
Jak zaznacza przewodniczący ZGWRP, nie są to scenariusze hipotetyczne. – Nie mówimy o prognozach, lecz o faktach. Gminy stoją dziś przed realnym ryzykiem zakłócenia ciągłości usług publicznych, w tym dowozu dzieci do szkół czy funkcjonowania transportu zbiorowego na obszarach wiejskich - wskazuje.
Brak reakcji na kluczowe postulaty samorządów
Szczególne zaniepokojenie strony samorządowej budzi brak odniesienia się w stanowisku resortu do najważniejszych postulatów Związku Gmin Wiejskich RP. Chodzi w szczególności o:
- wprowadzenie mechanizmów rekompensat dla jednostek samorządu terytorialnego,
- wsparcie transportu publicznego na obszarach wiejskich,
- nadzwyczajne zasady waloryzacji umów,
- pomoc w pokryciu rosnących kosztów ogrzewania budynków publicznych.
Zdaniem ZGWRP brak tych elementów oznacza, że odpowiedź rządu nie odpowiada skali ani dynamice problemu.
Państwo musi reagować nie tylko na poziomie wskaźników gospodarczych, ale przede wszystkim tam, gdzie zagrożona jest ciągłość podstawowych usług dla obywateli. Oczekujemy rozwiązań systemowych, które będą adekwatne do skali problemu i wdrożone w czasie odpowiadającym jego dynamice - podkreśla przewodniczący ZGWRP.
Związek Gmin Wiejskich RP apeluje o pilne podjęcie działań i przedstawienie jednoznacznych decyzji dotyczących wsparcia samorządów. Jednocześnie Związek deklaruje gotowość do współpracy przy wypracowaniu rozwiązań, które pozwolą skutecznie odpowiedzieć na wyzwania stojące przed samorządami.
