Sędzia Celej: wyroki bez pisemnych uzasadnień to krok do przodu
Zdaniem sędziego Marka Celeja zlikwidowanie pisemnych uzasadnień do wyroków i zastąpienie ich tylko wygłoszeniem ustnych motywów byłoby krokiem do przodu i z pewnością zmniejszyłoby przewlekłość w rozpatrywaniu spraw.
[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning /> <w:ValidateAgainstSchemas /> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables /> <w:SnapToGridInCell /> <w:WrapTextWithPunct /> <w:UseAsianBreakRules /> <w:DontGrowAutofit /> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> </w:WordDocument> </xml><![endif][if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles> </xml><![endif][if gte mso 10]> <style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} </style> <![endif]
W środowisku sędziowskim powstał pomysł zniesienia uzasadnień pisemnych do wyroków ogłaszanych przez sąd. Czy ułatwi to pracę sędziom?
Zdaniem sędziego Marka Celeja z Sądu Okręgowego w Warszawie zlikwidowanie pisemnych uzasadnień do wyroków i zastąpienie ich tylko nagraniami byłoby krokiem do przodu, z pewnością zmniejszyłoby przewlekłość w rozpatrywaniu spraw. Jednak problemem jest przygotowanie techniczne sądów do nagrywania rozpraw. O ile w sprawach cywilnych wyposażenie sądów zostanie uzupełnione w tym roku, to w sprawach karnych nagrywanie jest melodią przyszłości. Nie wiadomo też, czy wszyscy sędziowie podołają takim obowiązkom. Inaczej się pisze uzasadnienia w zaciszu gabinetów, inaczej wygłasza ustne motywy wyroku. W sprawach bardziej skomplikowanych, przy wielotomowych aktach, zwłaszcza w pierwszej instancji sędzia musiałby poruszać tylko najistotniejsze wątki. Trudno byłoby omawiać wszystkie argumenty i konkluzje z nich płynące. W ustnym uzasadnieniu nigdy nie poruszy się wszystkich elementów wyroku.
Dzisiaj niektóre uzasadnienia sądów przypominają rozprawy naukowe, liczące po 200-300 stron. W sądzie okręgowym, w sprawach karnych można napisać miesięcznie trzy-cztery uzasadnienia. Zdarza się także, że niektórzy sędziowie odraczają wydanie wyroku, aby nie nagromadziło im się zbyt dużo uzasadnień, które należy sporządzić w terminie 14-dniowym. Ponadto konieczność pisania uzasadnień wpływa na przewlekłość postępowania między instancyjnego. Przy okazji usprawniania procesu ograniczyłbym możliwość składania apelacji w kwestii „rażącej niewspółmierności kary”. Np. w Wielkiej Brytanii system jest sprawniejszy, gdyż nawet od orzeczonej kary dożywocia nie zawsze można złożyć apelację. Tak było w przypadku Polaka oskarżonego o gwałt Jakuba T. Inny przykład – sędziowie w Szwecji piszą uzasadnienia do wyroków w punktach. Nawet nasz Sąd Najwyższy uzasadnia wyroki skrótowo, odnosząc się tylko do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
