WSA: Dobro śledztwa uzasadniało odmowę udostępnienia opinii biegłego

Fiskus odmówił stronie udostępnienia opinii biegłego. Została ona bowiem wyłączona z akt prowadzonego postępowania podatkowego w ten sposób, że uchylono w całości jej jawność dla strony postępowania, z uwagi na potrzebę ochrony interesu publicznego. Strona wniosła skargę, ale została ona oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podzielił ocenę organu, że interesem publicznym było dobro śledztwa prowadzonego przez prokuraturę okręgową.

Spółka wniosła o udostępnienie opinii biegłego z zakresu obrotu instrumentami finansowymi oraz umożliwienie sporządzenia jej kopii lub fotokopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Naczelnik urzędu celno-skarbowego odmówił, ponieważ dokument ten został wyłączony z akt sprawy ze względu na ochronę interesu publicznego. Spółka wniosła zażalenie.

Odmowa została utrzymana przez drugą instancję

Dyrektor izby administracji skarbowej wskazał, że opinia biegłego pochodziła z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę okręgową. Organ pierwszej instancji wydał postanowienie, którym wyłączył ten dokument z akt prowadzonego postępowania podatkowego w ten sposób, że uchylił w całości jego jawność dla strony postępowania, z uwagi na potrzebę ochrony interesu publicznego, którym było dobro śledztwa. Ponadto prokurator nie wyraził zgody na wgląd spółki do opinii biegłego. Mając powyższe na uwadze, dyrektor izby administracji skarbowej uznał odmowę udostępnienia dokumentu za uzasadnioną. Nie zakończyło to sporu, ponieważ spółka wniosła skargę. W piśmie zarzuciła m.in. nieuzasadnione, bezpodstawne i nieproporcjonalne wyłączenie jawności opinii biegłego.

Prawo wglądu do akt można ograniczyć

Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który wskazał, że w myśl art. 178 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej jako: u.o.p.), strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Od tej zasady istnieje jednak wyjątek. Zgodnie bowiem z art. 179 par. 1 u.o.p., ww. przepisu nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Sąd wskazał, że prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze wyraźnie wskazał, że nie wyraża zgody na udostępnienie spółce opinii biegłego. Organ był związany stanowiskiem dysponenta procesowego wnioskowanego materiału dowodowego.

Interesem publicznym było dobro śledztwa

Naczelnik urzędu celno-skarbowego wydał postanowienie, w którym wyłączył opinię biegłego z akt sprawy i był związany jego treścią, bez konieczności ponownego badania interesu publicznego. WSA zwrócił uwagę, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania prawidłowości decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie. Przesłanką wyłączenia opinii biegłego z akt sprawy był interes publiczny. Sąd wskazał, że pojęcie to należy do kategorii tzw. pojęć nieostrych, które w toku wykładni wymagają zindywidualizowania w odniesieniu do konkretnego przypadku. Na gruncie niniejszej sprawy, organ słusznie stwierdził, że interesem publicznym było dobro śledztwa prowadzonego przez prokuraturę okręgową. Tym samym odmowa udostępnienia dokumentu była uzasadniona. Mając powyższe na uwadze, skarga została oddalona.

Wyrok WSA w Białymstoku z 8 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Bk 464/25, prawomocny