Strasburg: rygor osadzenia "więźnia niebezpiecznego" nieuzasadniony

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 21 marca uznał, że dwuletnie stosowanie w Polsce względem aresztowanego rygoru więźnia niebezpiecznego stanowiło nieludzkie i poniżające traktowanie skarżącego.

[if gte mso 9]><xml><o:OfficeDocumentSettings><o:AllowPNG /></o:OfficeDocumentSettings></xml><![endif]Skargę do Trybunału wniósł mieszkaniec Lublina, aresztowany pod zarzutami licznych rozbojów. W lutym 2011 r. administracja aresztu śledczego w Lublinie zadecydowała o zastosowaniu względem skarżącego rygoru przewidzianego dla osadzenia "więźniów niebezpiecznych". Wiązało się to ze stosowaniem w odniesieniu do skarżącego szeregu nadzwyczajnych środków bezpieczeństwa takich jak stały monitoring jego osoby w celi, odseparowanie od reszty społeczności więziennej, każdorazowe skuwanie go przy wyjściu z celi oraz pełna kontrola osobista (łącznie z oględzinami odbytu) przy wyjściu z celi i powrocie do celi. Rygor ten zastosowano wobec skarżącego dwukrotnie, w 2011 r. i w latach 2012-2013, przez okres obejmujący w sumie prawie dwa lata. Przed Trybunałem skarżący zarzucił, iż został w ten sposób poddany nieuzasadnionemu poniżeniu i cierpieniu, z naruszeniem zakazu nieludzkiego i poniżającego traktowania i karania z art. 3 Konwencji o prawach człowieka.

[if gte mso 9]><xml><w:WordDocument><w:View>Normal</w:View><w:Zoom>0</w:Zoom><w:TrackMoves /><w:TrackFormatting /><w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone><w:PunctuationKerning /><w:ValidateAgainstSchemas /><w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid><w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent><w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText><w:DoNotPromoteQF /><w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther><w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian><w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript><w:Compatibility><w:BreakWrappedTables /><w:SnapToGridInCell /><w:WrapTextWithPunct /><w:UseAsianBreakRules /><w:DontGrowAutofit /><w:SplitPgBreakAndParaMark /><w:EnableOpenTypeKerning /><w:DontFlipMirrorIndents /><w:OverrideTableStyleHps /></w:Compatibility><m:mathPr><m:mathFont m:val="Cambria Math" /><m:brkBin m:val="before" /><m:brkBinSub m:val="&#45;-" /><m:smallFrac m:val="off" /><m:dispDef /><m:lMargin m:val="0" /><m:rMargin m:val="0" /><m:defJc m:val="centerGroup" /><m:wrapIndent m:val="1440" /><m:intLim m:val="subSup" /><m:naryLim m:val="undOvr" /></m:mathPr></w:WordDocument></xml><![endif][if gte mso 9]><xml><w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"LatentStyleCount="267"><w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8" /><w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9" /><w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption" /><w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title" /><w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font" /><w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle" /><w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong" /><w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis" /><w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid" /><w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text" /><w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing" /><w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading" /><w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light List" /><w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid" /><w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List" /><w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading" /><w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List" /><w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid" /><w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision" /><w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph" /><w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote" /><w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote" /><w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1" /><w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2" /><w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3" /><w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4" /><w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5" /><w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6" /><w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis" /><w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis" /><w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference" /><w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference" /><w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title" /><w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography" /><w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading" /></w:LatentStyles></xml><![endif][if gte mso 10]><style>/* Style Definitions */table.MsoNormalTable{mso-style-name:Standardowy;mso-tstyle-rowband-size:0;mso-tstyle-colband-size:0;mso-style-noshow:yes;mso-style-priority:99;mso-style-parent:"";mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;mso-para-margin:0cm;mso-para-margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;mso-pagination:widow-orphan;font-size:11.0pt;font-family:"Calibri","sans-serif";mso-ascii-font-family:Calibri;mso-ascii-theme-font:minor-latin;mso-hansi-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US;}</style><![endif]

Trybunał zgodził się ze skarżącym i potwierdził naruszenie art. 3 Konwencji.

Trybunał zasadniczo powtórzył swoje uzasadnienie z licznych wyroków zapadłych w ciągu ostatnich dwóch lat przeciwko Polsce w sprawach wnoszonych przez byłych "więźniów niebezpiecznych". Jakkolwiek stosowanie środków podwyższonego bezpieczeństwa w placówkach penitencjarnych może być uzasadnione, nie może być jednak automatycznie przedłużane i zawsze, w każdym momencie, musi odpowiadać autentycznemu i konkretnemu zagrożeniu bezpieczeństwa stwarzanemu przez danego penitencjariusza.

Trybunał uznał, iż zwłaszcza przedłużanie stosowania rygoru osadzenia "więźnia niebezpiecznego" było w polskiej praktyce wadliwe: organy penitencjarne powoływały się ciągle na te same, automatycznie przytaczane powody bez weryfikacji tego, czy są one jeszcze aktualne. Odpowiednia komisja decydująca o przedłużeniu stosowania zaskarżonego rygoru nie musiała i nie brała pod uwagę żadnych nowych okoliczności osobistych, które mogły pojawić się w przypadku osadzonego. Nadto zwłaszcza praktyka regularnych, codziennych (a nawet przeprowadzanych kilka razy dziennie) pełnych kontroli osobistych, powiązanych z koniecznością rozebrania się przez osadzonego do naga i z oględzinami odbytu, wydały się Trybunałowi nadmierne, niepotrzebne i nieuzasadnione w okolicznościach sprawy.

Dowiedz się więcej z książki
	Prawo karne wykonawcze i polityka penitencjarna rzetelna i aktualna wiedza darmowa wysyłka od 50 zł <img src="http://cdn.wolterskluwer.pl/image/image_gallery?uuid=6b070cfe-54cf-4c47-956e-cb29ae6c0edc&groupId=5137659&t=1432631374754"" alt="" />

W konkluzji Trybunał wskazał, iż nie można zaakceptować, by stosowanie w odniesieniu do skarżącego, przez prawie dwa lata, pełnego wachlarza środków bezpieczeństwa dostępnych organom penitencjarnym było niezbędne i uzasadnione dla zapewnienia bezpieczeństwa placówki penitencjarnej. Cierpienie skarżącego wykroczyło poza cierpienie nierozerwalnie związane z pozbawieniem wolności, naruszając tym samym zakaz nieludzkiego i poniżającego traktowania i art. 3 Konwencji o prawach człowieka.

Michał Korgul przeciwko Polsce - wyrok ETPC z dnia 21 marca 2017 r., skarga nr 36140/11.