SA: umowa kredytu frankowego zawierająca klauzule abuzywne jest nieważna
Umowa kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej nie zawierająca sposobu zmiany oprocentowania kredytu, zastrzegająca na rzecz banku prawo dowolnego kreowania kursów walut na potrzeby rozliczenia kredytu, przy jednoczesnym braku odpowiedniego pouczenia o ryzyku takiego zobowiązania jest nieważna - orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach.
Powód wniósł o zasądzenie od pozwanych kwoty pieniężnej z odsetkami i kosztami postępowania, nabytej od banku i wynikającej z zaciągniętego przez pozwanych kredytu.
Sąd Okręgowy oddalił powództwo, stwierdzając nieważność umowy z uwagi na zasadniczą dysproporcję w prawach i obowiązkach stron na korzyść banku w stosunku do pozwanych (konsumentów).
Ustalił, że pozwani zaciągnęli kredyt złotowy na zakup samochodu indeksowany kursem CHF, stanowiący równowartość w złotych kwoty 27.951,66 CHF. Wysokość zobowiązania była ustalana, jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w walucie indeksacyjnej - po jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży tej waluty określonej przez bank. Ani regulamin ani umowa nie określały sposobu ustalania kursów kupna i sprzedaży waluty indeksacyjnej. Bank miał również dowolność w kwestii ustalania warunków zmiany oprocentowania kredytu, bez konieczności powiązania jej ze stawką LIBOR. Pomimo zawarcia wielu aneksów pozwani nie byli w stanie wywiązywać się z obowiązku spłaty kredytu i bank ostatecznie wypowiedział pozwanym umowę, przewalutował pozostałe zadłużenie, a następnie zbył wierzytelność powodowi.
Umowa zawierała niedozwolone klauzule
Zdaniem Sądu umowa kredytu tej treści, nie określając warunków zmiany oprocentowania była od samego początku niezgodna z przepisami ustawy Prawo bankowe. Sąd przypomniał, że klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać okoliczności faktyczne usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu. Zwrócił też uwagę, że zapisy umowy pozwalały bankowi na dowolne ustalanie kursów kupna i sprzedaży waluty na potrzeby rozliczeń kredytowych, nie precyzując w żaden sposób warunków ich ustalenia.
Umowa kredytu nie zawierała niezbędnych elementów
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji.
Podkreślił, że postanowienia umowy pozwalające bankowi na dowolne ustalanie kursów kupna i sprzedaży waluty na potrzeby rozliczeń kredytowych, powodowały, że umowa dotknięta była oczywistymi brakami w zakresie jednoznaczności regulacji pozwalającej zawierającemu umowę z bankiem konsumentowi ocenić stopień ryzyka finansowego związanego ze spłatą kredytu. Zgodnie natomiast z art. 3851 § 1 k.c. postanowienia takie, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, które nie były uzgodnione indywidualnie nie wiążą go. Z kolei, brak w umowie kredytu warunków zmiany oprocentowania powodował, że umowa kredytu była sprzeczna z ustawą w rozumieniu art. 58 k.c. Czynność prawna może być bowiem sprzeczna z ustawą także wówczas, gdy nie zawiera treści lub innych elementów objętych nakazem wynikającym z normy prawnej. Ówczesny art. 69 ustawy Prawo bankowe jasno natomiast wskazywał, że zapis o warunkach zmiany oprocentowania kredytu musi się w umowie znajdować. Jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 3 k.c.) Sąd uznał z kolei, podobnie jak Sąd I instancji, niewystarczające pouczenie pozwanych, jako konsumentów o skutkach zawarcia kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz o ryzyku z tego wynikającym, w szczególności w stosunku do możliwych do osiągnięcia przez kredytobiorców korzyści.
Wyrok SA w Katowicach z dnia 19 stycznia 2018 r. I ACa 632/17
