Rada Nadzorcza PFRON zatwierdziła program „Wypożyczalnia technologii wspomagających dla osób niepełnosprawnych” na początku lutego 2023 r. Wypożyczalnia zaczęła działać kilka miesięcy później, we wrześniu. Miała to być centralna wypożyczalnia nowoczesnego sprzętu, która bezpłatnie ułatwi dostęp osobom z niepełnosprawnością do drogiego sprzętu i technologii wspomagających, na kupno których często ich nie stać. Można było skorzystać także z doradztwa i instruktażu obsługi sprzętu. Był on dostarczany bezpośrednio do wypożyczającego, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Kontrowersje wokół wypożyczalni PFRON
Program od początku wzbudzał wiele kontrowersji, przede wszystkim ze względu na zakup sprzętu o wartości 200 mln zł przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych (RARS) pod klauzulą tajności. Tą sprawą zajmuję się teraz zresztą prokuratura.
RARS na zlecenie PFRON prowadziła wypożyczalnię. Przez krótki okres jej działania (wrzesień 2023 – grudzień 2025) nie można było wypożyczyć w niej wózków ręcznych, elektrycznych i skuterów, mimo że sprzęt ten był zakupiony jeszcze przed uruchomieniem wypożyczalni. Wózki elektryczne stanowiły aż 26 proc. całego sprzętu wypożyczalni, jednak osoby z niepełnosprawnościami od 2023 roku przez dwa lata nie doczekały się, by je wypożyczyć. - Agencja zadeklarowała gotowość do wypożyczania ww. asortymentu na sierpień 2025 roku. Proces ten jednak nie został uruchomiony z uwagi na wyniki zleconej przez Fundusz ekspertyzy, w której stwierdzono wysokie prawdopodobieństwo niesprawności technicznej akumulatorów, które od dnia zakupów na rezerwę strategiczną nie były ładowane pomimo zaleceń producentów – pisze do rzecznika praw obywatelskich Bożena Borowiec, wiceprezes PFRON.
O problemach dostępu do sprzętu i wózków pisaliśmy wielokrotnie w Prawo.pl. Problem dotyczył też m.in. łózek rehabilitacyjnych. Mocno przeciągały się również procedury dotyczące rozpatrywania wniosków, które miesiącami czekały w kolejce w systemie.
Czytaj więcej: Wózka wciąż nie można wypożyczyć, brakuje też łóżek rehabilitacyjnych
Z centralnej wypożyczalni PFRON wózka wciąż nie wypożyczysz
Z końcem 2025 r. wypożyczalnia została zamknięta - można odnieść wrażenie, że po cichu. Co prawda na stronie PFRON można znaleźć lakoniczną informację, że program się zakończył, datowaną na 31 grudnia 2025 r. Tę informację potwierdza wiceminister rodziny Maja Nowak, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, w odpowiedzi na interpelację poselską (nr 14668) z 11 lutego br. - Należy podkreślić, że „Program Wypożyczalnia technologii wspomagających dla osób z niepełnosprawnością” realizowano do 31 grudnia 2025 r. Rada Nadzorcza PFRON 30 października 2025 r. podjęła uchwałę nr 14/2025 o zakończeniu programu – pisze Maja Nowak. Wiele wątpliwości co do działania wypożyczalni miał też RPO. W ostatnich dniach otrzymał odpowiedź na swoje kolejne wystąpienie w tej sprawie od Bożeny Borowiec. Informuje ona, że RARS wypowiedziała umowę PFRON na prowadzenie wypożyczalni i mimo 9-miesięcznych negocjacji nie udało się wypracować nowych zasad współpracy. W związku z czym wypożyczalnia została zamknięta, a współpraca jest przedłużona tylko na okres wygaszania wypożyczalni, czyli do końca tego roku.
Wypożyczalnia sprzętu jest potrzebna
To jest bardzo smutna rzeczywistość. Tym bardziej, że poszło na to tyle pieniędzy. Taka wypożyczalnia na pewno jest bardzo potrzebna osobom z niepełnosprawnościami. Mam wrażenie, że ówczesna ekipa rządząca wprowadziła ten program wypożyczalni w pośpiechu, bez przygotowania, jak mięso na stół, żeby gawiedź była zadowolona. A obecna ekipa nie potrafiła utrzymać tego zadania. A to wielka szkoda i wielkie fiasko – komentuje Paweł Grzegorz Iwaniuk, koordynator ds. dostępności w Urzędzie Miasta Biała Podlaska, który sam porusza się na wózku elektrycznym.
Od 1 stycznia 2026 r. w ramach programu realizowane są jedynie aktywne umowy o wypożyczenie technologii, które zostały zawarte do 31 grudnia 2025 roku. Aktualnie nie ma możliwości składania nowych wniosków w ramach tego programu. Dla umów, które zostały zawarte przed grudniem 2025 roku, oraz - jeśli osoby mają ważne orzeczenia uprawniające ich do skorzystania z programu - umowy obowiązują na czas w nich określony, jednak nie dłużej niż do końca 2026 roku. - Zabezpieczyliśmy potrzeby osób, których umowy kończą się w bieżącym roku, np. w lutym czy kwietniu. Mają możliwość przedłużenia umowy do końca września 2026 roku – informuje nas Matylda Piątkowska, rzeczniczka prasowa PFRON.
Od 1 stycznia br. nie działa także infolinia wypożyczalni prowadzona przez RARS. Jeszcze tylko przez styczeń można było kontaktować się w sprawach wypożyczalni mailowo, teraz już nie ma i tej możliwości.
Co ze sprzętem z wypożyczalni PFRON?
Pozostaje pytanie, co z drogim sprzętem, który, tak jak wózki elektryczne, kurzyły się przez dwa lata w wypożyczalni nieużywane. I niszczały. Na razie nie ma odpowiedzi na to pytanie. - Aktualnie podejmowane są działania mające na celu zabezpieczenie potrzeb osób z niepełnosprawnościami w zakresie dostępu do technologii wspomagających po zakończeniu programu. W tym kontekście prowadzone są prace analityczne i organizacyjne we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, Rządową Agencją Rezerw Strategicznych oraz Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – informuje Maja Nowak.
Jak podaje Matylda Piątkowska, w okresie funkcjonowania wypożyczalni zawarto ponad 4200 umów i aneksów. Korzystały z niej łącznie 1964 osoby. Liczba umów jest wyższa niż osób, które skorzystały z wypożyczalni, ponieważ w wielu przypadkach jedna osoba wypożyczała kilka technologii.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
