Debata o prawach człowieka cały czas potrzebna

1 marca obchodzony jest Międzynarodowy Dzień bez Dyskryminacji. W niektórych obszarach, np. dotyczących dyskryminacji ze względu na płeć czy orientację seksualną, zaangażowane są praktycznie wszystkie środowiska - i jest to coraz bardziej widoczne. W takiej kumulacji głosów występuje z reguły zderzenie wielu skrajnych argumentów. Prowadzi to do zaostrzenia debaty publicznej w tych obszarach, a w skrajnych przypadkach − do protestów i głębokich podziałów społecznych.

Niemal co czwarty pracownik w Polsce (24,6 proc.) zetknął się z dyskryminacją ze względu na wiek, podczas gdy tylko 51,2 proc. firm aktywnie wspierało współpracę między pokoleniami – wynika z najnowszego badania SD Worx. Problem ten dotyka co czwartego pracownika w Polsce, a najbardziej narażeni są… trzydziestolatkowie. Pisaliśmy o tym w tekście pt. Ageizm na polskim rynku pracy badanie.

Wiek to tylko jeden z aspektów dyskryminacji

Dyskryminacja dotyczy jednak nie tylko miejsc pracy i nie tylko wieku. W Międzynarodowy Dzień Bez Dyskryminacji zachęcamy do lektury „Przeglądu Prawa Antydyskryminacyjnego” – pisma tworzonego z myślą o rzetelnej debacie o prawach człowieka. „Przegląd Prawa Antydyskryminacyjnego” jest naukowym czasopismem prawniczym, którego misją jest neutralne, wolne od wpływów ideologicznych, religijnych i politycznych podejście do problematyki zakazu dyskryminacji. 

- Misją periodyku jest systematyczne wzbogacanie polskiej debaty prawniczej o rzetelną wiedzę naukową oraz wspieranie praktyki sądowej – podkreśla prof. dr hab. Andrzej Wróbel, redaktor naczelny czasopisma.  

„Przegląd Prawa Antydyskryminacyjnego” adresowany jest do szerokiego grona odbiorców: środowisk naukowych, sędziów, prokuratorów, adwokatów i innych praktyków prawa, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, decydentów i urzędników kształtujących polityki równościowe, instytucji zajmujących się ochroną praw obywatelskich.

Czasopismo ukazuje się w formule open access, co umożliwia swobodny, bezpłatny dostęp do publikowanych treści. Więcej informacji o czasopiśmie: https://www.wolterskluwer.com/pl-pl/solutions/czasopisma/przeglad-prawa-antydyskryminacyjnego.

Ochrona przed dyskryminacją i nierównym traktowaniem

Jak zauważa prof. Andrzej Wróbel, ochrona przed dyskryminacyjnym i nierównym traktowaniem, zapobieganie takiemu trakto­waniu i wyrównywanie szkód wyrządzonych niedozwolonymi praktykami dyskryminacyjnymi są współcześnie przedmiotem zainteresowania intensywnych, często zabarwionych emocjo­nalnie dyskursów: naukowego, politycznego, społecznego, prawnego, religijnego i moralnego. W niektórych obszarach, np. dotyczących dyskryminacji ze względu na płeć czy orientację seksualną, zaangażowane są praktycznie wszystkie środowiska.

W takiej kumulacji głosów występuje z reguły zderzenie argumentów i uzasadnień racjonalnych, uosabianych przez dyskursy naukowy i prawniczy, z dominującą w danym czasie narracją polityczną, społeczną, religijną i moralną. Prowadzi to do zaostrzenia debaty publicznej w tych obszarach, a w skraj­nych przypadkach − do protestów i głębokich podziałów społecznych – zwraca uwagę prof. Wróbel.

Wskazuje również, że tocząca się obecnie w Polsce „debata” na temat tzw. praw reprodukcyjnych kobiet i równości małżeńskiej jest zupełnym dowodem na przesunięcie się ciężaru dyskursów z konstytucyjnego, u którego podstaw tkwią niezbywalne prawa człowieka, w tym prawo do równego i niedyskrymina­cyjnego traktowania, na moralne i religijne, w tym oparte na argumentacji o świętości mał­żeństwa jako związku dwóch osób o odmiennej płci biologicznej, czyli mężczyzny i kobiety, czy tzw. tradycyjnej roli kobiety w małżeństwie.

Równość małżeńska istotnym problemem

Do kwestii równości małżeńskiej w czasopiśmie odnosi się także prof. Monika Płatek, doktor habilitowana nauk prawnych, prof. UW; kierowniczka Zakładu Kryminologii na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Podkreśla, że przyszedł najwyższy czas na równość małżeńską. - Dyskutujemy od lat, nadal nieudolnie, o związkach partner­skich. Tymczasem czas już na równość małżeńską, na dobre związki w parach różnej i tej samej płci. Nie ma dobrych argumentów przeciwko. Homofobia, mizoginia, patriarchat i skłonność do wykluczania w imię „społecznej niedojrzałości” i „tradycji” nie usprawiedliwiają obecnych dyskryminacyjnych praktyk. Czas więc na równość małżeńską. W prawie i życiu społecznym. Nie ma nic radykalnego w żądaniu, by bez względu na orientację psychoseksualną i identyfi­kację płciową ludzie mieli prawo do małżeństwa – zwraca uwagę prof. Monika Płatek.

Przemoc ma wiele odsłon

Profesor Aleksandra Szczerba, doktor habilitowana nauk prawnych, profesor Akademii im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim, Katedra Prawa i Integracji Europejskiej, Wydział Prawa i Bezpieczeństwa, zwraca z kolei uwagę, że przemoc dotyka ludzi każdej płci, nie wszyscy jednak doświadczają jej w takim sa­mym stopniu. Przemoc jest zjawiskiem złożonym, a jej przejawy i wpływ na osoby jej doświad­czające mogą się różnić w zależności od wielu czynników, w tym w szczególności płci (zarówno ofiary, jak i sprawcy), a także takich cech jak wiek, niepełnosprawność, orientacja seksualna czy pochodzenie etniczne, ujmowanych odrębnie bądź jako czynniki krzyżujące się z płcią.

W pierwszym numerze „Przeglądu Prawa Antydyskryminacyjnego” znalazły się ponadto artykuły dotyczące: przemocy wobec kobiet, przestępstw z nienawiści, mechanizmu ustalania wysokości emerytury jako problemu systemowej dyskryminacji ze względu na płeć, likwidacji Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej, a także zasady równości dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej.