Zmiany w PIT i CIT: były zapowiedzi premiera, jest już projekt nowelizacji

W środę premier zapowiedział zmiany w skali podatkowej PIT. Zmiany mają dotknąć również m.in. wysokości CIT dla największych podmiotów, ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i daniny solidarnościowej. W czwartek w wykazie prac legislacyjnych rządu opublikowany został projekt nowelizacji przepisów w tej sprawie. Wyjaśniamy, co dokładnie planuje zmienić rząd.

Premier Donald Tusk poinformował w środę na konferencji prasowej, że wraz z ministrem finansów i gospodarki Andrzejem Domańskim przygotował propozycje zmian podatkowych, które miałyby zacząć obowiązywać od 2027 r. Jak wynika z jego wypowiedzi, z tych propozycji w przyszłym roku miałoby skorzystać 3,5 mln podatników. Chodzi przede wszystkim o podniesienie progu podatkowego do 130 tys. zł wobec obecnych 120 tys. zł. Ponadto, osoby zarabiające powyżej 130 tys. zł, ale mniej niż 150 tys. zł miałyby być objęte 24-proc. stawką podatku, a nie najwyższym 32-proc. podatkiem. Więcej na ten temat przeczytasz w tekście: Premier zapowiada zmiany. Będzie wyższy próg podatkowy i nowa stawka PIT >

W czwartek w wykazie prac legislacyjnych opublikowany został projekt realizujący te zapowiedzi (UD 458).

Zmiany w ustawie o PIT: 3 przedziały dochodowe i nowa stawka

Rząd planuje zmienić parametry skali podatkowej tak, aby zlikwidować skokowy wzrost stawki podatku po przekroczeniu progu dochodów w wysokości 120 tys. zł., i w konsekwencji aby ten sposób opodatkowania (wg skali podatkowej) był bardziej przyjazny dla podatników.

Aktualna skala podatkowa składa się z dwóch stawek podatku w wysokości 12 proc. i 32 proc. oraz jednego progu dochodów w wysokości 120 tys. zł. Tak duża różnica w wysokości stawek podatkowych (20 pp) skutkuje tym, że podatnicy, którzy z uwagi na poziom osiąganych dochodów „wpadają” w drugi przedział dochodowy z miesiąca na miesiąc płacą znacznie wyższą zaliczkę na podatek (32 proc. od nadwyżki ponad 120 tys. zł). W konsekwencji uzyskanie dochodów w wysokości przekraczającej próg dochodowy w skali powoduje skokowy wzrost o 20 pp stawki podatku dochodowego i znaczny spadek dochodów (np. wynagrodzenia) netto. Tak nagłe i znaczne zmniejszenie kwoty miesięcznego dochodu rozporządzalnego podatnika może negatywnie wpływać na jego zdolność płatniczą w zakresie realizacji różnego rodzaju zobowiązań i potrzeb życiowych - uzasadnia zmiany Ministerstwo Finansów.

Po zmianach skala podatkowa będzie miała trzy przedziały dochodowe:

1. pierwszy do 130 tys. zł ze stawką 12 proc.,
2. drugi będzie obejmował dochody w przedziale ponad 130 tys. zł do 150 tys. zł ze stawką 24 proc.
3. trzeci będzie obejmował dochody przekraczające 150 tys. zł ze stawką 32 proc.

Te zmiany oznaczają, że pierwszy przedział zostanie podwyższony o 10 tys. zł, (ze 120 tys. zł do 130 tys. zł), drugi przedział zyska nowy, wyższy próg w wysokości 150 tys. zł oraz znacznie niższą 24 proc. stawkę (obniżka z 32 proc.), a trzeci przedział ze stawką 32 proc. będzie obejmował dochody dopiero powyżej 150 tys. zł. Kwota wolna od podatku pozostanie na obecnym poziomie 30 tys. zł. MF przekonuje, że dzięki takiemu rozwiązaniu podatnicy rozliczający dochody według skali podatkowej zapłacą niższy podatek PIT. K

Rząd proponuje, aby zmiany te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. i miały zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od tego dnia. Oznacza to, że zmniejszą się obciążenia podatkowe tej części podatników, którzy opodatkowują dochody według skali podatkowej. Zmiana ta będzie odczuwalna już w trakcie roku przy poborze zaliczek na podatek, a definitywnie zastosowana w rozliczeniu podatku za 2027 r.

