RPO: Ograniczenia stanu wyjątkowego dla mediów nie do przyjęcia

Rzecznik Praw Obywatelskich nie dostrzega podstaw prawnych do kwestionowania zasadności stanu wyjątkowego, ale ma poważne wątpliwości wobec niemożności relacjonowania przez media sytuacji na granicy polsko-białoruskiej, a także ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej. Podkreśla, że rolą środków społecznego przekazu jest informowanie obywateli o tego typu problemach.

Prof. Marcin Wiącek przedstawił swoje stanowisko w tej sprawie premierowi Mateuszowi Morawieckiemu.

Więcej: 
Jest rozporządzenie - obowiązuje stan wyjątkowy przy granicy z Białorusią>>
Rozporządzenia o ograniczeniach w czasie stanu wyjątkowego już obowiązują>>

Stwierdza w nim, że  nie dostrzega podstaw do kwestionowania zasadności wprowadzenia stanu wyjątkowego na obszarze wskazanym w rozporządzeniu Prezydenta RP z 2 września 2021 r. I dodaje, że jest to działanie co do zasady spójne z decyzjami podjętymi przez władze Republiki Litewskiej i Republiki Łotewskiej. Podkreśla jednak, że rozwój wydarzeń na granicy polsko-białoruskiej jest niezwykle ważnym problemem, budzącym powszechne zainteresowanie społeczne. - Rolą prasy i innych środków społecznego przekazu jest – w świetle art. 14, 54 i 61 Konstytucji RP oraz art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – informowanie obywateli o tego typu problemach - czytamy w wystąpieniu.

Czytaj w LEX: Ograniczenie wolności prasy w stanach nadzwyczajnych na tle polskich regulacji prawnych >

Dlatego też, zdaniem RPO, jakkolwiek nawet daleko idące ograniczenia wolności i praw są dopuszczalne w stanie wyjątkowym – to jego zdaniem powstaje pytanie, czy ograniczenia w postaci wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z 2 września 2021 r., zakładające w zasadzie całkowite wyłączenie jawności co do działań polskich służb oraz sytuacji na granicy polsko-białoruskiej, są rzeczywiście absolutnie niezbędne i adekwatne do zaistniałej sytuacji.

Działania władz bez społecznej kontroli

Na to pytanie Rzecznik odpowiada przecząco. W wystąpieniu do premiera stwierdza, że prowadzi to do wyłączenia spod wszelkiej w zasadzie społecznej kontroli działań organów publicznych na danym obszarze, co może prowadzić do obniżenia zaufania obywateli do państwa. A sytuacja ta budzi wątpliwości Rzecznika z uwagi na fakt, że działania podejmowane obecnie na obszarach objętych stanem wyjątkowym wiążą się bezpośrednio z podstawowymi prawami człowieka.

- Całkowite wyłączenie dostępu do informacji publicznej dla profesjonalnych dziennikarzy zwiększa ryzyko niekontrolowanego rozprzestrzeniania się nieprawdziwych i niezweryfikowanych informacji lub spekulacji, zwłaszcza w mediach społecznościowych.  Paradoksalnie może to w efekcie prowadzić do dodatkowego zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także do osłabienia zaufania obywateli do organów państwa, które zdecydowały o wprowadzeniu stanu wyjątkowego - czytamy w wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich.

Czytaj: Sejm nie uchylił stanu wyjątkowego przy granicy z Białorusią>>