Sprzęt z wypożyczalni PFRON trafi do indywidualnych osób
Prezydent podpisał nowelizację, która ma rozwiązać problem sprzętu zalegającego w Wypożyczalni nowoczesnych technologii asystujących PFRON. Inicjatywa, zapowiadana jako wielki przełomem dla osób z niepełnosprawnościami, okazała się ostatecznie wielkim fiaskiem. Program PFRON został zamknięty z końcem ubiegłego roku i jest stopniowo wygaszany. Nowelizacja wprowadza możliwość nieodpłatnego przekazywania sprzętu na własność. Uprawnionymi będą osoby z niepełnosprawnościami oraz rodziny, których członkami są osoby z niepełnosprawnościami.
Celem ustawy z dnia 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest odejście od dotychczasowego modelu udostępniania przez PFRON sprzętu pochodzącego z rezerw strategicznych w formie wypożyczalni i wprowadzenie możliwości jego nieodpłatnego przekazywania na własność. Sprzęt do wypożyczalni zakupiony był za blisko 100 mln zł.
Uprawnionymi do otrzymania sprzętu będą osoby z niepełnosprawnościami oraz rodziny, których członkami są osoby z niepełnosprawnościami. Przewidziano także możliwość przekazywania sprzętu innym podmiotom, w szczególności jednostkom samorządu terytorialnego, organizacjom pozarządowym, co ma sprzyjać bardziej efektywnemu wykorzystaniu dostępnych zasobów.
Ustawa reguluje również zasady likwidacji rezerwy strategicznej pozostającej w dyspozycji PFRON oraz sposób rozdysponowania zgromadzonego sprzętu. Określa przy tym kompetencje podmiotów uczestniczących w tym procesie, w szczególności ministra właściwego do spraw wewnętrznych, PFRON oraz Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych.
W ustawie przewidziano możliwość finansowania przez PFRON niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów przygotowania sprzętu do przekazania. Środki te będą mogły zostać przeznaczone m.in. na przeglądy techniczne, naprawy, wymianę zużytych elementów oraz inne działania zapewniające sprawność i bezpieczeństwo użytkowania sprzętu zgodnie z wymaganiami dotyczącymi wyrobów medycznych. Sprzęt nienadający się do bezpiecznego użytkowania lub którego naprawa byłaby nieopłacalna, będzie podlegał utylizacji.
Przepisy dotyczące rozdysponowania sprzętu pochodzącego z rezerw strategicznych mają charakter epizodyczny i będą obowiązywać do 31 grudnia 2028 r., tj. do zakończenia procesu likwidacji rezerwy oraz rozdysponowania sprzętu.
Ustawa wejdzie w życie następnego dnia po ogłoszeniu, z wyjątkiem przepisu uchylającego regulacje dotyczące funkcjonowania wypożyczalni, który zacznie obowiązywać 1 stycznia 2029 r.
Wielkie nadzieje, wielkie fiasko
W uzasadnieniu projektu nowelizacji wskazano, że funkcjonowanie ogólnopolskiej wypożyczalni generowało bardzo wysokie koszty, niewspółmierne do efektów.
Zakupione technologie w większości nie nadają się do wypożyczenia. Dotyczy to w szczególności sprzętu osobistego użytku, jak aparaty słuchowe lub sprzętu o zbyt niskiej wartości, dla którego koszt obsługi logistycznej jest niewspółmiernie wysoki, jak wózki ręczne - czytamy.
- W takiej sytuacji, w większości przypadków optymalnym rozwiązaniem będzie przekazanie zakupionego sprzętu bezpośrednio osobom ze szczególnymi potrzebami lub poprzez organizacje społeczne lub jednostki samorządu terytorialnego, które będą mogły efektywnie rozdysponować zakupione technologie. W efekcie rozdysponowania sprzętu Skarb Państwa znacząco ograniczy nieracjonalne wydatki ponoszone na utrzymywanie wypożyczalni. Wartość sprzętu zakupionego w ramach rezerwy strategicznej wyniosła 95 587 575,80 zł - napisano w uzasadnieniu projektu zmian.
Podkreślono, że dotychczasowy model funkcjonowania wypożyczalni był nieefektywny zarówno pod względem kosztów, jak i praktycznego wykorzystania. Dodatkowo, część udostępnianych technologii w ogóle nie spełniała warunków umożliwiających ich wielokrotne wypożyczanie. Dotyczyło to m.in. urządzeń wyposażonych w jednorazowe kody dostępu, które uniemożliwiały ich ponowne wykorzystanie w systemie rotacyjnym, a także sprzętu medycznego wymagającego indywidualnego dopasowania i przeznaczonego do stałego, osobistego użytku (takiego jak aparaty słuchowe).
Z końcem 2025 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) zamknął program „Wypożyczalnia technologii wspomagających dla osób niepełnosprawnych” i jest on stopniowo wygaszany, tzn. nowe osoby nie mogą już wypożyczyć sprzętu, ale ci, którzy podpisali umowy wcześniej, mogą go wciąż używać.
O kłopotach wypożyczalni i jej ostatecznym fiasku pisaliśmy w Prawo.pl wielokrotnie.
