W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego każda fundacja w polskim porządku prawnym realizuje zadania publiczne. W świetle orzeczenia za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może być uznana fundacja, która nie dysponuje majątkiem publicznym. Przesłanka wykonywania zadań publicznych została zinterpretowana przez sąd szeroko. Wyrok oznacza, że Fundacja ma obowiązek rozpatrzeć wniosek Ordo Iuris.
Naczelny Sąd Administracyjny wydał 21 października br. wyrok w sprawie obowiązku rozpatrzenia przez Fundację Batorego wniosku o udostępnienie informacji publicznej w sprawie realizowanych zadań publicznych. Orzeczenie może wpłynąć na sytuację wielu fundacji w Polsce.
Naczelny Sąd Administracyjny ogłosił dwa odrębne wyroki w sprawie między Fundacją im. Stefana Batorego a Fundacją Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris („Ordo Iuris”) dotyczącej obowiązku rozpatrzenia przez Fundację wniosku Ordo Iuris w związku z prowadzonym przez Fundację w latach 2013-2016 programem Obywatele dla Demokracji finansowanym ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009-2014 (tzw. Funduszy EOG).
Czytaj w LEX: Reprezentacja fundacji i stowarzyszeń >>>
Fundacja stała na stanowisku, że nie jest zobowiązana do rozpatrzenia takiego wniosku, ponieważ nie jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym, a wnioskowana informacja nie dotyczy wykonywania zadania publicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tej argumentacji i uznał, że Fundacja była zobowiązana do udzielenia odpowiedzi w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyrok oznacza, że Fundacja ma obowiązek rozpatrzeć wniosek Ordo Iuris. Z wyroku nie wynika jednak obowiązek udzielenia informacji żądanych we wniosku – Fundacja rozpatrując wniosek może udzielić lub odmówić udzielenia informacji publicznej, również stwierdzając, że żądane informacje nie są informacją publiczną.
Z kolei w drugiej sprawie sąd oddalił skargę kasacyjną Fundacji Ordo Iuris na bezczynność Fundacji Batorego uznając, że Fundacja udzielając odpowiedzi na pismo Fundacji Ordo Iuris nie wydała decyzji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a jedynie poinformowała, że nie jest zobowiązana do udzielania informacji w tym trybie.
Wyrok ten wprowadza szeroką wykładnię przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W ocenie NSA każda fundacja w polskim porządku prawnym realizuje zadania publiczne nawet jeśli nie dysponuje majątkiem publicznym. Przesłanka wykonywania zadań publicznych została zinterpretowana przez sąd szeroko.
Zdaniem NSA – niezależnie od tego, czy fundacja prowadzi swoje działania wyłącznie ze środków własnych, zbiórek publicznych lub darowizn od osób i instytucji prywatnych – z uwagi na to, że w świetle art. 1 ustawy o fundacjach realizuje cele społecznie lub gospodarczo użyteczne można przyjąć, że wykonuje zadania publiczne i w związku z tym jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Sąd uznał, że nie jest konieczne wskazanie konkretnego zadania w ustawie lub Konstytucji.
Czytaj w LEX: Dostęp do informacji publicznej a tajemnice prawnie chronione >>>
Z wyroku sądu nie można wywieść, czy informacja, o której wydanie wnioskowało Ordo Iuris była informacją publiczną. Fundacja Batorego będzie oceniać tę kwestię rozpatrując wniosek.
Spór Fundacji z Fundacją Ordo Iuris nie był sporem o granice jawności, ale o to, czy – prowadząc na mocy porozumienia z Biurem Mechanizmów Finansowych w Brukseli program Obywatele dla Demokracji finansowany ze środków państwa należących do EOG – Fundacja była zobowiązana do rozpoznania wniosku o udzielanie informacji w trybie ustawy o dostępie.
Fundacja zapewnia, że działała i działa w oparciu i w granicach prawa, przywiązując dużą wagę do przejrzystości zarówno swoich działań jak i przejrzystości w życiu publicznym i udostępniając publicznie wszystkie informacje i dokumenty dotyczące celu i sposobu realizowanych działań oraz rozdziału środków, którymi administruje. Tam, gdzie prawo nie reguluje wystarczająco zasad, polega na przyjętych standardach i najlepszych praktykach dotyczących przejrzystości i dostępności.
Sygnatura akt III OSK 4468/21 i III OSK 1202/21, wyroki NSA z 21 października 2022 roku.
Czytaj w LEX: Fundacja rodzinna jako podatnik podatku dochodowego od osób prawnych – uwagi de lege lata i de lege ferenda >>>
Czytaj w LEX: Dopuszczalność prowadzenia przez fundację działalności gospodarczej pokrywającej się z jej działalnością statutową >>>
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
