Gdy komin nie był sprawdzany, po szkodzie może nie być wypłaty z polisy

Właściciele nieruchomości mogą nie otrzymać odszkodowania, jeśli nie zadbali o wykonane wymaganych przeglądów technicznych – uznała grupa posłów, sugerując, że przepisy regulujące rynek ubezpieczeń nieruchomości trzeba zmienić. Ubezpieczyciele przypominają jednak, że przeglądy to przede wszystkim działania prewencyjne.

W interpelacji nr 15407, złożonej do ministra finansów i gospodarki, kilku posłów podnosi, że ubezpieczenia domów i mieszkań mogą w praktyce okazać się nieskuteczne w przypadku szkody, jeżeli właściciel nieruchomości nie posiada aktualnych dokumentów potwierdzających wykonanie wymaganych przeglądów technicznych, w szczególności: kontroli przewodów kominowych, usuwania zanieczyszczeń z przewodów kominowych, kontroli instalacji elektrycznej i kontroli instalacji gazowej.

- Z informacji przekazywanych przez obywateli wynika, że wielu właścicieli nieruchomości zawierało polisy przez kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt lat, nie mając świadomości, iż brak formalnego udokumentowania powyższych przeglądów może stanowić podstawę do odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. W praktyce oznacza to, że miliony sprzedanych polis mogą nie zapewniać realnej ochrony, mimo regularnego opłacania składek – napisali posłowie w interpelacji.

Zdaniem posłów obecny model przerzuca pełną odpowiedzialność na konsumenta, przy jednoczesnym braku obowiązku weryfikacji tych dokumentów na etapie zawierania umowy przez zakład ubezpieczeń. Prowadzi to do sytuacji, w której polisa jest sprzedawana bez weryfikacji spełnienia warunków, a dopiero po wystąpieniu szkody brak dokumentów może skutkować odmową wypłaty świadczenia.

Posłowie zapytali ministra finansów i gospodarki, czy podległy mu resort analizował skalę problemu odmów wypłaty odszkodowań z tytułu braku wymaganych przeglądów technicznych nieruchomości i czy planowane są zmiany legislacyjne w zakresie prawa ubezpieczeniowego, które wzmocniłyby ochronę konsumentów w tym obszarze. Interesuje ich także, czy rozważane jest wprowadzenie obowiązku weryfikacji wymaganych dokumentów przez ubezpieczyciela przed zawarciem umowy albo jednoznacznego i wyraźnego informowania klienta o konsekwencjach braku wymaganych przeglądów oraz czy analizowana jest możliwość wprowadzenia zasady, zgodnie z którą sprzedaż polisy bez uprzedniej weryfikacji wymaganych dokumentów oznacza przejęcie przez ubezpieczyciela ryzyka ich braku?

Przepisy wymagają kontrolowania stanu technicznego nieruchomości

Ministerstwo Finansów i Gospodarki w odpowiedzi na interpelację podało, że do tej pory nie otrzymywało zgłoszeń lub skarg z powodu odmowy wypłaty odszkodowania z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia nieruchomości z uwagi na niewykonanie obowiązkowych przeglądów technicznych. Takich problemów nie sygnalizowały również instytucje zajmujące się ochroną osób ubezpieczonych.

Resort przypomniał też, że przeprowadzanie okresowych kontroli stanu technicznego nieruchomości to nie wymysł ubezpieczycieli, ale obowiązek ustawowy. Ubezpieczający mieszkania w budynkach wielorodzinnych nie decydują samodzielnie o realizacji okresowych przeglądów nieruchomości ani też zazwyczaj nie posiadają dokumentów potwierdzających ich przeprowadzenie, gdyż obowiązki te są realizowane poprzez zarządców tych nieruchomości (tj. spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, zewnętrznych zarządców).

- Terminy przeprowadzania przeglądów stanu technicznego nieruchomości nie są również koordynowane z terminami zawierania lub odnawiania indywidualnych umów ubezpieczenia tychże nieruchomości, a dla przyjęcia odpowiedzialności przez zakład ubezpieczeń istotne są okoliczności istniejące w chwili wystąpienia szkody - napisał resort finansów.

W tych okolicznościach trudno wymagać od ubezpieczycieli weryfikacji przeprowadzenia przeglądów przed zawarciem umowy ubezpieczenia.

Umowa ubezpieczenia nieruchomości jest dobrowolna. Ministerstwo tłumaczy, że „zakłady ubezpieczeń mogą więc kształtować swoje wzorce umowne i ogólne warunki ubezpieczenia tak, aby odzwierciadlały one obowiązki ciążące na właścicielach nieruchomości z istniejących regulacji prawnych, a ewentualna odmowa wypłaty świadczenia musi być poparta analizą związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdarzeniem a zaniechaniem i niedopełnieniem obowiązków ciążących na właścicielu”.

Zakłady ubezpieczeń muszą informować o wyłączeniach

Z kolei Polska Izba Ubezpieczeń (PIU) wskazuje, że produkty dostępne na rynku różnią się zakresem ochrony. Nie wszystkie zakłady stosują wyłączenia odpowiedzialności za szkody powstałe wskutek nieprzestrzegania przez ubezpieczonego obowiązujących przepisów, dotyczących w szczególności: prawa budowlanego, w tym niewykonania przeglądów technicznych przedmiotów ubezpieczenia, okresowych kontroli i czyszczenia przewodów kominowych lub niewykonania zaleceń po ww. przeglądach lub kontrolach, jeśli obowiązek ich wykonania należał do ubezpieczonego.

Resort finansów przypomina, że obecne regulacje prawne przewidują liczne obowiązki informacyjne po stronie zakładów ubezpieczeń, które mają zapewnić poszukującemu ochrony ubezpieczeniowej odpowiednią i dopasowaną ochronę. Przed zawarciem umowy dystrybutor musi określić wymagania i potrzeby klienta oraz podać mu w zrozumiałej formie obiektywne informacje o produkcie ubezpieczeniowym. Ustawodawca wymaga, aby umowa ubezpieczenia, ogólne warunki ubezpieczenia oraz inne wzorce umowy były formułowane jednoznacznie i w sposób zrozumiały, a ogólne warunki ubezpieczenia oraz inne wzorce umowy zostały zamieszczone przez zakład ubezpieczeń na swojej stronie internetowej.

- Art. 8 ust. 6 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń zobowiązuje zakłady ubezpieczeń do wskazania głównych wyłączeń odpowiedzialności w przekazywanej klientowi przed zawarciem umowy informacji o proponowanym produkcie ubezpieczeniowym (IPID). Niezależnie od tego część zakładów ubezpieczeń informuje o wyłączeniach w innych dokumentach np. zamieszczając na polisach odwołania do stron internetowych, na których publikowane są informacje dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, w tym obowiązków przeprowadzania okresowych przeglądów i kontroli – wyjaśnia PIU.

Izba podkreśla też, że przeprowadzanie przeglądów i kontroli okresowych ma istotne znaczenie prewencyjne, a pożary lub eksplozje stanowią przede wszystkim zagrożenie dla życia i zdrowia użytkowników obiektów budowlanych. Ponadto szkody materialne powstałe w ich wyniku charakteryzują się wysoką wartością, bardzo często ubezpieczeni w ich wyniku tracą cały majątek. Przestrzeganie przepisów z zakresu bezpieczeństwa pożarowego ma zatem istotne znaczenie dla zachowania stabilności społecznej i ekonomicznej.