Podwyższenie stawki daniny solidarnościowej

Danina solidarnościowa obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. i dotyczy osób fizycznych, które osiągnęły roczny dochód (po odliczeniach) powyżej 1 mln zł. Stawka tej daniny od początku wynosi 4 proc. i obejmuje dochód stanowiący nadwyżkę ponad 1 mln zł. Danina ta dotyczy osób o najwyższych dochodach, tj. osób, które w większym stopniu powinny partycypować w ponoszeniu ciężarów publicznych.

Rząd proponuje podwyższenie stawki daniny solidarnościowej o 1 pp - do 5 proc. podstawy obliczenia tej daniny. Jak wskazano, ponieważ daninę tę płacą osoby o najwyższych dochodach (39 tys. osób, według danych MF z deklaracji złożonych w 2024 r.), podwyższenie stawki tej daniny nie będzie dla nich stanowiło zbyt odczuwalnego obciążenia, a z drugiej strony pozwoli zmniejszyć negatywny skutek dla sektora finansów publicznych wynikający ze zmian w skali podatkowej. Proponuje się, aby zmiana stawki daniny solidarnościowej weszła w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. i miała zastosowanie do tej daniny, której termin zapłaty upływa z dniem 2 maja 2028 r. Do jej obliczenia brane będą pod uwagę dochody wykazywane w zeznaniach PIT składanych od 1 maja 2027 r. do 2 maja 2028 r. Oznacza to, że do 30 kwietnia 2027 r. osoby fizyczne obowiązane do zapłaty daniny solidarnościowej zastosują obecną stawkę, czyli 4 proc. od nadwyżki ponad 1 mln zł dochodu.

Podwyższenie CIT stawki podatku dochodowego od osób prawnych, o której mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT (19 proc.)

Podwyższenie o 3 punkty procentowe podstawowej (19 proc.) stawki podatku CIT – tj. do 22 proc. jest ukierunkowane na podatników o największej skali działalności i potencjale dochodowym, tj. na podatników, których przychody osiągnięte w poprzednim roku podatkowym przekroczyły równowartość 50 mln euro oraz na podatkowe grupy kapitałowe (z uwzględnieniem regulacji przeciwdziałającej unikaniu opodatkowania wyższą stawką CIT).

Jak wskazano, zastosowanie podwyższonej stawki wobec tych podatników pozwala na zwiększenie dochodów sektora finansów publicznych przy jednoczesnym ograniczeniu wpływu regulacji na mniejsze podmioty. Wyłączenie banków z zakresu regulacji jest uzasadnione tym, że podlegają one odrębnym zasadom opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, przewidującym wyższy poziom obciążeń podatkowych właściwy dla sektora bankowego, a także szczególnym regulacjom dotyczącym opodatkowania instytucji finansowych. Oczekiwanym efektem regulacji jest wzrost dochodów sektora finansów publicznych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych poprzez objęcie wyższą stawką CIT określonych podatników, przy jednoczesnym zachowaniu przejrzystości i stabilności zasad opodatkowania oraz konkurencyjności warunków prowadzenia działalności gospodarczej dla pozostałych przedsiębiorców. Te zmiany mają wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.

Zmiany w ustawie o ryczałcie ewidencjonowanym

Opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych zostało wprowadzone ustawą z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, która to nadawała dotychczasowym rozporządzeniom rangę ustawową celem dostosowania regulacji do nowej konstytucji. Ustawa ta wprowadziła próg przychodów uprawniający do ryczałtu w wysokości 400 tys. zł. Obecnie limit warunkujący stosowanie opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wynosi 2 mln euro. W tej wysokości obowiązuje od 2021 r. kiedy to został podwyższony z 250 tys. euro, czyli ośmiokrotnie.

Przedsiębiorca, który w trakcie roku przekracza limit przychodów warunkujący wybór ryczałtu, traci prawo do tej formy opodatkowania dopiero od następnego roku. Oznacza to, że niezależnie od wielkości osiągniętych przychodów do końca roku korzysta z uproszczonej formy opodatkowania.

