Dr Kowalska: Dostępność nieodpłatnej pomocy prawnej - w interesie każdego obywatela

Informacje o potrzebach klientów można czerpać z analiz poradnictwa prawnego prowadzonego w określonych parafiach. Uzyskanie nieodpłatnej porady prawnej nie tylko przybliża znaczenie rozwiązań prawnych, ale i wspiera życie człowieka. Długofalowe projekty pomocowe związane z poradnictwem prawnym są w interesie nas wszystkich - wskazuje dr Katarzyna Julia Kowalska z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Vizja.

Aleksandra Partyk: Czy w parafiach udzielanie porad prawnych jest powszechne?

Dr Katarzyna Julia Kowalska: Poradnictwo udzielane w parafiach nie jest dogłębnie przebadaną formą poradnictwa, a zorganizowane we wspólnotach, bardzo blisko potrzeb osób potrzebujących jest z pewnością obszarem wartym zauważenia. Długofalowe projekty pomocowe, realizowane w diecezjach, mogą stanowić skarbnicę wiedzy na temat potrzeb klientów, szczególnie na danym obszarze geograficznym, ale też wskazówek odnośnie do projektowania i realizacji takich przedsięwzięć.

Czy przychodzą Pani na myśl przykłady takich projektów?

W ostatnim czasie przyjrzałam się projektowi Katolickich Centrów Pomocy Rodzinie Diecezji Sandomierskiej, w tym właśnie w zakresie udzielanych porad prawnych, realizując skromny pilotaż badań. Niewątpliwie funkcjonowanie długofalowych projektów pomocowych w obszarze poradnictwa prawnego jest w interesie każdego obywatela, a możliwość zwrócenia się po poradę, po pomoc w rozwianiu wątpliwości, przybliżenie znaczenia rozwiązań prawnych, buduje i wspiera życie człowieka. Tym samym wpływa na realizowanie ról społecznych i codziennych obowiązków. Lepsze zrozumienie otaczającego nas świata pozwala zachować sprawczość i samodzielność na każdym etapie życia.

Z jakimi problemami prawnymi najczęściej zwracali się beneficjenci tego projektu?

Należy podkreślić, że Katolickie Centra Pomocy Rodzinie powołane zostały z inicjatywy ordynariusza sandomierskiego bp. Krzysztofa Nitkiewicza i świadczą szeroko rozumianą pomoc osobom, małżeństwom i rodzinom przeżywającym różnorakie trudności życiowe, w tym między innymi zapewniają lub w przeszłości zapewniały bezpłatną pomoc prawną. Pilotaż nie pozwala na jednoznaczną odpowiedź na postawione pytanie, ale wskazywano głównie na sprawy rodzinne, majątkowe i pracownicze.

Czy dysponuje Pani wyliczeniami, ile osób korzysta z takich porad?

Nie, nie posiadam takich wyliczeń. Pilotaż nie odpowiedział w sposób, który umożliwiałby wykorzystanie informacji na wiele zagadnień, jednak pozwolił zwrócić szczególną uwagę na wybrane aspekty: dostrzeżenie ważności budowania zespołów pomocy w zakresie osób ją realizujących, diagnoza potrzeb przed przystąpieniem do realizacji projektu pomocowego, współpraca z instytucjami – szukanie sprzymierzeńców w zakresie zapewnienia pomocy potrzebującym osobom (urzędów, ngo-sów). Wartą zacytowania jest jedna z rad, którą otrzymałam w badaniu: „zanim ruszycie, zbadajcie lokalną społeczność, aby usługa była dobrze dopasowana, precyzyjnie określcie, jakie porady będą świadczone, w jakim zakresie, jakie są granice (np. nie wszystkie sprawy prawnicze mogą być przyjęte), dobór odpowiednich osób – zarówno fachowców (prawnicy), jak i osoby wspierające (koordynator, wolontariusze) oraz zapewnienie im szkolenia i wsparcia, zapewnienie odpowiedniej przestrzeni – ważna jest prywatność, komfort, bezpieczeństwo rozmów". Wskazywano też na zachowanie w relacji z drugim, potrzebującym człowiekiem empatii i dostępności – tak, by podejście było przyjazne i dyskretne, zrozumiałe dla osób w trudnej sytuacji. Tą drogą chciałabym bardzo podziękować osobom, które wzięły udział w badaniu, a także zachęcić osoby zaangażowane w udzielanie takiej pomocy do brania udziału w badaniach naukowych tego obszaru. Przemyślenia praktyków są bezcenne. 

dr Katarzyna Julia Kowalska, Kierownik Uniwersyteckiej Poradni Prawnej Klinika Prawa, Uniwersytet Vizja