Z danych wykazanych w zeznaniach podatkowych złożonych za 2024 r. wynika, że z tej formy opodatkowania korzystają przedsiębiorcy, których przychody są znaczące. W 2024 r. 43 tysiące podatników uzyskało przychody przekraczające 250 tys. euro, z tego około 0,4 tys. podatników – przychody ponad 2 mln euro. Łączne przychody uzyskane przez tę grupę podatników (tj. z przychodami pow. 250 tys. euro) w 2024 r. wyniosły 102 mld zł, z tego 5,6 mld zł stanowiły przychody podatników, którzy uzyskali przychody przekraczające ustawowy limit (2 mln euro).

W grupie tej zdarzają się podatnicy, którzy osiągają przychody w wysokości ponad 100 mln zł. Co więcej, liczba podatników przekraczających próg 250 tys. euro dynamicznie rośnie z 8,7 tys. w pierwszym roku wprowadzenia obecnego limitu, 23,3 tys. w 2022 r., do 42,4 tys. w 2024 r. Jednocześnie przychody te nie są uwzględniane przy obliczaniu daniny solidarnościowej (którą płacą osoby fizyczne od nadwyżki ponad 1 mln zł sumy dochodów, np. ze stosunku pracy). Dodatkowo ta forma opodatkowania dla części podatników jest bardzo korzystna z uwagi na preferencyjną wysokość składki zdrowotnej. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest formą opodatkowania, która umożliwia opłacanie składki zdrowotnej z górnym limitem. Mianowicie, powyżej 300 tys. zł przychodu podstawa obliczenia składki to 180 proc. przeciętnego wynagrodzenia. W tej samej wysokości składkę wyliczy więc przedsiębiorca, który osiągnie ponad 250 tys. euro oraz 2 mln euro przychodu. W rzeczywistości z tej formy opodatkowania korzystają również przedsiębiorcy o wysokich przychodach, którzy rozliczając się na zasadach ogólnych, płaciliby wyższe składki zdrowotne oraz daninę solidarnościową. Nierzadko ponoszą oni mniejsze obciążenia podatkowo-składkowe niż pracownicy z o wiele niższymi przychodami.

Zaproponowane zmiany mają dostosować zakres stosowania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych do jego pierwotnych założeń poprzez:

• obniżenie limitu przychodów warunkującego możliwość wyboru opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z 2 mln euro do 250 tys. euro;
• stosowanie wyższej 17 proc. stawki ryczałtu do nadwyżki przychodów osiągniętych w trakcie roku ponad 300 tys. euro.

Zaproponowano, aby zmiany te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. i miały zastosowanie do przychodów uzyskanych od tego dnia. Oznacza to, że w 2027 r. ryczałt będzie mógł wybrać podatnik, jeżeli jego przychody osiągnięte w 2026 r. nie przekroczyły 250 tys. euro. Natomiast wyższa stawka ryczałtu (17 proc.) będzie miała zastosowanie do przychodów ponad 300 tys. euro osiągniętych w trakcie 2027 r. i w trakcie kolejnych lat.

MF zakłada, że wprowadzenie nowych regulacji w postaci obniżenia limitu przychodów z 2 mln euro na 250 tys. euro warunkującego możliwość korzystania z tej formy opodatkowania przez przedsiębiorców, jak również wprowadzenie wyższej stawki ryczałtu dla nadwyżki ponad 300 tys. euro osiągniętej w trakcie roku, ograniczy skalę korzystania z preferencyjnych rozwiązań przez podmioty o wysokich przychodach oraz przyczyni się do zwiększenia efektywności i sprawiedliwości systemu podatkowo-składkowego. Pozwoli to też na powrót do pierwotnych założeń tej formy opodatkowania.

Nowa, wyższa 17 proc. stawka dotyczyć ma nadwyżki przychodów ponad 300 tys. euro, chociaż nowy limit warunkujący wybór ryczałtu zostanie obniżony do 250 tys. euro. Zatem różnica pomiędzy limitem warunkującym stosowanie ryczałtu a obowiązkiem opłacania wyższej 17 proc. stawki ryczałtu wynosi 50 tys. euro.

Zaproponowane zmiany mają wejść w życie już w 2027 r. Aby było to możliwe, ustawa musi zostać uchwalona i opublikowana przed końcem listopada tego roku.